Το Θείο Δράμα

Ένα μικρό διάλειμμα με ελαφρολαϊκά για να ξεκουραστούμε από τη βαριά κουλτούρα των προηγούμενων αναρτήσεων.

Είχα αναφέρει εδώ την παρατήρηση του Max Weber, ότι οι σωτηριολογικές θρησκείες που διαδίδονται σε μικροαστικά πληθυσμιακά στρώματα, εφοδιάζονται με το στοιχείο της έλευσης ενός προσωπικού θεϊκού/θεανθρωπικού Σωτήρα. Ακολουθώντας μία πανάρχαιη παράδοση, κοινή στους πληθυσμούς της ανατολικής Μεσογείου, η έλευση του Σωτήρα γίνεται πάντα μέσω συγκεκριμένων ρόλων και προσώπων (ο Ήρωας, ο Εχθρός, ο Προδότης, η ανιδιοτελής Υπηρεσία, ο Θάνατος, η τελική Νίκη κ.λπ.). Αναπόφευκτα λοιπόν η λαϊκή patrie απέκτησε τα στοιχεία του Θείου Δράματος. Αυτά βρίσκονται άφθονα στη νοοτροπία και στο λόγο των επαναστατών της 10ης Αυγούστου, η οποία θα μπορούσε και να ονομαστεί «Η Επανάσταση Των Μικροαστών». Στις 28 Ιουνίου 1793, ο Jacques Roux, πρώην ιερέας και ένας από τους Έξαλλους, ξεσήκωσε τους Φραγκισκανούς εναντίον της Συνέλευσης επειδή το καινούργιο της σύνταγμα προστάτευε τα μονοπώλια, και απαίτησε τη σύλληψη κάποιων Ιακωβίνων. Απολαύστε (από R. Palmer, Twelve Who Ruled):

«Οι Ιακωβίνοι, οι Ορεινοί, οι Φραγκισκανοί», φώναξε ο Ροβεσπιέρος, «οι παλιοί αθλητές της ελευθερίας διαβάλλονται! Ένας άντρας τυλιγμένος με το μανδύα του πατριωτισμού [Ιούδας], που μπορούμε πολύ καλά να υποπτευθούμε τις προθέσεις του, προσβάλλει τη Μεγαλειότητα της Συνέλευσης ... Οι άνθρωποι που αγαπούν το λαό χωρίς να το διαλαλούν, που δουλεύουν ακαταπόνητα για το καλό του χωρίς να το παινεύονται [Ανιδιοτελής Υπηρεσία], θα ακούσουν με κατάπληξη πως η δουλειά τους αποκαλείται αντιλαϊκή και πως οι ίδιοι αποτελούν μία μεταμφιεσμένη αριστοκρατία ... Νομίζετε ότι αυτός ο ιερέας, που σε συμφωνία με τους Αυστριακούς καταγγέλλει τους καλύτερους πατριώτες [Ο Ιούδας καταγγέλλει το Χριστό στους Ρωμαίους – και ο Roux δεν ήταν σε συμφωνία με τους Αυστριακούς], μπορεί να έχει αγαθές απόψεις ή καλούς σκοπούς;»

Το χειρότερο ήταν που ο Roussillon που προήδρευε στους Φραγκισκανούς όταν πήγε ο Roux, τον αγκάλιασε και του έδωσε, σαν πρόεδρος, το αδελφικό φιλί: «Μου έλειψε για μια στιγμή η ενέργεια που με χαρακτηρίζει ... Αναγκάστηκα να αγκαλιάσω τον Jacques Roux, όμως ποτέ άλλοτε ένα φιλί δεν ήταν τόσο πικρό [Το Φιλί του Ιούδα]».


Όλοι αποκήρυξαν τη σχέση τους με τον Roux και το θέμα έκλεισε. Ο Ροβεσπιέρος ουσιαστικά δεν έδωσε απάντηση στην κατηγορία για τα μονοπώλια, ούτε όμως συκοφάντησε συνειδητά τον Roux• πραγματικά έβλεπε παντού Αυστριακούς και συνωμότες.

Όσο για το περίφημο αυτό σύνταγμα (που δεν εφαρμόστηκε ποτέ), το είχε αναγγείλει στις 10 Ιουνίου ο Ροβεσπιέρος ως εξής: «Όταν η μοίρα του γαλλικού λαού παράπαιε στην αβεβαιότητα, δολοπλόκοι θέλησαν να ελέγξουν τα συντρίμμια της κυβέρνησης και απευθύνθηκαν στους τυράννους για να τους βοηθήσουν στα εγκληματικά τους σχέδια. Όλοι οι καλοί πολίτες απαιτούσαν ένα σύνταγμα, και φοβόντουσαν πως θα το απαιτούσαν ματαίως. Θεσπίστηκε αυτό το πρωί και εκπληρώνει τις επιθυμίες του λαού» - κάτι που θυμίζει το μύθο της Άγριας Δύσης.

Έτσι διαμορφωνόταν τότε η άσκηση της εξουσίας στο Παρίσι• μέσα από φανατισμένες καταστάσεις που, όσο πιο πολύ εντεινόταν ο φόβος, πολώνονταν σε θρησκευτικά σχήματα. Οι μορφωμένοι εκπρόσωποι της Τρίτης Τάξης και οι ευκατάστατοι επιχειρηματίες της Γιρόνδης θα είχαν φρίξει από αυτήν την τόσο ξένη για τους ίδιους νοοτροπία. Όμως, από ένα σημείο και μετά, για να κερδίσει κάποιος την υποστήριξη των μαζών, έπρεπε να παίξει αυτό το θρησκευτικό δράμα όσο το δυνατόν πιο ακραία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αδερφέ, δεν ξέρω τούτο το φεγγάρι
Στης καρδιάς της άδειας τη φυρονεριά
Πούθε τάχει φέρει, πούθε τάχει πάρει
Φωτεινά στην άμμο, χνάρια σαν κεριά.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.