V for VALIS

Σ.Ε.Ξ.Ι.

2012-01-25T09:51:00.004+02:00

Σ.Ε.Ξ.Ι. (= Σεισμικό, Ερωτεύσιμο, Ξηγημένο και Ισοπεδωτικό) είναι όρος της πολιτικής επιστήμης για κινήματα και εξεγερτικές διαδικασίες. Χαρακτηρίζει αυτές τις ρήξεις που είναι σεισμικές, δηλαδή κρούουν μια πανανθρώπινη χορδή ελευθερίας, αξιοπρέπειας, δικαιοσύνης• ερωτεύσιμες, με την έννοια ότι καταφέρνουν να κερδίσουν τη συμπάθεια των ουδέτερων παρατηρητών• ξηγημένες, πα να πει ότι δε θυσιάζουν την αγνότητα των μέσων για την εκπλήρωση του σκοπού• ισοπεδωτικές, δηλαδή αντι-ιεραρχικές, από κάτω προς τα πάνω, χωρίς αγωνιστικές πρωτοπορίες και επαγγελματίες επαναστάτες να δίνουν τη γραμμή. Εξάλλου, η ιεραρχία κι ο επαγγελματισμός βλάπτουν σοβαρά τον έρωτα.

Το μεγαλύτερο λοιπόν γεγονός όλων των τελευταίων χρόνων ήταν η μεγάλη Σ.Ε.Ξ.Ι. επανάσταση που ονομάζουμε Αραβική Άνοιξη. Μακράν! Γιατί αντίθετα μ’ αυτό που έλεγε ο Γκάτσος, ο κόσμος δεν προχωρεί αναγκαστικά με φωτιά και με μαχαίρι (νικημένο μου ξεφτέρι), αλλά και με Σ.Ε.Ξ.Ι.σμό. Σε κάθε περίπτωση, ο κόσμος δεν είναι πια ο ίδιος από τις 18 Δεκεμβρίου 2010 και μετά, όταν ο Μοχάμεντ Μπουαζιζι αυτοπυρπολήθηκε στην Τυνησία – και ξεκίνησαν όλα.

Ο Μουμπάρακ κατσικωμένος στους ώμους των Αιγυπτίων

Σήμερα βρισκόμαστε ήδη στο έτος 1 μ.ΑΑ. Τι απολογισμό μπορούμε να κάνουμε; Το 1790, ένα έτος μετά τη Βαστίλη, κάποιος θα μπορούσε να παρατηρήσει: «Σιγά, τι υποτίθεται ότι έγινε; Στριμώξαν τον βασιλιά και φέραν στην εξουσία τον Λαφαγιέτ. Άλλαξε ο Μανωλιός». Τέσσερα έτη μετά τη Βαστίλη, ο ίδιος άνθρωπος δε θα έβλεπε τίποτα παραπέρα από τους Ιακωβίνους, δεκατέσσερα χρόνια μετά θα ελεηνολογούσε με αφορμή τον Βοναπάρτη κ.λπ. Όμως ο Λαφαγιέτ και οι Ιακωβίνοι κι ο Βοναπάρτης ήταν απλώς οι βουνοκορφές• από κάτω τους υπήρχαν αόρατα γεωλογικά στρώματα απλού κόσμου, οι οποίοι συγκλονίστηκαν και μετατοπίστηκαν σεισμικά με την κοσμογονική αυτή ρήξη που ονομάζουμε «Γαλλική Επανάσταση». Η συμμετοχή στα κοινά και η ενασχόληση με την πολιτική, τα φεμινιστικά μανιφέστα, η αρχή της σύγχρονης ψυχοθεραπείας και η ανθρώπινη αντιμετώπιση του ψυχοπαθούς, το μετρικό σύστημα, η αλλαγή νοοτροπίας ως προς τη φύση του ανθρώπινου όντος, η πίστη στη δημοκρατία, η αποκαθήλωση της αριστοκρατίας, η αποτελεσματική οργάνωση του κράτους, η άνοδος των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, η απονομιμοποίηση των κοινωνικών ιεραρχιών, η αντικατάσταση της έννοιας των προνομίων από την έννοια των δικαιωμάτων, η τεχνική βελτίωση της αγροτικής παραγωγής, αυτά και πολλά άλλα ήταν τα προϊόντα της Βαστίλης.

Κάτι αντίστοιχο και με την Αραβική Άνοιξη. Εκατομμύρια άνθρωποι αγωνίστηκαν, απαίτησαν, συζήτησαν, αψήφισαν, συνειδητοποίησαν, κέρδισαν, έμαθαν ότι έχουν δικαιώματα (οι Έλληνες το ξέρουν;). Όλο αυτό ήταν μια σεισμική μεταβολή που, όπως η Βαστίλη, έχει να δώσει κραδασμούς, μετασεισμούς για πολλά χρόνια ακόμα. Και καθότι ήταν ένας Σ.Ε.Ξ.Ι. σεισμός, χωρίς βία (σε γενικές γραμμές), διαπαιδαγωγεί ταυτόχρονα ολόκληρες κοινωνίες, ότι το δημοκρατικό παιχνίδι δεν έχει να κάνει με τα όπλα και με την εξόντωση του αντιπάλου. Δε φοβόμαστε, λοιπόν, και αισιοδοξούμε, έχουμε μαζί μας το τεκτονικό υπέδαφος, πλάκες ηπειρωτικών διαστάσεων! Οι βουνοκορφές θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν κι αυτές (εντάξει, ανησυχούμε λίγο για τη Λιβύη κυρίως, που ο αγώνας έγινε ένοπλος και με στρατιωτική επέμβαση... όχι και τόσο Σ.Ε.Ξ.Ι., ίσως εκεί να επικρατήσει η νοοτροπία «ισχύς = όπλα και επιβολή», οπότε η μετακανταφική εποχή να είναι μια απ' τα ίδια με την κανταφική... ίδωμεν).

O Μουμπάρακ σήμερα

Οπότε λοιπόν, τι μας δίδαξε η Αραβική Άνοιξη; Τίποτα το ιδιαίτερο, μόνο μερικά μικροπράγματα:

1) Διέλυσε το ανιστόρητο στερεότυπο που ήθελε τους μουσουλμάνους είτε παθητικά πρόβατα, να άγονται και να φέρονται από τους ηγέτες τους, είτε αφιονισμένους εξτρεμιστές διψασμένους για αίμα χριστιανών, εβραίων κ.λπ.

2) Έβαλε τα γυαλιά στα αλ-καϊντοειδή, που κήρυτταν ότι μόνο με ένοπλο αγώνα μπορεί να ανατραπεί μια κυβέρνηση υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ• στους νεο-συντηρητικούς της Αμερικής, που κήρυτταν ότι μόνο με στρατιωτική παρέμβαση μπορεί να μπολιαστεί η δημοκρατία στους Άραβες• στην πεποίθηση όλων ημών των δυτικών χριστιανών ότι οι μουσουλμάνοι είναι διαφορετικοί (= κατώτεροι) άνθρωποι, ζούνε στο παρελθόν, δεν έχουν τη δική μας άσβεστη δίψα για ελευθερία κ.λπ. (ειδικά δε αν εκτός από μουσουλμάνοι είναι και μελαψοί)• στους διάφορους φίλους του Καντάφι, από τους πιο συστημικούς (π.χ. Κάρολος Παπούλιας) ως τους πιο αντισυστημικούς (π.χ. Ούγκο Τσάβες)• στην απογοητευτική κυβέρνηση των ΗΠΑ, που αποδεικνύεται συνεχώς κατώτερη των προσδοκιών μας... Ο Ομπάμα, για παράδειγμα, έκανε μια πολύ γενναία δήλωση ("Today belongs to the people of Egypt, and the American people are moved by these scenes in Cairo...") αμέσως μετά την πτώση Μπουμπάρακ. Πιο πριν ήταν απελπιστικά χλιαρός με κάτι σούξου μούξου, και ναι μεν η ανάγκη μεταρρυθμίσεων, οι δυο πλευρές να αποφύγουν τη βία κ.λπ. Φοβήθηκε μη βρεθεί στη λάθος μεριά της ιστορίας και δεν μίλησε όταν έπρεπε, έχασε μια μεγάλη ευκαιρία να παίξει το ρόλο του καταλύτη και να κερδίσει ηθικούς πόντους.

3) Παρόλα αυτά, η Αραβική Άνοιξη δημιούργησε μια διπλωματική ελπίδα για το μέλλον με τις δηλώσεις Κλίντον – Ομπάμα: «Ο Καντάφι έχει χάσει την εμπιστοσύνη του λαού του και τη νομιμοποίηση να κυβερνά», είπε ο Μπαρακ στις 28 Μαρτίου 2011 για το κάθαρμα της Λιβύης• παρόμοιες λέξεις χρησιμοποίησε κι η Χίλαρι στις 12 Ιουλίου 2011 για το κάθαρμα της Συρίας: «Ο Ασάντ έχει χάσει τη νομιμοποίησή του». Μετά από αυτές τις δηλώσεις, η έννοια της «απονομιμοποιημένης κυβέρνησης», που στρέφει τον στρατό ενάντια στον άοπλο λαό της, είναι καθιερωμένη. Υπάρχει η αναγνώριση από τα ισχυρότερα πρόσωπα του κόσμου, υπάρχει προηγούμενο. Μια τέτοια κυβέρνηση πλέον δεν μπορεί να είναι συνομιλητής, προμηθευτής, πελάτης ή εταίρος κανενός παίκτη στο διεθνές σύστημα. Δεν ισχύουν γι’ αυτήν ούτε οι προηγούμενες συμφωνίες ούτε οι συμμαχίες ούτε καν το τραπεζικό απόρρητο. Το μόνο που μπορεί να της προσφερθεί πλέον είναι ένα ελικόπτερο και μια απόρρητη κατοικία κάπου στη Χαβάη, όπως στον Πρόεδρο Μάρκος των Φιλιπινών. Κι αυτά, αν προλάβει.

Λοιπόν, στο χέρι μας είναι να δουλέψουμε για την κάπως ασθενέστερη έννοια της «απαράδεκτης κυβέρνησης» (ή κάτι τέτοιο), που προβαίνει σε διακρίσεις και συστημική βία εις βάρος του λαού της, ώστε να συμπεριλάβουμε ένα σωρό ημιδημοκρατίες και ψευτοδημοκρατίες παγκοσμίως. Πρέπει να προβάλουμε, να καθιερώσουμε ότι μια κυβέρνηση που οδηγεί μεγάλα τμήματα του πληθυσμού της στην εξαθλίωση και στο περιθώριο, που μεταχειρίζεται διαφορετικά τους πολίτες της ανάλογα με τη θρησκεία, το φύλο, τη μητρική τους γλώσσα κ.λπ. είναι «απαράδεκτη» (ή κάτι τέτοιο) και πλέον όλοι ωφείλουν τουλάχιστον να δεχτούν τη φωνή των καταπιεσμένων μαζών ισότιμα με τη δική της φωνή. Δεν είναι χίμαιρα ούτε ιδεαλιστική ονειροφαντασία! Η Χίλαρι κι ο Ομπάμα δημιούργησαν ήδη διπλωματικό προηγούμενο, αμφισβήτησαν με τον πιο επίσημο τρόπο τον ορισμό του κράτους ως η πολιτική οντότητα που κατέχει το μονοπώλιο της έννομης βίας• πλέον κράτος είναι αυτό που κατέχει το μονοπώλιο της «νομιμοποιημένης» βίας. Ας το σπρώξουμε λίγο περισσότερο ώστε να καθιερωθεί στον αφυδατωμένο κόσμο των διπλωματών και του ΟΗΕ ότι κράτος είναι αυτό που κατέχει το μονοπώλιο της «παραδεκτής» βίας (ή κάτι τέτοιο).

4) Απομυθοποίησε την αίγλη των «ειδικών»! Ξανακοιτώντας τα γεγονότα ένα χρόνο μετά, εντυπωσιάζομαι από την τυφλότητα όλων (μα όλων!) για την Αραβική Άνοιξη. Ο Σαρκοζί απέτυχε να τη δει, ο Αμερικανός πρέσβης στη Συρία απέτυχε να τη δει, η CIA απέτυχε να τη δει, ο Ομπάμα πιάστηκε αδιάβαστος. Όλες οι υπηρεσίες πληροφοριών και οι πολιτικοί αναλυτές και ο κοινωνικοί επιστήμονες σε Δύση κι Ανατολή πιάστηκαν αδιάβαστοι! Αν κάνετε μια αναζήτηση στο Google με τις λέξεις-κλειδιά: failed, foresee, “Arab Spring” θα πάρετε 2.170.000 αποτελέσματα (25/01/2012). Λοιπόν, πλέον δεν πιστεύω καμία αυθεντία, κανέναν δημοσιογράφο που γράφει για χώρες του Τρίτου Κόσμου και δεν έχει άμεση εικόνα της κατάστασης επιτόπου! Όποιος κάνει θεωρία από το κλιματιζόμενο γραφείο του χωρίς να ξέρει την τοπική γλώσσα, χωρίς να έχει μείνει με τους ντόπιους, χωρίς να έχει τραγουδήσει τα τραγούδια τους, χωρίς η ατζέντα του να είναι γεμάτη με νούμερα του κάθε τοπικού Γιάννη και της κάθε τοπικής Μαρίας, κρίνεται αναξιόπιστος!

5α) Μας θύμισε το Μεγάλο Όπλο που διαθέτουν τα πλήθη των αδικημένων όταν απαιτούν τα δικαιώματά τους Σ.Ε.Ξ.Ι.στικά. Ποιο είναι το Όπλο; Στρατιώτες και αστυνομικοί που αρνούνται να εκτελέσουν διαταγές. «Εγώ δεν πυροβολώ τον άοπλο κόσμο».

5β) Πάνω εδώ και ούτε λίγο ούτε πολύ, η Αραβική Άνοιξη διέλυσε ένα μεγάλο μέρος της παραδοσιακής πολιτικής επιστήμης! Τόσα βιβλία και συγγράματα που έβλεπαν «κράτη» και «κυβερνήσεις», που είχαν ιεραρχική αντίληψη για την «ισχύ», θα πρέπει τώρα να ξαναγραφούν! Και να λάβουν υπόψη με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι στο φινάλε δεν υπάρχουν «κράτη» και «κυβερνήσεις», υπάρχουν «μάζες κόσμου». Ότι η ισχύς δεν είναι κάτι που εκπορεύεται από πάνω προς τα κάτω, σαν κοινοτικό κονδύλιο στην Ελλάδα, είναι κάτι που πηγάζει από κάτω, παραχωρείται προσωρινά και υπό όρους• αν αυτοί οι όροι δεν εκπληρωθούν, τότε το κάτω μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω. Πολιτικοί, διπλωμάτες, στρατιωτικοί, κυβερνητικοί σύμβουλοι, αναλυτές και το κακό συναπάντημα, λειτουργούσαν τόσα χρόνια με τη λογική των «κυβερνήσεων» και της ιεραρχικής ισχύος• τώρα αρχίζουν και το ξανασκέφτονται. «Ο Θεός αγαπάει αυτόν που έχει τα μεγαλύτερα κανόνια και τους ικανότερους στρατηγούς», αρεσκόταν να επαίρεται ο Βοναπάρτης• όμως τα κανόνια θέλουν και πυροβολητές για να δουλέψουν, ενώ και οι ικανότεροι στρατηγοί του κόσμου αναρωτιούνται μήπως βρίσκονται στη λάθος μεριά της ιστορίας όταν έρχονται αντιμέτωποι με το Μεγάλο Όπλο. Η ισχύς μιας κυβέρνησης βασίζεται πρώτα και καλύτερα στη συγκατάθεση του κάθε Γιάννη και της κάθε Μαρίας – μόνο σε δεύτερο χρόνο έχει να κάνει με την αστυνομία, τον στρατό, τους παρακρατικούς, την υπηρεσία πληροφοριών κ.λπ. Αν λοιπόν ο κάθε Γιάννης κι η κάθε Μαρία αρχίσουν να μην υπακούουν στις απαγορεύσεις κυκλοφορίας, να μην καταβάλουν φόρους, να μη συμμορφώνονται προς τας υποδείξεις κ.λπ., τότε πού είναι η ισχύς της κυβέρνησης; Το οικοδόμημα καταρρέει σε λίγες μέρες, σαν προεκλογική υπόσχεση υποψήφιου βουλευτή. «Δεν κάνει καλά ο αρχηγός που δυσαρεστεί τη βάση, μια μέρα θα χάσει την υποστήριξη», όπως έλεγαν και οι βαστάζοι του Μαζεστίξ στα Αστερίξ.

Η ουσία της Αραβικής Άνοιξης σε ένα σκίτσο

Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία. Σε Αφρική και Ασία μεγαλώνουν νέες γενιές που θέλουν να ζήσουν ανθρώπινα και αξιοπρεπώς. Παραδόσεις, νοοτροπίες και συνήθειες αιώνων αρχίζουν πλέον ν’ αμφισβητούνται. Η Αραβική Άνοιξη μάς έδωσε τουλάχιστον το δικαίωμα στην ελπίδα, ότι μια μέρα τα συνθήματα της Γαλλικής Επανάστασης μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Είναι βέβαια πολύ μακρινή αυτή η μέρα, δεν αντιλέγω... Όσο μακρινή είναι και η μέρα που ο αραβικός λαός θα ξεσηκωθεί αυθόρμητα και θα ανατρέψει τους άθλιους δικτάτορές του!

Buddhabank

2012-01-23T19:45:00.000+02:00

Από παλιά είχα δυσκολία να καταλάβω τι εννούν οι Ταϊλανδοί όταν λένε «Βούδας». Άκουσα αγάλματα, ναούς και οικιακούς βωμούς να αναφέρονται ως «Βούδας», όμως υπάρχει και συνέχεια: το γνωστό Πρα Πομ Εραουάν στην Μπανγκόκ, με χιλιάδες Ταϊλανδούς προσκυνητές καθημερινά, φιλοξενεί ένα άγαλμα του ινδικού θεού Μπράμα, αυτού με τα τέσσερα πρόσωπα. Το επισκεύτηκα κάποτε με μια φίλη και το αποκάλεσε «Βούδας». Της είπα: «Μα αυτός είναι ο Μπράμα, όχι ο Βούδας!», «Όχι», μου εξήγησε, «είναι Βούδας... από την Ινδία». Επίσης, τα άπειρα σπιτάκια των πνευμάτων υποτίθεται ότι στεγάζουν τα πνεύματα της περιοχής, τα τζαοτί. Όμως αμέτρητες φορές τα άκουσα να αποκαλούνται «Βούδας». Το συμπέρασμά μου είναι ότι στον λαϊκό ταϊλανδικό Βουδισμό, «Βούδας» αποκαλείται οποιαδήποτε θρησκευτική μορφή που αντιμετωπίζεται ως χορηγός μπουν.

Το μπουν μεταφράζεται στα Αγγλικά merit, οπότε η ελληνική απόδοση θα ήταν κάτι σαν: (επαινετή) αξία, όμως αυτή η μεταφραστική αδεξιότητα παραπλανεί, δεν πιάνει όλες τις έννοιες του μπουν: “Throughout Buddhist Southeast Asia ... merit is conceived almost as a substance that can be possessed in variable quantities and that can be translated into thisworldly virtue or power” (εδώ, σελ. 95). Ο κόσμος των Ταϊλανδών αποτελείται από σημεία και τόπους (ναοί, αγάλματα, μοναχοί, σπιτάκια των πνευμάτων κ.λπ.) που λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές μπουν: κάτι συμβολικό (ή και καθόλου συμβολικό) προσφέρεται σ’ αυτούς και το αντιγυρίζουν σε μπουν. Η καλύτερη αναλογία που μπορώ να σκεφτώ είναι τα διάφορα υποκαταστήματα μιας τράπεζας. Οι Ταϊλανδοί καταθέτουν σύμβολα και τα παίρνουν πίσω με τόκο, υπό μορφή μπουν. Αυτό είναι ο λαϊκός Βουδισμός: Buddhabank.

Τώρα, τι ακριβώς είναι το μπουν; «Καλό κάρμα» θα ήταν ένα συνώνυμο. Το κάρμα υποτίθεται ότι είναι πάντα κακό, ως η δύναμη που μας δένει στον κόσμο της οδύνης, όμως οι περισσότεροι Ταϊλανδοί θα συμφωνούσαν ότι είναι καλύτερο να έχεις προσκόλληση στον πλούτο παρά στη φτώχεια. Η φώτιση δεν απασχολεί το μυαλό των Ταϊλανδών όσο το μπουν – ή συνδέεται μ’ αυτό: μόνο όσοι έχουν πολύ μπουν δικαιούνται να ονειρεύονται τη φώτιση. Όμως για τον Ταϊλανδό της διπλανής πόρτας, η φώτιση είναι σαν να γίνεσαι ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου: κάτι που αφορά τον George Soros και τον Bill Gates, όχι τον άνθρωπο στο δρόμο, αυτός δεν τολμάει καν να την ονειρευτεί. Να κι ένα ωραίο παράδειγμα για την υποκρισία του ελιτίστικου Βουδισμού: διάβαζα αυτό το άρθρο (Buddhism in Myanmar) για τον Βουδισμό Τεραβάντα στη Βιρμανία (παρόμοιος με τον ταϊλανδικό Βουδισμό) και μου έκανε εντύπωση η παράγραφος:

As Buddhism is a religion without a God, it might be asked who do Buddhist pray to? Or do they pray at all? The answer is that most Buddhist pray, but they are praying to the Buddha within themselves. They believe that the enlightened nature of the Buddha is their own real nature which they have not yet been able to reach. So when they pray, it is to that deepest part of themselves.

Αστειότητες! Όταν οι Βουδιστές προσεύχονται, δεν έχουν στο μυαλό τους καμία «φωτισμένη φύση», κανέναν «Βούδα εντός» και κανένα «βαθύτερο μέρος του εαυτού τους»• απευθύνονται σε κάτι εξωτερικό και ισχυρό, και ζητάνε μπουν.

Το μπουν είναι μεταβιβάσιμο. Μου έχουν εξηγήσει ότι αυτός που επιλέγει να αφήσει τα πάντα και να γίνει μοναχός, φέρνει μεγάλο όφελος στην οικογένειά του. Οπότε, η Buddhabank δουλεύει με οικογενειακούς λογαριασμούς.

Το μπουν επίσης είναι και μεταδόσιμο• εξαπλώνεται στο περιβάλλον σαν μικρόβιο, διότι η απλή παρουσία ενός κατόχου μπουν ραντίζει όλους γύρω του. Και οι μεγάλοι αποταμιευτήρες μπουν ποτίζουν όλη την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή: ο Σμαραγδένιος Βούδας, για παράδειγμα, υποτίθεται ότι προστατεύει όλη την Μπανγκόκ, ο βασιλιάς όλη τη χώρα. Μόνο και μόνο με την παρουσία τους, με την απλή ύπαρξή τους.

Το μπουν μετατρέπεται σε χρήμα: Οι Ταϊλανδοί που λαμβάνουν τις ευλογίες των μοναχών, που επισκέπτονται ναούς, αγάλματα, που προσεύχονται στα σπιτάκια των πνευμάτων κ.λπ. δε ζητάνε υπερβατικά αγαθά. Οι ευχές τους είναι κυρίως για επιτυχία, ευμάρεια, υγεία, απογόνους, ασφάλεια, έναν καλό γάμο κ.λπ. Στο φινάλε, όλα αυτά έχουν να κάνουν με χρήματα• εγκόσμια αγαθά.

Το μπουν ενισχύει την ηθική: Κάποιες άλλες φορές, οι επιθυμίες των Ταϊλανδών είναι για μια «καλή ζωή» ή να γίνουν «καλοί άνθρωποι» ή ευχές για την οικογένεια, για κάποιο αγαπημένο πρόσωπο κ.λπ. Το μπουν δεν είναι μόνο πνευματικό κεφάλαιο αλλά θεωρείται και ηθικός ενισχυτής, μια δύναμη που υποστηρίζει τις αξίες της κοινωνίας, που ενώνει τις οικογένειες και τις σχέσεις. Αν το μπουν δεν είχε αυτή τη λειτουργία, τότε ο λαϊκός Βουδισχμός θα ήταν απλώς πνευματικός καπιταλισμός.

Το μπουν είναι αναλγητικό και αντικαταθλιπτικό: Είναι πολύ συνηθισμένο στους Ταϊλανδούς να επισκέπτονται ναούς για ταμ μπουν όταν είναι λυπημένοι ή μετά από κάποια βιοτική καταστροφή. Όπως μου εξήγησε κάποιος γνωστός: «Νιώθουμε ανακούφιση να ελπίζουμε ότι κάποια ανταμοιβή μας περιμένει στο μέλλον».

Επίσης, και το χρήμα μετατρέπεται σε μπουν: Αυτή είναι η περίπτωση με τις μεγάλες επιχειρήσεις όπως το Ντόι Σουτέπ, το Ουατ Πο, ο Λευκός Ναός κ.λπ., με χιλιάδες προσκυνητές ημερησίως και υψηλό τζίρο. Αλλά και οι προσφορές σε ναούς, μοναχούς κ.λπ. θεωρούνται ευλογημένες, πνευματικά χρήματα, και θεωρούνται ότι θα επιφέρουν πολύ μπουν στον δωρητή.

Υπάρχουν ακόμα δύο τρόποι παραγωγής μπουν: 1) αυτοέλεγχος, 2) καλές πράξεις. Όταν ρώτησα τους ταϊλανδούς φίλους μου για τη θητεία τους στο μοναχισμό, μου εξήγησαν όλοι ότι έχει να κάνει με τον αυτοέλεγχο. Αυτό το νόημα έχουν οι πολυάριθμοι κανόνες της μοναστικής ζωής. Οι Ταϊλανδοί το βλέπουν αυτό ως οικονομία στο μπουν• το πνευματικό κεφάλαιο, που υποτίθεται ότι κανονικά σπαταλιέται με τις αστόχαστες σκέψεις, κουβέντες, πράξεις κ.λπ., τώρα αποταμιεύεται εσωτερικά. Μου αρέσει να το παραλληλίζω μια κυβερνητική καμπάνια υπέρ αποταμίευσης, να ενθαρρύνει τους πολίτες μη σπαταλούν τα χρήματά τους και να εμπιστεύονται τις τράπεζες. Οι καλές πράξεις υποτίθεται επίσης ότι θα επιφέρουν μπουν, κάποια ανταμοιβή στο μέλλον – κι αυτό είναι το δεύτερο σημείο στο οποίο συναντιούντια το μπουν και η ηθική.

Τέλος, το μπουν σχετίζεται με την παραδοσιακή κοινωνική ιεραρχία. Το ανώτερο μέρος της (ο πλούσιος, ο άντρας, ο ηλικιωμένος) θεωρείται ότι έχει και υπέρτερο πνευματικό κεφάλαιο σε σχέση με το κατώτερο (ο φτωχός, η γυναίκα, ο νέος). Για παράδειγμα, η ιεραρχική σχέση πλούσιου – φτωχού• η νοοτροπία είναι ότι το ανώτερο μέρος δεν απέκτησε το υψηλότερό του στάτους τυχαία ή από κληρονομιά ή από την αξία και την εργασία του, αλλά από καλές πράξεις που έκανε σ’ αυτήν ή σε προηγούμενη ζωή. Οπότε, το κατώτερο μέρος της ιεραρχίας δείχνει υπακοή και υπηρετική συμπεριφορά, καθότι απευθύνεται σε έναν μεγαλοκάτοχο μπουν, και δέχεται οφέλη ή ασφάλεια από το ανώτερο.

Θρησκευτική Δημοκρατία
1) Ο λαϊκός ταϊλανδικός Βουδισμός είναι ένα παράδειγμα μιας υψηλά ασκητικής και φιλοσοφικής θρησκείας (Βουδισμός Τεραβάντα), που μεταμορφώνεται κοινωνικά σε κάτι ριζικά διαφορετικό (Buddhabank). Αυτό όμως είναι κατανοητό. Ο Βουδισμός είναι μια θρησκεία απαρνητών• ιδρύθηκε και σχεδιάστηκε από σαννυάσινς που αρνήθηκαν τον αστικό τρόπο ζωής, είδαν το κάθε τι σ’ αυτόν ως οδύνη. Όμως οι σύγχρονοι λαϊκοί που καλούνται να εφαρμόσουν τις διδασκαλίες έχουν τελείως διαφορετική σκοπιά• δεν βλέπουν πια και το κάθε τι ως οδύνη και δεν αρνούνται τον κόσμο. Καμία έκπληξη λοιπόν που πάντα θα υπάρχει απόσταση ανάμεσα στην ελιτίστικη και τη λαϊκή θρησκεία, πιο διασταλτικές ερμηνείες, πιο χαλαρές πρακτικές, διαφορετικοί θρησκευτικοί στόχοι κ.λπ. Ένα παράδειγμα για τη διάσταση απόψεων ανάμεσα στα ελιτίστικα και λαϊκά στάνταρ του μοναχισμού: φίλος μου εξομολογήθηκε ότι ο απλός κόσμος (σε αντιδιαστολή με τη Σάνγκα) τείνει να παραβλέπει και να μη χάνει τον σεβασμό του για έναν μοναχό που θα καπνίσει, θα γευματίσει το βράδυ, θα πιει πού και πού καμιά μπύρα.

2) Κάτι άλλο που σχετίζεται μ’ αυτήν την μεταμόρφωση της θρησκείας από την ελίτ στα λαϊκά στρώματα είναι και θρησκευτική στάση που αποκαλώ: άμα λάμπει τότε θα είναι και χρυσός. Φαίνεται πως οτιδήποτε θρησκευτικό αντιμετωπίζεται πάντα επιφανειακά στην Ταϊλάνδη, κι αυτή η προσκόλληση στην εμφάνιση κυριαρχεί στη νοοτροπία του κόσμου. Οι Ταϊλανδοί δεν ζητάνε πραγματικά το διαφορετικό στη θρησκεία, ζητάνε αυτό που δείχνει διαφορετικό, αυτό που εμφανίζει τα κατάλληλα σύμβολα και σημάδια. Για παράδειγμα, από το βιβλίο της Silber, σελ. 93: «Monks had to conform to precise rules of appearance and deportment. This conformity to a highly stylized image and etiquette is crucial in the layman’s eyes, even overshadowing (within, of course, certain limits) the precise extent to which monks practice the Middle Way. In other words, monks are not … consistently required to adhere to the highest values: It was enough if they symbolized them». Άμα φοράει το πορτοκαλί ράσο τότε θα είναι και μοναχός.

Ή, ένα άλλο παράδειγμα είναι αυτό το ποστ του Richard Barrow: «Thai Buddhists have believed for a long time that they will make good merit if they release fish and birds at a temple. The idea is that you are doing good by giving a creature its freedom. However, it is often a short-found freedom as these creatures are often re-captured to only be sold again to the next person who arrives at the temple … these creatures haven’t been rescued. Far from it. They were trapped and caged by these sellers and then brought to the temples». Άμα είναι μια πράξη απελευθέρωσης σε ναό τότε θα είναι και αγνή (και θα δίνει μπουν). Συνάντησα αυτήν τη νοοτροπία πολλές φορές, κάθε τι θρησκευτικό να εκλαμβάνεται μόνο επιφανειακά και κανείς να μην προβληματίζεται λίγο περισσότερο. Θα μπορούσα να γράψω επίσης και για την αλητεία του «Ναού των Τίγρεων» (Andrew Marshal, 2010: “The temple is built on a foundation of lies”) και για πολλά άλλα, όμως νομίζω ότι είναι φανερό τι θέλω να πω.

3) Κατά τη γνώμη μου, η πιο έντονη διαφορά ανάμεσα στην ελιτίστική και στη λαϊκή θρησκεία είναι το μέρος της ανταμοιβής: οι επαγγελματίες (Σάνγκα) τοποθετούν την ανταμοιβή κάπου Εκείθεν, σε ένα υπερβατικό επίπεδο (φώτιση)• οι λαϊκοί όμως θέλουν εγκόσμια ανταμοιβή με εγκόσμια μέσα και το υπερβατικό δεν απασχολεί τη σκέψη τους. Αυτό όμως πρέπει να είναι χαρακτηριστικό όλων των λαϊκών θρησκειών: η μεταθάνατον ζωή, η φώτιση, η βασιλεία των ουρανών, ο παράδεισος κ.λπ. δε σημαίνουν πολλά για τον απλό κόσμο. Ως επί το πλήστον, επιζητούν εγκόσμια ανταμοιβή, εδώ και τώρα.

Όμως, στον δικό μου τρόπο σκέψης, αυτό ονομάζεται «δημοκρατία». Λαϊκή κυριαρχία.

Διαλογισμοί Για Τον Διαλογισμό

2012-01-08T07:11:00.001+02:00

Από παλιά είχα πρόβλημα να συσχετίσω τον Βουδισμό της Ταϊλάνδης, όπως ερμηνεύεται από τους μοναχούς ή από εγκυκλοπαιδικά άρθρα, με τον καθημερινό Βουδισμό, όπως μου τον εξήγησαν φίλοι και γνωστοί και όπως τον παρατηρούσα στην πράξη. Θα μπορούσα να το παραλληλίσω με τη γλώσσα• με κάποιον που, στα χρόνια του ’60, ήθελε να μάθει τη γλώσσα της Ελλάδας για να έρθει στη χώρα. Ο άνθρωπος αυτός θα πληροφορούταν ότι η επίσημη γλώσσα του βασιλείου της Ελλάδος, τότε, ήταν μια κάποια καθαρεύουσα. Θα την μάθαινε, λοιπόν, και κατόπιν θα ανακάλυπτε ότι αυτό που μιλάνε οι άνθρωποι στον δρόμο ήταν... αρκετά διαφορετικό. Και παρόλο που πάντα υφίσταται μια εκκλησία από σχολεία, πανεπιστήμια, τηλεπαρουσιαστές ειδήσεων, αυτόματους διορθωτές του Microsoft Word κ.λπ., που προσπαθούν να επιβάλουν τη «σωστή» γλώσσα και προφορά, αυτό που μιλάει ο καθημερινός άνθρωπος θα είναι πάντα διαφορετικό. Η γλώσσα είναι δημοκρατική. Οι πιτσιρικάδες επινοούν τους δικούς τους όρους, η σύγχρονη διάδοση των Αγγλικών επηρεάζει όλες τις γλώσσες, η επαρχία Α χρησιμοποιεί διαφορετική προφορά από την επαρχία Β, νέες λέξεις και εκφράσεις προκύπτουν συνεχώς από ποδοσφαιρόφιλους ή ομάδες επαγγελματιών ή κομπιουτεράδες ή…

Ένας φιλόλογος θα είχε ενστάσεις και θα το θεωρούσε απόκλιση από το σωστό. Όμως ένας γλωσσολόγος θα ήταν ουδέτερος και θα αποδεχόταν κάθε γλωσσικό φαινόμενο, αρκεί να ήταν αρκετά διαδεδομένο. Στο κάτω-κάτω, πολλές γλωσσικές αποκλίσεις προκύπτουν εσκεμμένα, για να τονιστούν οι διαφορές από την τυραννική ορθοδοξία. Η γλώσσα δεν είναι μόνο εργαλείο επικοινωνίας, είναι και εργαλείο διαφοροποίησης. Υπάρχει κάτι πολύ οικείο στη γλώσσα – στην καθημερινή γλώσσα, αυτήν που όντως μιλιέται – και οι φιλόλογοι δεν μπορούν να το πάρουν, όσο και να προσπαθούν. Αυτό συμβαίνει και με τη θρησκεία, στη δική μου οπτική.

Οπότε λοιπόν, προτείνω ότι περιορίζοντας μια οποιαδήποτε θρησκεία στο δογματικό – θεολογικό της μέρος είναι σαν να περιορίζουμε μια γλώσσα στην εκδοχή της που εκφωνείται στα δελτία ειδήσεων και να μη βλέπουμε ότι αυτό που ονομάζουμε «γλώσσα» είναι μια ολόκληρη σειρά από παραλλαγές, ζωντανή και συνεχώς μεταβαλλόμενη, όπου μια από τις λειτουργίες της είναι να αντανακλά διαφορές ανάμεσα σε πληθυσμιακές ομάδες στη βάση γεωγραφικών, ταξικών, επαγγελματικών, γενεαλογικών κ.λπ. παραγόντων. Δε βλέπω κάποια θρησκευτική παραλλαγή ως «ανώτερη» ή «σωστή» σε αντιδιαστολή με κάποια άλλη «κατώτερη»• είμαι γλωσσολόγος της θρησκείας, αποδέχομαι τα πάντα. Στο κάτω-κάτω, αυτό που ονομάζουμε Χριστιανισμός, όπως επίσης κι ένα μεγάλο μέρος αυτού που ονομάζουμε Ινδουϊσμός, ξεκίνησαν στις εποχές τους ως «κατώτερες» παραλλαγές ενός ήδη καθιερωμένου «ανώτερου».

Από τη σκοπιά αυτή, ακόμα κι ο Ανώτατος Πατριάρχης της Ταϊλάνδης δεν είναι περισσότερο αρμόδιος να μιλήσει για τον Βουδισμό απ’ ό,τι ένας τυχαίος άνθρωπος στο δρόμο. Ο πρώτος ξέρει κάτι για το «σωστό» περιεχόμενο του ταϊλανδικού Βουδισμού, για τη θρησκεία όπως θα έπρεπε να είναι• ο δεύτερος ξέρει κάτι για το πραγματικό περιεχόμενο, τον ταϊλανδικό Βουδισμό στην πράξη.

Οπότε λοιπόν από τη δική μου οπτική γωνία δεν υπάρχει «Ταϊλανδικός Βουδισμός», υπάρχουν ταϊλανδοί Βουδιστές. Δεν υπάρχουν πλατωνικές Ιδέες, αγνές κι ανεξάρτητες• οι ιδέες είναι οι φορείς τους. Άνθρωποι, δηλαδή, μέσα σ’ ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, που υιοθετούν κάποιες από αυτές σύμφωνα με τις ανάγκες τους, τις ενισχύουν, τις αλλάζουν, τις αναποδογυρίζουν, κάποιες φορές τους αλλάζουν και τα φώτα. Σ’ αυτήν και στις επόμενες δημοσιεύσεις θα προσπαθήσω να συνοψίσω την κατανόησή μου για τον ταϊλανδικό Βουδισμό (παράδοση Τεραβάντα) όπως τον παρατήρησα στην πράξη και όπως μου τον εξήγησαν φίλοι και γνωστοί.

Διαλογισμός Και Ουΐσκι

Οι (Βουδιστές) Ταϊλανδοί κάνουν διαλογισμό ως μέσο για να επιτύχουν τη φώτιση και να απελευθερωθούν από την έμφυτη οδύνη της κοσμικής ζωής. Στη θεωρία όλα αυτά. Διότι στην πράξη, διαλογισμό κάνει μόνο αυτός που τύφλωσε τον κύκλωπα Πολύφημο: ο κανένας – κι αν μιλάμε για τακτικό, καθημερινό διαλογισμό, θα ήμουν ακόμα πιο σίγουρος να τονίσω τη λέξη «κανένας». Υποθέτω ότι η τακτική πρακτική του διαλογισμού είναι περιορισμένη στους μοναχούς και σε μια μικρή μειονότητα λαϊκών, τους οποίους πάντως εγώ δεν έτυχε ποτέ να συναντήσω. Μια φίλη παρατήρησε κάποτε: «Το ξέρω ότι πρέπει να κάνω διαλογισμό κάθε βράδυ. Αλλά συνήθως νιώθω τόσο κουρασμένη απ’ τη δουλειά, που το ουΐσκι φαντάζει πιο ελκυστικό».

Οπότε λοιπόν, ποιοι είναι οι διαλογιστές; Πέρα από τους μοναχούς, τους επαγγελματίες του διαλογισμού, ποιοι είναι οι λαϊκοί που διαλογίζονται σε καθημερινή βάση; Δεν εντόπισα ακόμα κοινωνιολογικές έρευνες για την Ταϊλάνδη που να εξετάζουν τη διαλογιστική πράξη στον πληθυσμό, βρήκα όμως μία του 2007 για τις ΗΠΑ. Το Τμήμα Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών προσδιορίζει σε 9,4% το ποσοστό των ενηλίκων που έκαναν διαλογισμό τους προηγούμενους 12 μήνες ως θεραπευτική πρακτική. Μιλάμε φυσικά για ΗΠΑ, όπως επίσης για τον διαλογισμό ως πρακτική χαλάρωσης ή βελτίωσης της υγείας. Όμως οι υψηλότερες, πνευματικές επιδιώξεις του διαλογισμού δεν αποκλείονταν από την έρευνα και, στο φινάλε, είναι μέχρι στιγμής η πρώτη έρευνα που μπόρεσα να βρω που δείχνει τα ταξικά χαρακτηριστικά του διαλογισμού. Αν κάποιος έχει κάτι άλλο υπ’ όψη, θα του ήμουν ευγνώμων.

Τα ενδιαφέροντα αποτελέσματα της έρευνας, λοιπόν, είναι ότι η πρακτική εναλλακτικών θεραπειών ολιστικού χαρακτήρα (mind-body therapies: διαλογισμός, γιόγκα, τάι τσι, ύπνωση, ασκήσεις αναπνοής κ.λπ.) αυξάνει με το επίπεδο του εισοδήματος, με το μορφωτικό επίπεδο και με τη δυνατότητα άσκησης κάποιας σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο (πίνακας 7, σελ. 14-16). Τα ποσοστά των «φτωχών» και των «σχεδόν φτωχών» που ακολουθούν ολιστικές θεραπείες είναι 16,5% και 16,0% αντίστοιχα, όμως όταν πηγαίνουμε στους «όχι φτωχούς», το ποσοστό κάνει ένα σημαντικό άλμα στο 21,6%. Τα ποσοστά αυξάνουν επίσης με το μορφωτικό επίπεδο (από το 7,6%, άνθρωποι χωρίς καν γυμνασιακή εκπαίδευση, στο 34,2%, κάτοχοι μάστερ και PhD). Τέλος, η έρευνα υποδεικνύει ότι η πρακτική ολιστικών θεραπειών προϋποθέτει το Δικαίωμα στην Τεμπελιά (9,4% διαδεδομένες ανάμεσα σε ανθρώπους χωρίς δυνατότητα σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο, ενώ κάνουνε άλμα στο 22,4% γι’ αυτούς που ασκούνται μη-τακτικά και στο 27,5% γι’ αυτούς που ασκούνται τακτικά).

Θα προσέθετα επίσης ότι όλα αυτά επιβεβαιώνονται από τις παρατηρήσεις μου στην ταϊλανδική κοινωνία. Δέχομαι τις επιφυλάξεις για τη χρήση της συγκεκριμένης έρευνας προκειμένου να βγάλουμε συμπεράσματα για τον Βουδισμό της Ταϊλάνδης, όμως θα ήθελα να την κρατήσω ως ένδειξη – όχι απόδειξη, απλή ένδειξη – ότι ο διαλογισμός μοιάζει να είναι σαν το κούρεμα του γκαζόν: χαρακτηριστικό της μεσαίας τάξης (ενός υψηλά μορφωμένου κομματιού της που δουλεύει 8ωρο και 5ήμερο). Αφήνει απ’ έξω τον ωκεανό της κατώτερης τάξης στην Ταϊλάνδη και απευθύνεται σε μορφωμένους ανθρώπους με ικανοποιητικό εισόδημα που απολαμβάνουν το δικαίωμα στην τεμπελιά – και, φυσικά, σε μοναχούς. Υπό το πρίσμα της επόμενης ανάρτησης για τον ταϊλανδικό Βουδισμό, θα μπορούσαμε να δούμε τον διαλογισμό ως ένα ακόμη σύμβολο με σκοπό να διαφοροποιήσει τους μοναχούς από τους λαϊκούς, να παρουσιάσει τη Σάνγκα ως «ζωντανή υπόμνηση του αδύνατου», κατά την όμορφη έκφραση του E. Leach. Το ουΐσκι είναι ο διαλογισμός του φτωχού, το μέσο για την απελευθέρωση από την οδύνη.

(η φωτο από εδώ)

Στο Φινάλε

Μετά από όλα αυτά, τι δικαιούμαστε να συμπεράνουμε περί των υψηλών, πνευματικών ισχυρισμών του διαλογισμού; Τίποτα, να πούμε την αλήθεια. Δε δικαιούμαστε να συμπεράνουμε τίποτα. Όμως, προσωπικά, θα ήμουν πολύ πιο πεπεισμένος για τη θρυλούμενη φώτιση που επιφέρει ο διαλογισμός, αν η πρακτική του ήταν αταξική. Αν οι φτωχοί τέλειωναν τις δουλειές της ημέρας και δεν έβλεπαν την ώρα και τη στιγμή να καθίσουν σε στάση λωτού, να πούνε το μάντρα και να παρακολουθήσουν την αναπνοή τους. Όμως φαίνεται ότι η κούραση, η νευρικότητα και η κατάθλιψη που συνοδεύουν τη φτώχεια αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες για την απελευθέρωση από τον κόσμο της οδύνης. Αντιθέτως, μοιάζει ότι ο Βούδας κακώς δεν συμπεριέλαβε στην Ευγενή Οκταπλή Ατραπό την οικονομική ασφάλεια και τον ελεύθερο χρόνο των μεσοταξικών μορφωμένων διαλογιστών: είναι προϋποθέσεις φώτισης. Η νιρβάνα είναι ταξική.

(to be continued)

Once Upon A Time In Thailand

2011-12-30T14:00:00.002+02:00

Κάποτε, σε μια πόλη του Ταϊλανδικού βορρά, οκτώ η ώρα το πρωί: ο δρόμος είχε τη δική του ιστορία, που δεν διέφερε σε τίποτα από τις μυριάδες άλλες ιστορίες των μικρών ταϊλανδικών δρόμων. Χαμηλά σπιτάκια και μικρομάγαζα, μια αλάνα με συρμάτινο φράχτη, λακούβες και υποτυπώδη πεζοδρόμια, απλωμένες μπουγάδες, μηχανάκια και λίγο παραπέρα ένα σχολείο. Ο σκύλος είχε επίσης τη δική του ιστορία, όπως όλοι οι περιφρονημένοι σκύλοι της Ταϊλάνδης: να διασχίζει αδιάκοπα την πόλη και να αποφεύγει αυτοκίνητα κι ανθρώπους. Δεν ήξερε όμως τίποτα από φραγμένες αλάνες, οπότε όταν προσπάθησε να διασχίσει το σύρμα του φράχτη, μπλέχτηκε για τα καλά.

Πρώτα πέρασαν κάποιοι καλοντυμένοι τύποι, μάλλον καθηγητές στο κοντινό σχολείο καθότι κρατούσαν χαρτοφύλακες. Έριξαν μια ματιά στον σκύλο και συνέχισαν τον δρόμο τους, είχαν πιο σημαντικά πράγματα ν' ασχοληθούν.

Κατόπιν πέρασαν οι βουδιστές μοναχοί επιστρέφοντας στον ναό τους από την πρωινή βόλτα για το φαγητό της ημέρας. Ούτε καν ασχολήθηκαν με τον μπλεγμένο σκύλο, συνέχισαν κι αυτοί τον δρόμο τους, ξυπόλητοι και βουδιστές, είχαν πιο πνευματικά πράγματα ν' ασχοληθούν.

Κατόπιν πέρασαν κάποια πιτσιρίκια, μάλλον μαθητές στο σχολείο. Σταμάτησαν λίγο και γέλασαν με τον σκύλο και τις αδέξιες προσπάθειές του να ξεμπλεχτεί, και μετά συνέχισαν κι αυτά τον δρόμο τους, είχαν πιο σχολικά πράγματα ν' ασχοληθούν.

Κατόπιν πέρασαν δύο κυρίες. Δεν είναι σωστό να κρίνουμε, όμως το μακιγιάζ και το ντύσιμό τους (ή καλύτερα, το μη-ντύσιμό τους) υποδείκνυαν ότι ήταν μάλλον γυναίκες της νύχτας. Είδαν τον σκύλο, σταμάτησαν αμέσως και τον βοήθησαν να ξεμπλεχτεί από το σύρμα.

Ζητείται συγγραφέας να γράψει την εκμοντερνισμένη εκδοχή του Καλού Σαμαρείτη. Τα ηθικά διδάγματα ανοιχτά.

Παραδόξως Όλα Θα Πάνε Καλά!

2011-12-23T09:38:00.000+02:00

Καλά Χριστούγεννα, άπαντες! Καλές γιορτές και μην το βάζετε κάτω, γερά με τσαμπουκά.

Παραδόξως όλα θα πάνε καλά.

Η Ιουλιέτα Του Σρέντινγκερ

2011-12-06T21:08:00.000+02:00

Μέσα σε ένα κουτί βάζουμε μια γάτα μαζί με ένα φιαλίδιο υδροκυάνειο. Το δηλητήριο θα ελευθερωθεί και θα σκοτώσει τη γάτα μόνο από τη ραδιενέργεια ενός ατόμου, το οποίο διασπάται σε τυχαίο χρόνο και με πιθανότητα 50% ανά ώρα. Όσο δεν ανοίγουμε το κουτί, τότε το άτομο θα είναι σε κβαντική υπέρθεση: 50% ακέραιο και 50% διασπασμένο ταυτόχρονα. Αν όμως μετά από μια ώρα ανοίξουμε το καπάκι, τότε θα δούμε να συμβαίνει μόνο ένα από τα δύο. Ας μεταφέρουμε όμως αυτήν την αρχή και στη γάτα: όσο δεν ανοίγουμε το κουτί, το αιλουροειδές θα είναι 50% ζωντανό και 50% νεκρό ταυτόχρονα. Αν όμως μετά από μια ώρα ανοίξουμε το κουτί, τότε θα δούμε τη γάτα να είναι μόνο σε μία από τις δύο καταστάσεις κ.λπ.

Κάπως έτσι πάει το περίφημο νοητικό πείραμα του Σρέντινγκερ, που καταδεικνύει πόσο ξένες είναι οι κβαντικές έννοιες προς τις καθημερινές μας παραστάσεις, οι οποίες γνωρίζουν μόνο από απόλυτες διαζεύξεις: είτε σοσιαλισμό θα έχουμε είτε βαρβαρότητα, όχι όμως και τα δύο μαζί. Λοιπόν... πάντα με αγρίευε λίγο αυτή η ευκολία της γατοκτονίας, έστω και σε νοητικό πείραμα! Πολύ αναλώσιμες πρέπει να τις είχε τις γάτες ο Σρέντινγκερ για να τις σκοτώνει έτσι εύκολα, έστω και στο μυαλό του. Θα μπορούσε να είχε σχεδιάσει το παράδειγμά του αλλιώς, όχι όμως με υδροκυάνεια και σκοτωμένες γάτες. Δεν έκανε κανένα έγκλημα, φυσικά, αλλά τι να πω, μου κάθεται κάπως.

Κάτι παρόμοιο και με το περίφημο κοάν του Ζεν δασκάλου Λιν Τζι (ιδρυτή της σχολής Ρινζάι): «Αν συναντήσεις τον Βούδα στο δρόμο, σκότωσέ τον!». Ήθελε να τονίσει στους μαθητές του τη σημασία της μη-προσκόλησης σε οτιδήποτε, ακόμα και στο πρόσωπο του Φωτισμένου (δε φαινόταν όμως να είχε αντίρρηση για την προσκόληση των μαθητών στο δικό του πρόσωπο - άλλο θέμα αυτό). Λοιπόν, δεν ξέρω, μου κακοφαίνεται αυτή η ευκολία χρήσης του ρήματος «σκοτώνω». Δεν είναι έγκλημα, όμως νομίζω πως ο άνθρωπος που έφτιαξε αυτό το κοάν, πρέπει να είχε το μυαλό του γεμάτο με βίαιες σκέψεις. Θα μπορούσε να έλεγε, π.χ. «Αν συναντήσεις τον Βούδα στο δρόμο, προσπέρασέ τον. Σφύρα αδιάφορα. Κάνε πως διαβάζεις τις εφημερίδες στο περίπτερο». Κάτι τέτοιο.

Νομίζω ότι καλό είναι να ηρεμήσουμε όλοι μας, να σταματήσουμε να σκοτώνουμε γάτες και Βούδες, και να κάνουμε έρωτα, όχι πόλεμο. Η ζωή είναι δύσκολη από μόνη της, ας μην την κάνουμε ακόμα πιο δύσκολη γεμίζοντάς την με σκοτωμένες νοητικές γάτες και σκοτωμένους νοητικούς Βούδες. Αν εγώ ήμουν στη θέση του Σρέντινγκερ, θα διατύπωνα το παράδειγμά του ως εξής:

Μέσα σε ένα δωμάτιο βάζουμε την Ιουλιέτα και τον Ρωμαίο. Ένα διαχωριστικό ανάμεσά τους άρεται μόνο από τη ραδιενέργεια ενός ατόμου, το οποίο διασπάται σε τυχαίο χρόνο και με πιθανότητα 50% ανά ώρα – κάτι το οποίο τελικά οδηγεί σε εγκυμοσύνη της Ιουλιέτας. Μετά από μία ώρα ανοίγουμε την πόρτα του δωματίου: υπάρχουν 50% πιθανότητες να διαπιστώσουμε ότι σε εννιά μήνες θα έχουμε ευτυχές γεγονός, κι άλλες 50% για να διαπιστώσουμε το αντίθετο (το οποίο πάντως είναι κι αυτό ευτυχές γεγονός, με διαφορετικό τρόπο όμως). Ή το ένα ή το άλλο.

Πριν ανοίξουμε την πόρτα, το ραδιενεργό άτομο θα είναι σε κβαντική υπέρθεση, διασπασμένο και ακέραιο ταυτόχρονα. Μεταφέροντας τη διατύπωση και στην Ιουλιέτα, τότε αυτή θα είναι έγκυος και μη-έγκυος ταυτόχρονα. Όσο δεν παρατηρείται, φυσικά. Όταν όμως ανοίξουμε την πόρτα, τότε θα έχουμε παρατήρηση, η κυματοσυνάρτησή της θα καταρρεύσει στη μία ή στην άλλη κατάσταση κι ο κόσμος θα αποκατασταθεί όπως τον γνωρίζουμε.

Στην καθημερινότητά μας βέβαια ξέρουμε ότι μια γυναίκα θα είναι ή δεν θα είναι έγκυος, τίποτα ενδιάμεσο. Στην κβαντική φυσική όμως ισχύουν άλλοι νόμοι• ακριβώς, προβλέπεται από τη θεωρία: μια γυναίκα μπορεί και να είναι ολίγον έγκυος.

Η Ζωή Αλλάζει Δίχως Να Κοιτάζει Τη Δική Σου Μελαγχολία

2011-11-23T21:09:00.010+02:00

Η δική μου μεταστροφή δεν έγινε καθ’ οδόν προς τη Δαμασκό, αλλά μέσα σε μια δημόσια υπηρεσία πριν λίγους μήνες. Ήμασταν μερικές εκατοντάδες άτομα, μερικές εκατοντάδες χαρτάκια με τριψήφιους αριθμούς, και περιμέναμε τη LED επιγραφή να δείξει το δικό μας νούμερο και τους βασανιστές στα γραφεία να μας καταδεχθούν. Κούραση, μια κάποια ανησυχία κι ατέλειωτη πλήξη. Αρχικά νομίζαμε ότι εμείς κρατούσαμε τα χαρτάκια, μετά όμως καταλάβαμε ότι τα χαρτάκια κρατούσαν εμάς. Μια μεγάλη οθόνη τοίχου στο χώρο αναμονής μάς βομβάρδιζε με ταινίες χωρίς ήχο – στην αρχή δείξαν ένα καρτούν, κατόπιν το Καζινό Ρουαγιάλ – μπας και ξεγελαστούμε ότι είμαστε στο Σπήλαιο του Πλάτωνα και εκλάβουμε τα προϊόντα της βιομηχανίας του θεάματος ως πραγματικότητα. Μάταιος κόπος. Η ψευδαίσθηση δεν έπιανε, κανείς δεν ξεχνούσε στιγμή ότι βρισκόταν πιο χαμηλά κι από τον τελευταίο κύκλο της Κολάσεως: μέσα σε μια δημόσια υπηρεσία. Εξάλλου, η έλλειψη ήχου σαμποτάριζε το όλο εγχείρημα.

Εξαντλήσαμε όλα τα μέσα να κάνουμε την εμπειρία λίγο πιο ενδιαφέρουσα. Και τι μπορείς να κάνεις; Ποιάνεις κουβέντα με τον διπλανό, πας στο κυλικείο για καφέ, διαβάζεις λίγες σελίδες από το βιβλίο που έφερες, ξαναπάς στο κυλικείο για καφέ, κοιτάζεις τις κοπέλες, βγαίνεις έξω να περπατήσεις λίγο, ξαναπάς στο κυλικείο για καφέ, ξαναλές δυο κουβέντες με τον διπλανό κ.λπ. Όμως μετά από ατέλειωτες ώρες αναμονής, όλα αυτά κατέρρευσαν κι απόμεινε ο καθένας με το χαρτάκι του να κάνει υπολογισμούς – πόσο χρόνο περίπου κρατάει κάθε αριθμός, πόσοι αριθμοί είναι ακόμα μπροστά, πολλαπλασιασμός. Τελεία και παύλα: ήμασταν ηττημένοι.

Μετά το Καζινό Ρουαγιάλ, η οθόνη το γύρισε στα βιντεοκλίπ – πάντα χωρίς ήχο. Κάπου εκεί λοιπόν, τότε που όλοι είχαμε πια συμβιβαστεί με την ιδέα ότι αναχθήκαμε σε τριψήφιους αριθμούς χωρίς ταυτότητα, χωρίς ανθρώπινη υπόσταση... κάπου εκεί έγινε το θαύμα. Γιατί η οθόνη άρχισε να δείχνει το πιο σοκαριστικό, σεξουαλικό, φρικιαστικό βιντεοκλίπ που είδα ποτέ μου. Μια παρέλαση τεράτων, σωμάτων, μορφών, ταυτόχρονα τρομακτική κι ερωτική, που χόρευαν, γεννούσαν, συνουσιάζονταν, σκότωναν. Η αντίθεση με το καφκικό περιβάλλον της υπηρεσίας ήταν τέλεια. Δεν πίστευα στα μάτια μου, δεν ήξερα καν τι έβλεπα. Κοίταξα γύρω μου σε κάποια στιγμή• όλοι οι υπόλοιποι είχαν μείνει μ’ ανοιχτό το στόμα, κολλημένοι στην οθόνη. Ώστε δεν ήταν υποκειμενική η εμπειρία, τη μοιραζόμουν με τους άλλους... Και τότε ξαφνικά είδα το όραμα! Παρουσιάστηκε μπροστά μου Αυτή με το θεϊκό-υπερβατικό Της σώμα, καλυμμένο με πράσινο ζελέ που ξεκινούσε από τα μαλλιά και κατέβαινε ως τη μέση Της αφήνοντας ακάλυπτο το αριστερό Της στήθος, το οποίο είχε ένα μάτι που με κοίταζε. Το δεξί Της χέρι στο ύψος του καρπού είχε έναν πειρατικό γάντζο. Όλα αυτά, βέβαια, ήταν συμβολικά. Κοιτάζοντάς με με τρία μάτια, αποδομημένη σαν πορτραίτο του Πικάσο κι όμως ερωτική, μίλησε μέσ’ στο μυαλό μου με ηλεκτρονική φωνή και είπε: Ηλία, Ηλία, διατί με απορρίπτεις ως κατασκεύασμα της show business;... Είδα το φως το αληθινό. Από τότε και μετά, έγινα πιστός. Γιατί κατάλαβα ότι τα πράγματα δεν είναι απλά, εδώ υπάρχει μια μυστική δύναμη σε δράση, κάτι παίζει με τη Lady Gaga.

Προσπαθήστε να φανταστείτε το βίντεοκλιπ μέσα στην αφυδάτωση μιας δημόσιας υπηρεσίας!

Είναι δυνατόν; Υπάρχει ουσία στη Lady Gaga; Πέρα από τα τραγούδια της, έχει να προσφέρει κάτι άλλο στη ζωή μας; Μα δεν είναι μια ακόμα σαπουνόφουσκα της ποπ; Οι απαντήσεις: Ναι. Υπάρχει. Έχει να προσφέρει ακόμα και στην Αριστερά και στην παγκόσμια ειρήνη. Ναι, όμως αυτό δεν την κάνει λιγότερο ουσιαστική. Λοιπόν, από κάπου πρέπει να αρχίσουμε την ανάγνωσή μας για τη Μητέρα Τέρας (Mother Monster) η οποία τόσο πολύ διχάζει τον κόσμο, καθότι επιστήμονες επιστήμην αιτούσιν, ψαγμένοι αβάν-γκαρντ ζητούσιν, ημείς δε κηρύσσομεν Lady και αυτήν Gaga, επιστήμωσι μεν σκάνδαλον, ψαγμένοις δε μωρίαν (πριν από όλα όμως μην ξεχνάτε ότι έχετε homework: Telephone, Paparazzi, Bad Romance, Alejandro, Born This Way – διαβάστε καλά, θα μπει διαγώνισμα). Εν αρχή λοιπόν ήτο η μεσαία τάξη...

Tο μωρόν της Lady Gaga σοφώτερον των επιστημόνων εστίν και το ασθενές της ισχυρότερον των ψαγμένων

«Τα διηγήματά μου έχουν ως αφετηρία την πεποίθηση ότι αν συναντούσα μια ευφυή εξωγήινη μορφή ζωής, θα είχα να της πω πιο πολλά απ' όσα έχω να πω στους γείτονές μου», έλεγε σε μια συνέντευξη ο Φίλιπ Ντικ προς το τέλος της ζωής του. «Μπαίνουν σπίτι με την εφημερίδα και την αλληλογραφία, φεύγουν με το αυτοκίνητό τους, μόνο αυτό κάνουν. Δεν έχουν άλλες εξωτερικές ασχολίες εκτός από το κούρεμα του γκαζόν. Κάποτε επισκέφτηκα τους διπλανούς μου να δω με τι ασχολούνται στο σπίτι: έβλεπαν τηλεόραση».

Το παραπάνω απόσπασμα επισημαίνει το Νο 1 σύμβολο της μεσαίας τάξης παγκοσμίως, που είναι το γκαζόν. Η μεσαία τάξη θα μπορούσε μάλιστα να οριστεί ως το γύρω-γύρω του γκαζόν: όπου βρίσκεις μια επιφάνεια τουλάχιστον 50 m² καλοκουρεμένης χλόης, κοίτα γύρω της κι ό,τι δεις, αυτό είναι η μεσαία τάξη. Την έκτη ημέρα ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, όμως την εβδόμη δημιούργησε τη μεσαία τάξη για να εξουσιάζει επάνω στο πολιτισμικά πρότυπα και στις επικρατούσες νοοτροπίες και στις αξιακές νόρμες. Και ευλόγησε ο Θεός τη μεσαία τάξη λέγοντας: «Αυξάνεστε και πληθύνεστε, παράδειγμα κοινωνικής καταξίωσης να είστε και να εκλαμβάνεστε από όλους ως κάτι το φυσικό, γνήσιο». Από τότε και μετά, όλοι ονειρευόμαστε να γίνουμε μεσαία τάξη, μας συνεπαίρνει η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά εκλαμβάνουμε τις νοοτροπίες της, τις συμπεριφορές της, το ντύσιμό της, τα ιδανικά της, την αισθητική της ως φυσικά, ως τον στόχο προς τον οποίο κινείται ο πολιτισμός (αν όχι η εξέλιξη των ειδών). Tο νορμάλ, η φυσική τάξη πραγμάτων, είναι εφεύρημά της κι ό,τι είναι έξω από το μεσοταξικό σύμπαν – ιδεολογικά, αισθητικά, πολιτισμικά κ.λπ. – το ερμηνεύουμε ως σκουπίδι, τέρας ή ως τεχνητό.

Όποιος κατέχει το γκαζόν, κατέχει και την κοινωνική ισχύ. Η κατώτερη τάξη έχει αριθμούς αλλά δεν έχει χρήματα: συνολικά ελάχιστο γκαζόν θα βρεθεί στα διαμερίσματα και στις αυλές των σπιτιών της. Η ανώτερη τάξη έχει χρήματα αλλά δεν έχει αριθμούς: οι πολυστρεμματικές εκτάσεις χλόης στις βίλες της αθροίζονται συνολικά σε ένα μικρό κλάσμα του γκαζονοσυνόλου. Η μερίδα του λέοντος του κοινωνικού γκαζόν θα βρεθεί στα 50 m², 100 m²... των κατοικιών της μεσαίας τάξης. Αυτοί κάνουν παιχνίδι, είναι οι μόνοι που έχουν και χρήματα και αριθμούς.

Όμως κατά βάθος, κάπου υπάρχει λάθος... Η μεσαία τάξη προβάλλει αξίωση φυσικότητας, προσπαθεί να επιβάλλει το γκαζόν της ως υπόδειγμα φύσης, όμως αυτό δεν παύει να είναι υποταγμένη, κομφορμιστική, ελεγχόμενη φύση. Πάνω εδώ, υπήρξαν τρία σημαντικά πολιτισμικά-πολιτικά κινήματα τις τελευταίες δεκαετίες που επιτέθηκαν στο γκαζόν της μεσαίας τάξης κι αμφισβήτησαν την έννοια του νορμάλ:

1) Το punk. Που εξ’ ορισμού ήταν οργισμένο και ασεβές. Το punk πήγε να ξεριζώσει το μεσοταξικό γκαζόν, να του ρίξει μύκητες για να μαραθεί. We are the poison in your human machine. Και μάλιστα επιδίωξε να το κάνει αυτό χωρίς απώτερο στόχο, χωρίς κάποιο μανιφέστο: η ίδια η πράξη του ξεριζώματος ήταν και το μανιφέστο της. Μέσο και σκοπός ταυτόχρονα. Don’t know what I want but I know how to get it.

2) H Αριστερά και ειδικά η κριτική θεωρία. Αυτή επιδίωξε να αποδομήσει το γκαζόν – για την ακρίβεια, δεν έβλεπε καν γκαζόν αλλά μετατροπή μη-παραγωγικού πλούτου σε σύμβολο στάτους, προκειμένου να ενισχύονται τα κοινωνικά στεγανά και να διαιωνίζονται οι ταξικές διαφορές.

3) Υπήρξε κι ένα τρίτο κίνημα, το οποίο δεν επιδίωξε ούτε να ξεριζώσει ούτε να αποδομήσει το μεσοταξικό γκαζόν, αλλά να το βάψει φούξια.

Το camp γεννήθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα ως μυστικός κώδικας επικοινωνίας μεταξύ ομοφυλόφυλων, κατόπιν θέριεψε και σταδιακά εξελίχθηκε σε ολοκληρωμένο αισθητικό κίνημα με πολιτικές προεκτάσεις. Είναι δύσκολο να προσδιοριστεί επακριβώς, ουδέποτε δημοσίευσε κάποιο καταστατικό ή διακήρυξη. Στο κάτω-κάτω μέθοδος επιβίωσης υπήρξε, συνθηματικό σινιάλο της ομοφυλόφυλης κοινότητας, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του ’60.

Θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε ως υπερβολή, επιτήδευση, ακρότητα και στιλιζάρισμα. Είναι όμως και τρόπος αντίληψης: 1) να βλέπεις τον κόσμο ως τεχνητό. Η έννοια της φυσικότητας εξαφανίζεται τελείως, όλα είναι κατασκευάσματα, όλα παίζουν έναν ρόλο, 2) να επικεντρώνεσαι αποκλειστικά στη μορφή, στο εξωτερικό, χωρίς καμία αναφορά στο εσωτερικό.

Τίποτα που να διατηρεί έστω κι ένα ίχνος σοβαρότητας δεν μπορεί να είναι camp. Εκφράζεται κυρίως με τα ρούχα, το ντεκόρ, οτιδήποτε έχει μια εξωτερική Μορφή και μια εσωτερική Ουσία, και σκοπός του είναι να κοροϊδέψει την Ουσία μέσω της Μορφής. Το camp λατρεύει να αντικαθιστά κάτι με κάτι άλλο σε βαθμό υπερβολής. Camp sees everything in quotation marks. It’s not a lamp, but a “lamp”; not a woman but a “woman” (Susan Sontag)

Εμείς οι νορμάλ αντιδρούμε στο camp και το ερμηνεύουμε συνήθως ως τεχνητό, θεατρικό, τόσο κιτς που πλέον γίνεται τέχνη. Camp είναι τα διακοσμητικά ροζ φλαμίνγκο στους κήπους, η Οικογένεια Άνταμς, οι drag queens. Δεν ταυτίζεται ακριβώς με το κιτς• camp είναι όταν χρησιμοποιείς συνειδητά το κιτς (και το τρας) προκειμένου να σαρκάσεις το ηγεμονικό νορμάλ. Αυτή είναι και η δύναμή του, ο λόγος που πήρε πολιτικές διαστάσεις: η ειρωνική αντίθεση με το στάτους κβο. Δεν αρνιέται ότι είναι τεχνητό, επισημαίνει όμως ότι κι εσύ, ο νορμάλ, είσαι τεχνητός.

Όλα τα παραπάνω ισχύουν και για τη Lady Gaga. Μπορούμε λοιπόν τώρα να τη διαβάσουμε σωστά:

Τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός ίνα τους σοφούς καταισχύνη

«Δίνω παράσταση κάθε λεπτό της ζωής μου», λέει η ίδια και το αποδεικνύει συνεχώς. Εμφανίζεται και σου πετάει συνέχεια στα μούτρα ότι είναι φτιαχτή. Συνέχεια όμως! Δεν αισθάνεσαι ότι έχεις π.χ. μια σταρ που καβάλησε το καλάμι και βγάζει την εκκεντρικότητά της, αλλά κάτι διαφορετικό, κάποια που η ίδια η περσόνα της έχει ως συστατικό στοιχείο την τεχνητότητά της. Γιατί όταν βγαίνει με φόρεμα από ωμό κρέας ή φόρεμα από βατράχους–Κέρμιτ, όταν εμφανίζεται κάθε φορά και πιο υπερβολική, καρτουνίστικη, εξωγήινη... τότε κάτι θέλει να πει. Κάτι δηλώνει. Είναι τόσο κιτς που πλέον γίνεται τέχνη.

«Όλα στη ζωή είναι ρόλοι», έλεγε ο Ρασούλης και το υπογράφει η Lady Gaga. Όμως αυτή είναι μια αλήθεια του κοινωνικού περιθωρίου. Εμείς οι νορμάλ είμαστε τόσο συνηθισμένοι στο καθημερινό θέατρο που δεν το αντιλαμβανόμαστε, χρειάζεται να μας το υπενθυμίσουν οι μειονότητες, οι ομοφυλόφυλοι, οι παρίες, οι τραβεστί κ.λπ. Από τη δική τους σκοπιά μιλάει η Lady Gaga. Κι ο στόχος της δεν είναι να μας επιτεθεί θυμωμένα ή να μας αποδομήσει, αλλά να μας κάνει να αισθανθούμε ανήσυχα με την κανονικότητά μας.

Πράσινη ανάπτυξη

Το δεύτερο στοιχείο του λεϊντιγκαγκαϊκού camp είναι η θηλυκότητα. Μια πολύ περίεργη θηλυκότητα όμως! Η Μητέρα Τέρας καταφέρνει συνεχώς να είναι ερωτική κι εξωφρενική ταυτόχρονα. Οι εμφανίσεις της απέχουν συνήθως ένα χιλιοστό από το πορνό, όμως πάντα αυτό συνοδεύεται από την εξτραβαγκάνσα και τη θεατρικότητα. Σε κάνει να νομίζεις ότι κάθε μέρα, εκτός από φόρεμα αλλάζει και σώμα. Στα βιντεοκλίπ, το αγαπημένο της σπορ είναι να σκοτώνει άντρες• κι ενώ τα περισσότερα τραγούδια της είναι απλές χορευτικές επιτυχίες, το βιντοκλίπ τα υπονομεύει διαρκώς! Τα μεταμορφώνει σε τέρατα! Γιατί όλοι είμαστε τέρατα, λέει η Lady Gaga, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι. Το νορμάλ είναι τερατώδες. Η γυναικεία εμπειρία ειδικά είναι μια τερατωδία. Όμως αυτό είναι κάτι καλό, είναι ελευθερία! «Unleash your inner monster!»

Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία. Και καλά κάνει! Ζούμε ήδη στην μετά-Ταχρίρ εποχή, όπου καταλάβαμε ότι το Facebook, το Twitter, τα Blogs, το Google και το YouTube είναι παγκόσμιο και λαϊκό θέμα. Η ποπ κουλτούρα μπαίνει σε εκπληκτικά πολλά σπίτια παγκοσμίως και η Lady Gaga είναι υπόθεση δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Για να το βιώσετε αυτό, πηγαίνετε στο βίντεο του Bad Romance στο YouTube, με πάνω από 1.100.000 σχόλια και πάνω από 400.000.000 views. Διαβάστε τα τελευταία σχόλια, ακούστε το τραγούδι, και μόλις τελειώσει, κάντε refresh. Δείτε πόσο άλλαξαν τα views και διαβάστε τα καινούργια σχόλια που προστέθηκαν. Ξανακάντε refresh. Κατόπιν πηγαίνετε και στα υπόλοιπα τραγούδια της και κάντε τα ίδια. Η Lady Gaga είναι πλανητική όσο και το ποδόσφαιρο, διαταξική όσο και το σεξ.

Κάτι που μας φέρνει στο επόμενο θέμα μας. Αν είστε σαν κι εμένα και πρεσβεύετε ότι η επανάσταση, όταν γίνει, θα πρέπει οπωσδήποτε και να ερωτικοποιηθεί, τότε θα καταλάβετε αμέσως τι εννοώ. Αν πάλι έχετε κάποια ανάγνωση για την πραγματικότητα, κάποια θεωρία για την αλλαγή της κοινωνίας που δεν ασχολείται με τη σεξουαλική πλευρά της, τη θεωρεί δευτερεύουσα, αιτιατό κι όχι αίτιο... τότε δεν ξέρω αν έχει νόημα να κάνουμε συζήτηση: ούτε εσείς θα με πείσετε ούτε εγώ θα σας πείσω. Συνεχίστε πάντως την ανάγνωση από περιέργεια, να δείτε πώς σκέφτονται οι παραπλανημένοι.

Ομάδες της Αριστεράς, επιτροπές του ΟΗΕ, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων – τόσοι και τόσοι άνθρωποι που μάχονται για να αλλάξουν τις νοοτροπίες και τις κοινωνίες, κι όλοι να παραπονιούνται ότι η θεωρία απέχει από την πράξη!... Την ίδια στιγμή, η Lady Gaga μπαίνει στα σπίτια όλου του πλανήτη και λέει: No matter gay, straight or bi / Lesbian, transgendered life / I'm on the right track, baby / I was born to survive.

Τόσοι και τόσοι άνθρωποι που μάχονται για την ισότητα των φύλων, την ενδυνάμωση των σεξουαλικών μειονοτήτων και το δικαίωμα των γυναικών στο σώμα τους! Υπάρχουν αποτελέσματα, μην τα ισοπεδώνουμε όλα, όμως είναι πολύ πιο πενιχρά απ’ όσο όλοι αυτοί θα ήθελαν!... Την ίδια στιγμή, η Lady Gaga μπαίνει στα σπίτια όλου του πλανήτη και σου πετάει στα μούτρα τοκετούς, συνουσίες και δολοφονίες αντρών, εξοικειώνει όλη τη Γη με την εικόνα της δυναμικής γυναίκας, της γυναίκας γατούλας, της χαζής γυναίκας, της έξυπνης γυναίκας, της γυναίκας τέρας, της εκδικητικής γυναίκας – με όλη την γκάμα της γυναικείας εμπειρίας. Αν εσείς τα θεωρείτε ασήμαντα όλα αυτά, συγνώμη αλλά εδώ έχουμε διάσταση απόψεων: εγώ δεν τα θεωρώ καθόλου ασήμαντα.

Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία. Και καλά κάνει! Η Ευρώπη κι η Αμερική δεν το καλαβαίνουν αυτό, βυθισμένες στις κρίσεις τους, όμως ένα τεράστιο μέρος του Τρίτου Κόσμου βγαίνει δυναμικά στο προσκήνιο. Mια καινούργια γενιά 10χρονων και 15χρονων μεγαλώνει παγκοσμίως που θέλει να ζήσει ανθρώπινα. Τίποτα (μα τίποτα!) δεν έχει μεγαλύτερη απήχηση σ’ αυτήν τη γενιά απ’ όσο η Lady Gaga. H τόσο περιφρονημένη διασκέδαση, το δικαίωμα στην ανεμελιά, πλέον αρχίζει να γίνεται παγκόσμιο αίτημα. Παιχνίδι στα χέρια των παιδιών. «Μα γιατί έχουμε κολλήσει;», αναρωτιέται σ’ αυτό το άρθρο (Lady Gaga Meets Ban Ki-Moon) η Wendy Harcourt, για τις δράσεις του ΟΗΕ σε θέματα ισότητας. Το κείμενό της είναι μια τίμια ανασκόπηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα υψηλά ιερατεία τεχνοκρατών, ακόμα κι αν έχουν τους καλύτερους σκοπούς του κόσμου: «Φοβόμαστε να μιλήσουμε για σεξουαλικότητα και για σώματα, μη μας περικόψουν τη χρηματοδότηση ... δεν ξέρουμε πώς να αντιμετωπίσουμε το τιτάνιο έργο ν’ αλλάξουμε ολόκληρες οικονομίες, κυβερνήσεις, θρησκείες, οικογενειακές δομές ... κοιμισμένοι σύνεδροι και βαρετές επιτροπές ... ψύχωση με τους αριθμούς και τα μετρήσιμα αποτελέσματα». Και την ίδια στιγμή, η Lady Gaga με το Telephone κάνει αυτό που δεν μπορεί να κάνει ο ΟΗΕ: στέλνει εικόνες γυναικείας δύναμης, ασέβειας κι ελευθερίας στα πιτσιρίκια όλου του κόσμου. Πρόσφατα είχαμε την Αιγύπτια που ανήρτησε τη γυμνή της φωτογραφία στο ίντερνετ. Δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι έβαλε λίγο το χεράκι της και η Μητέρα Τέρας στην απόφαση της κοπέλας! Κάτι σαν: «Βγάλε το τέρας που κρύβεις μέσα σου κι άσε τους φανατικούς να σκυλιάσουν!»

Φαν της Lady Gaga, αποενοχοποιηθείτε! Δεν έχετε να χάσετε παρά μόνο την κανονικότητά σας! Έχετε όμως να κερδίσετε έναν ολόκληρο κόσμο! Αντίθετα μ’ αυτό που έλεγε ο Πρόεδρος Μάο, η επανάσταση πρέπει να είναι και πάρτι! Είναι απαραίτητο να έχει και την πλάκα της, τη διασκέδασή της, το κέφι της! Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία και καλά κάνει και θα μας προσπεράσει όλους! Έφτασε η στιγμή ν’ αποφασίσεις με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις: με τους νορμάλ ή με τα τέρατα;

Paws up!

Παραδόξως Όλα Θα Πάνε Καλά

2011-11-17T14:08:00.003+02:00

- Είναι στιγμές που νιώθω να τρελαίνομαι. Τα βλέπω όλα μαύρα.

- Καταλαβαίνω τι εννοείς.

- Ερείπια γύρω.

- Πράγματι. Όμως στο τέλος όλα θα πάνε καλά, παραδόξως.

- Στο τέλος όλοι θα πεθάνουμε.

- Ναι... Πριν πεθάνουμε. Παραδόξως όλα καλά θα πάνε.

- Κι εσύ πού το ξέρεις;

- Το ξέρω.

- Σε κάποιο άλλο επίπεδο όλα καλά θα πάνε...

- Ναι... Όχι! Ποιο άλλο επίπεδο; Άσ’ τα άλλα επίπεδα, δεν είναι σέξι. Εδώ, σ’ αυτό το επίπεδο!

- ...

- Δε γουστάρω άλλα επίπεδα. Αποτυχία που να ‘ναι το ίδιο με την επιτυχία, δε γουστάρω. Αυτό το επίπεδο, τ' άλλα είναι παρηγοριά στον άρρωστο. Κι όλα θα πάνε καλά. Παραδόξως.

- Να σου πω την αλήθεια, δεν το βλέπω...

- Γι’ αυτό λέω «παραδόξως».

- ...

- Κάτι θα βρεθεί τελικά.

- Κι εσύ πού το ξέρεις;

- Το ξέρω.

- Ναι αλλά με ποιον τρόπο;

- Δεν ξέρω.

- ...

- Έλα, χαλάρωσε. Ό,τι είναι να γίνει, θα γίνει. Και θα τελειώσει καλά. Όλως παραδόξως.

Η Τρομοκρατία Της Καλοσύνης

2011-11-06T08:43:00.002+02:00

Ο Γιώργος είναι καλός άνθρωπος κατά βάθος. Εννοώ ότι αν μπορούσαμε να διαβάσουμε το ημερολόγιό του, θα το βρίσκαμε γεμάτο από καλές προθέσεις και όνειρα για τη χώρα του. Έχει μόρφωση, καλλιέργεια, φαντάζομαι ότι θα είναι υπέροχος στην παρέα του, ότι θα σταματήσει στον δρόμο άμα δει ατύχημα και θα προσφέρει βοήθεια, ενώ υποψιάζομαι ότι κάνει και είκοσι λεπτά διαλογισμό κάθε πρωί.

Πόση καλοσύνη γύρω μου κι εντός

Σε αντιδιαστολή με τον καλό άνθρωπο Γιώργο, να κι ένας Κακός Άνθρωπος. Ο οποίος νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του. Πέρασε πολλά χρόνια μέσ’ στην πιάτσα, έμαθε να χειρίζεται τους ανθρώπους, να βγάζει χρήματα κι έφτιαξε μεγάλη περιουσία, σίγουρα όχι με τον καθαρότερο τρόπο, ένα μέρος της τουλάχιστον. Ο Κακός Άνθρωπος δεν έχει ούτε τη μισή καλλιέργεια και κουλτούρα του Γιώργου (μοιράζονται μόνο το πάθος με το ίντερνετ) ενώ το ημερολόγιό του υποθέτω ότι θα μπορούσε να δώσει υλικό για ένα ακόμα Wikileaks.

Υπάρχουν και κάποιες άλλες μικρούτσικες διαφορές μεταξύ τους:

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος θα μείνει στην Ιστορία ως ο πρωθυπουργός του ΔΝΤ. Ο Κακός Άνθρωπος παρέλαβε τη χώρα του χαντακωμένη στο ΔΝΤ και την έβγαλε σε χρόνο-ρεκόρ, σε έξι μήνες (ενώ πιο πριν, οι αναλυτές θεωρούσαν ότι θα πάρει πολλά χρόνια).

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος συνδέεται με μια δραματική μείωση εισοδημάτων του πληθυσμού της χώρας του, χωρίς προηγούμενο. Ο Κακός Άνθρωπος συνδέεται με μια δραματική άνοδο του βιοτικού επιπέδου των φτωχών στρωμάτων της χώρας του, χωρίς προηγούμενο.

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος δημιούργησε θέμα δημοκρατίας και λαϊκής κυριαρχίας στη χώρα του. Το ίδιο κι ο Κακός Άνθρωπος, από την ανάποδη όμως: παρέλαβε μια ημι-δημοκρατική χώρα με παραιτημένο πληθυσμό, και δημιούργησε πρωτόγνωρη πολιτική συνειδητοποίηση και αγωνιστική διάθεση στον μέχρι πρότινος αδιάφορο λαό της.

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος χειρίστηκε την πολιτική ιερατικά, με αφ’ υψηλού αδιαφορία για τη γνώμη του κόσμου. Ένα δημοψήφισμα είπε να κάνει, κι αυτό τελικά ήταν για το πάπλωμα. Ουδέποτε ενδιαφέρθηκε να δώσει αναφορά για τις αποφάσεις του, να επικοινωνήσει με τον λαό του. Ο Κακός Άνθρωπος ήταν κάθε Σάββατο στο κρατικό ραδιόφωνο κι εξηγούσε την πολιτική του, τους άμεσους στόχους της, τους μακρόπνοους στόχους της, τα μέχρι τώρα αποτελέσματα, όλα. Χώρια που μιλούσε κατανοητά, όχι σαν τις ομιλίες του Γιώργου που δεν αντέχονται.

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος βρέθηκε στα βαθιά νερά της υψηλής πολιτικής και συμπεριφέρθηκε σαν παραχαϊδεμένο παιδί που διαπίστωσε ξαφνικά ότι η ζωή είναι σκληρή. Σαν απατημένη γκόμενα που της είχαν πει θα την αγαπούν αιώνια, της είχαν τάξει γάμο, όμως την κορόιδεψαν• δεν μπόρεσε καν να βρει έναν εύσχημο τρόπο να εγκαταλείψει την πολιτική. Ο Κακός Άνθρωπος ήξερε πολύ καλά τι θα συναντήσει, τον εξοντωτικό πόλεμο που θα δεχτεί, και τον αντιμετώπισε με μια ιστορική κίνηση: κέρδισε τον ωκεανό των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων. Τα τζάκια και οι κλίκες της χώρας του διαπίστωσαν ξαφνικά ότι μπήκε ένας καινούργιος παίκτης στο πολιτικό παιχνίδι, ο κόσμος, κι ακόμα δεν έχουν συνέρθει από την κεραμίδα που έφαγαν.

Ο καλός άνθρωπος Γιώργος απέδειξε πόσα πολλά μπορούν να καταστραφούν σε λίγο χρόνο. Ο Κακός Άνθρωπος απέδειξε πόσα πολλά μπορούν να δημιουργηθούν σε λίγο χρόνο, ακόμα και υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες.

Ας τελειώσει πια αυτή η τρομοκρατία της καλοσύνης!... Ο Γιώργος είναι καλός άνθρωπος, σύμφωνοι, ως απομονωμένο σώμα μέσ’ στο σύμπαν. Ως ναυαγός σε ερημονήσι είναι καλός άνθρωπος. Όμως no man is an island, όλοι λειτουργούμε μέσα σε κάποιο περιβάλλον. Και η «καλοσύνη» του Γιώργου απεδείχθη ότι έχει ανάγκη την αποδοχή και τον θαυμασμό του περιβάλλοντός του. Όταν δεν νιώθει αυτήν την αποδοχή, τότε αντιδρά αψυχολόγητα και καταστροφικά για όλους, όχι μόνο για τον ίδιο. Πώς η ανάγκη (του Γιώργου) γίνεται Ιστορία.

Είναι καλός άνθρωπος, ως τιμημένος σοφός που ξέρει καλύτερα από τον κόσμο και τον οδηγεί στη Γη της Επαγγελίας. Δε χρειάζεται να δώσει λόγο, να επικοινωνήσει, να ακούσει γνώμες, παρά μόνο μέσα στο υψηλό του ιερατείο. Ο Φρόντο δε χρειάζεται κανενός άλλου τη γνώμη, μόνο του Γκάνταλφ. Αυτοί είναι οι εκλεκτοί. Αν όμως ξεσηκωθεί η Γκόντορ και η Μίνας Τίριθ, κι αποκτήσουν άποψη για το Δαχτυλίδι, τότε ο Φρόντο παθαίνει υπαρξιακό σοκ. Τους βλέπει ως ανώριμους που του κάνουν τη ζωή δύσκολη, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι ο Δαχτυλιδοκουβαλητής είναι ο μόνος που μπορεί να τους σώσει από τα σκοτεινά σχέδια του Σάουρον.

Τελικά, η προσωπική καλοσύνη δεν είναι ο καλύτερος δυνατός τρόπος για να ερμηνεύσουμε έναν άνθρωπο, και δη πολιτικό, και δη τον Γιώργο. Δεν προσφέρει προβλεπτική ικανότητα για τις πράξεις του. Μια μουσική νότα δεν είναι εύφωνη ή παράφωνη από μόνη της. Αν το μουσικό της περιβάλλον είναι Α, τότε η νότα είναι «εύφωνη»• αν είναι Β, τότε η νότα είναι «παράφωνη» (δεν ισχύει για κάποια έργα του Σκαλκώτα και του Ξενάκη, όπου οι παράφωνες νότες είναι ταυτόχρονα και εύφωνες). Ο Κακός Άνθρωπος ήταν ένα κάθαρμα, όμως οδηγήθηκε από το περιβάλλον και τις συγκυρίες ώστε να παίξει το πολιτικό παιχνίδι διαφορετικά• είχε και την εξυπνάδα – όχι καλοσύνη, εξυπνάδα – να το καταλάβει. Και τυχαίνει να μας αρέσει πολύ αυτό το διαφορετικό πολιτικό παιχνίδι που εισήγαγε. Αντίθετα, ο Γιώργος οδηγήθηκε από την πίεση του περιβάλλοντός του ώστε να βγάλει στην επιφάνεια τις εμμονές, τις παράνοιες και τον ναρκισσισμό του (όλοι έχουμε). Κι έφαγε η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι.

Είναι όμως καλός άνθρωπος κατά βάθος...

Στο Μυαλό Του Γιώργου Παπανδρέου

2011-11-04T14:11:00.006+02:00

Μία σούπερ προσφορά του ιστολογίου. Χάρη στην προσωπική σχέση που έχω με τον Γιώργο, είμαι σε θέση να γνωρίζω τι παίζει μέσα στο μυαλό του, πώς αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Αυτή τη γνώση λοιπόν θέλω να μοιραστώ σήμερα μαζί σας:

Κατά την Τρίτη Μεταπολιτευτική Εποχή της Μεσοπρόθεσμης Γης, ενός φανταστικού κόσμου που κατοικείται από αλλόκοτες φυλές όπως Δενδρανθρώπους, Κομματανθρώπους και Κομματόσκυλα, εμφανίζεται το Δαχτυλίδι του Χρέους... Το Δαχτυλίδι αυτό σφυρηλατήθηκε στη Δεύτερη Μεταπολιτευτική Εποχή και παρέμενε κρυφό, όμως η μοίρα θέλησε να το κληρονομήσει κατά τύχη ένα χόμπιτ, ο Γιώργο Μπάγκινς, από τον Μπίλμπο, ένα άλλο πολύ κουρασμένο χόμπιτ που γύρευε να τα παρατήσει όλα και ν’ αράξει στη Ραφήνα, να παίζει με τα παιδιά και με το Nintendo του.

Ο Γιώργο κι ο Κουρασμένος, με εμφανή τα σημάδια της κούρασης, καθώς ετοιμάζεται ν’ αναχωρήσει για τη Γη της Ραφήνας

Ο Γιώργο λοιπόν μέχρι πρότινος ζούσε στην όμορφη χώρα του Σάιρ, σχεδιασμένη από τον Αθεμπίγιο, κι απολάμβανε τη ζωή του παίζοντας με πράσινη ανάπτυξη κι ανοιχτή διακυβέρνηση. Μια μέρα όμως ο μάγος της οικονομίας, Γκάνταλφ Παπακωνσταντίνου, τον πληροφορεί ότι αυτό το φαινομενικά απλό δαχτυλίδι που είχε ήταν, στην πραγματικότητα, το Δαχτυλίδι του Χρέους• το ύψιστο αντικείμενο δύναμης που μπορεί να προκαλέσει την καταστροφή και να ρίξει τους κατοίκους της Μεσοπρόθεσμης Γης στην υπανάπτυξη και τη βαλκανιοποίηση...

Το ειδυλλιακό Σάιρ, πρότυπο πράσινης ανάπτυξης, στο οποίο όλοι χρησιμοποιούν ανακυκλώσιμα υλικά, έχουν λάπτοπ και κυκλοφορούν με υβριδικά αυτοκίνητα. Το κάπνισμα απαγορεύεται παντού

Ο Γιώργο λοιπόν φεύγει από το Σάιρ, στο δρόμο όμως δέχεται επίθεση από τους Νάζγκουλ των διεθνών χρηματαγορών. Η ζωή του απειλείται σοβαρά, όμως τον βοηθάει ο Έλροντ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και η Άργουεν, καγκελάριος της Γερμανίας. Κατά τη συνδιάσκεψη που κάνουν στο Σχιστό Λαγκάδι, αποφασίζουν να καταστρέψουν το Δαχτυλίδι στο Βουνό του Μνημονίου, πέρα βαθιά στη γη της Μόρντορ, εκεί που βασιλεύει η λιτότητα και η ανεργία. Σχηματίζεται έτσι η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού για να φέρει εις πέρας το δύσκολο αυτό έργο, με την προσθήκη του Χρήστου «Λέγκολας» Παπουτσή (ένα Ξωτικό Φρούτο), του Καστανίδη (ένας Πολιτικός Νάνος), και μερικών ακόμα υπεύθυνων δυνάμεων (Βενιζέλος, Ρέππας, Πάγκαλος κ.λπ.).

Οι υπεύθυνες δυνάμεις για τη σωτηρία της πατρίδας σε ένα στιγμιότυπο από το μακρύ και επίπονο έργο τους. Διακρίνονται από δεξιά: Παπακωνσταντίνου, Γιώργο, «Λέγκολας», Καστανίδης, Βενιζέλος, Ρέππας, Ραγκούσης, Πάγκαλος, άλογο, Σκανδαλίδης

Η Συντροφιά ξεκινά την επικίνδυνη πορεία της. Σύντομα ο Γιώργο διαπιστώνει ότι τους ακολουθεί ένα απαίσιο γλοιώδες πλάσμα, το Γκόλουμ, γνωστό και ως Αντώνης Σαμαράς, που έχει ψύχωση με το Δαχτυλίδι και είναι πρόθυμο να κάνει οποιαδήποτε κωλοτούμπα για να το αποκτήσει. Η Συντροφιά προσπαθεί αρχικά να περάσει από το βουνό Καράντρας και να τα βγάλει πέρα με τις δικές της δυνάμεις. Δεν τα καταφέρνει όμως κι αναγκάζεται να ταξιδέψει υπογείως, μέσα από τα Ορυχεία της Αναδιάρθρωσης του Χρέους. Ο Παπακωνσταντίνου δεν προλαβαίνει να περάσει τη γέφυρα του Καζάντ-Ντουμ και καταβαραθρώνεται στην άβυσσο.

Κατόπιν η Συντροφιά δέχεται επίθεση από Ουρούκ–Χάι, γενετικά μεταλλαγμένους αριστεριστές, όλο ανευθυνότητα και λαϊκισμό, οι οποίοι προσβλέπουν στην έξοδο από την ΕΕ και την επιστροφή στη δραχμή. Η Συντροφιά κλονίζεται κι ο Γιώργο, γνωρίζοντας ότι το Δαχτυλίδι είναι πολύ δυνατό και επικίνδυνο για τους υπόλοιπους, αποφασίζει να πάει στη Μόρντορ μόνος του. Ή έστω μαζί με τον άσπονδό του φίλο, τον Βενιζέλο.

Πάνω στους λόφους του Έμιν Μούιλ, τα δύο χόμπιτ δέχονται επίθεση από το Γκόλουμ που θέλει το «πολύτιμό του». Το αιχμαλωτίζουν, όμως ο Γιώργο επιλέγει να το εμπιστευτεί και του προτείνει να πάνε μαζί στη Μόρντορ. Το Γκόλουμ δείχνει συνεργάσιμο.

Ο Γιώργο κι ο Βενιζέλος σε συνδιάσκεψη με τον Σαμαρά που παριστάνει τον συναινετικό

Όμως ο σκοτεινός εαυτός του Γκόλουμ επανέρχεται στην επιφάνεια κι αποφασίζει να κλέψει το Δαχτυλίδι. Οδηγεί τα δύο χόμπιτ στη Μίνας Μόργκουλ, την επικίνδυνη γη της πόλωσης, και ρίχνει τον Γιώργο στα δίχτυα της αράχνης. Ο Βενιζέλος παίρνει το Δαχτυλίδι κι αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, ο Γιώργο τελικά αποδεικνύεται εφτάψυχος και μαζί οι δυο τους φτάνουν στο Βουνό του Μνημονίου. Εκεί ξαναδέχονται επίθεση από το Γκόλουμ, που προσπαθεί με νύχια και με δόντια να πάρει το Δαχτυλίδι. Τότε ο Γιώργο αναγγέλει δημοψήφισμα, το απαίσιο γλοιώδες Γκόλουμ ξεβρακώνεται και πέφτει στην άβυσσο, το χρέος χαλιναγωγείται, η πατρίδα σώζεται. Καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν είναι γνωστό ακόμα το αποτέλεσμα της ψήφου επιστοσύνης στη Βουλή (Παρασκευή 04 Νοεμβρίου 2011). Είμαι σίγουρος όμως ότι ο Γιώργο περιμένει τους Αετούς της σωτηρίας να τον σηκώσουν στα φτερά τους και να τον αναδείξουν ήρωα.

Έπιασαν τόπο οι θυσίες

Ο άνθρωπος νιώθει Δαχτυλιδοκουβαλητής! Ιδού ο σοσιαλιστής του Θεού, ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου. Η Ελλάδα, η Ευρώπη, η υφήλιος ολόκληρη είναι η προσωπική σκηνή του Γιώργο, επάνω στην οποία δίνει τον τίμιο αγώνα ενάντια στους Νάζγκουλ των κεφαλαιαγορών, στους Ουρούκ–Χάι του λαϊκισμού, στην γκολουμική ψύχωση του Αντώνη Σαμαρά, και παράλληλα αντιστέκεται στις κακόβουλες επιρροές του Δαχτυλιδιού. Παραμένει ένας απλός στρατιώτης που όταν τελειώσει την αποστολή του, θα αράξει στο Σάιρ να απολαύσει τη χαρά της ζωής παίζοντας με πράσινη ανάπτυξη κι ανοιχτή διακυβέρνηση. Εμείς είμαστε πιόνια στο παιχνίδι, ο Γιώργο μάς σκηνοθετεί κατά βούληση και μας δίνει φωνή με δημοψήφισμα, εφόσον αυτό τον εξυπηρετεί στον αγώνα του ενάντια στο Γκόλουμ. Bravo, Herr Papandreou! Ο Θεός να βάλει το χέρι του...

Γιατί εγώ πιστεύω στον Θεό, όμως φοβάμαι ότι ο Θεός πιστεύει στον Γιώργο.

Εκεί Που Τελειώνει Η Λογική Αρχίζει Ο ΓΑΠ

2011-11-02T23:39:00.006+02:00

Ήταν ένα πένθιμο του φθινοπώρου δείλι. Κουρασμένος και νυσταγμένος τέλειωνα ένα κείμενο, λίγες γραμμές μου μέναν ακόμα, ενώ την επόμενη μέρα έπρεπε να είμαι στο πόδι από πολύ πρωί. Πάνω εκεί, έκανα το λάθος να ρίξω μια τελευταία ματιά στις ειδήσεις του in.gr... «Τι πράμα; Δημοψήφισμα!;» Πάει κι η κούραση, πάει κι η νύστα. Εκείνο το βράδυ κοιμήθηκα μία ώρα.

Λίγα 24ωρα μόνο πέρασαν, όμως από τότε κάτι έχει αλλάξει στη σχέση μου με τον πρωθυπουργό. Θέλω να πω, άμα ένα ολόκληρο βράδυ έστελνες e-mail, έκανες συνέχεια refresh να δεις τα τελευταία νέα, τα ξένα πρακτορεία ειδήσεων, παρακολουθούσες το twitter που είχε πάρει φωτιά, περπατούσες πάνω-κάτω στο δωμάτιο να ηρεμήσεις... τότε δεν μπορεί, αρχίζεις να τοποθετείσαι διαφορετικά απέναντι στον άνθρωπο που σου προκάλεσε αυτόν τον υπαρξισμό. Έχεις πλέον προσωπική σχέση μαζί του. Οπότε λοιπόν και για τη συνέχεια του κειμένου, ούτε «Παπανδρέου» ούτε «ΓΑΠ», αλλά «Γιώργος».

Χθες βράδυ θυμήθηκα ξαφνικά ότι ΤΟ ΙΔΙΟ ΑΚΡΙΒΩΣ έκανε ο Γιώργος και τον Σεπτέμβρη του 2007, τα έγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση. Προκειμένου να στριμώξει τους εσωκομματικούς του αντιπάλους, πέταξε έναν παρόμοιο κεραυνό απροειδοποίητα και κόντεψε να διαλύσει το ΠΑΣΟΚ. Ο τρόπος με τον οποίο εκτονώθηκε η κατάσταση τότε – η διπλωματικότητα του Κακλαμάνη, η ζεστή κουβέντα του Ανδρουλάκη κ.λπ. – φανερώνει ότι αυτό που γύρευε κατά βάθος ο Γιώργος τότε ήταν δυο ζεστά λόγια, μια κουβέντα στήριξης, λίγη αγάπη. Σίγουρα το ίδιο ισχύει και για την τωρινή κίνηση-φωτοτυπία του Γιώργου - στον ίδιο μάλιστα χώρο όπως και τον Σεπτέμβρη του 2007, στη συνεδρίαση της Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ στη Βουλή. Ούτε σατανικά σχέδια ούτε μελετημένοι ελιγμοί ούτε τίποτα, απλώς ο άνθρωπος κουράστηκε δυο χρόνια τώρα να τον αμφισβητούνε οι πάντες. Απλώς τώρα δε βρέθηκε κανένας Κακλαμάνης να τον τουμπάρει και κανένας Ανδρουλάκης να του πει, "έλα, σ' αγαπάμε, ηρέμησε".

Μόνο σήμερα όμως, που οι σφυγμοί μου επανήλθαν στο κανονικό και κοιμήθηκα επιτέλους λίγες ώρες, μόνο σήμερα συνειδητοποίησα τις πραγματικές διαστάσεις αυτής της προχθεσινής ανακοίνωσης δημοψηφίσματος. Υπάρχει ένα μεγαλείο εδώ, μια δύναμη σε δράση... Πώς είχε δικαιολογηθεί τον Σεπτέμβρη του 2007; «Είναι προσωπική μου ανάγκη». Τότε κόντεψε να διαλύσει το ΠΑΣΟΚ, τώρα κοντεύει να διαλύσει την Ελλάδα και κάτι πέρα από αυτήν – την ευρωζώνη; Την Ευρώπη; Την παγκόσμια οικονομία; Μιλάμε για έναν απίστευτο άνθρωπο, που κατάφερε να διεθνοποιήσει τις προσωπικές του ανάγκες. Να πολιτικοποιήσει την ψυχολογία του. Να βάλει τον Ομπάμα και τη Μέρκελ να ανησυχούν για το αν ο Γιώργος δε θυμάται πού έβαλε τα κλειδιά του. Είναι απίστευτο αυτό που έκανε, είναι πέραν της έλλογης σκέψης. Θα τον γράψει η Ιστορία με τίτλο: «Πώς η ανάγκη γίνεται Ιστορία». Δεν έχουν καθόλου δίκιο αυτοί που λένε ότι είναι ανόητος, όχι, τίποτα τέτοιο, ο Γιώργος είναι αδιανόητος. Δεν υπάρχει αυτός ο άνθρωπος, δεν προβλέπεται από καμία θεωρία.

Έχω προσωπική σχέση μαζί του και ξέρω πολύ καλά τι λέω. Με τον Γιώργο, η πολιτική αποκτά καινούργιο νόημα, γίνεται η συνέχιση της ψυχολογίας με άλλα μέσα. Ο κόσμος όλος αποκτά καινούργιο νόημα, γινόμαστε σκέψεις μέσα στο όνειρο του Γιώργου. Κι όταν σταματήσει να μας ονειρεύεται, τότε θα πάψουμε να υπάρχουμε. Εδώ μιλάμε για Χρήστο Γιανναρά και μεταφυσική του προσώπου - ή μάλλον, μεταφυσική του Γιώργου. Το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου 2011, ανατράπηκε όλος ο βουδισμός, διότι ο Γιώργος εντόπισε το πρόβλημα της ανθρώπινης ύπαρξης σε εξωτερικές, όχι εγγενείς αιτίες. Κι επειδή ξέρω ότι κάποιοι από εσάς που με διαβάζετε είστε κρυπτοβουδιστές, ή και εκδηλωμένοι βουδιστές, επιτρέψτε μου να το αναλύσω. Ο Φωτισμένος κήρυξε τις Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες:

1) Όλα είναι πόνος.
2) Πηγή του πόνου είναι η άγνοια
3)Ο πόνος εξαφανίζεται όταν εξαφανίζεται η πηγή του.
4) Η εξάλειψη της πηγής του πόνου γίνεται μέσω της Ευγενούς Οκταπλούς Ατραπού (ορθή αντίληψη, ορθή απόφαση, ορθή ομιλία κ.λπ.)

Έτσι είχαν τα πράγματα μέχρι και το απόγευμα της 31ης Οκτωβρίου 2011. Στον μεταβουδισμό όμως που δίδαξε ο Γιώργος, ισχύει πλέον:

1) Όλα είναι πόνος (εδώ διατηρούμε την παράδοση).
2) Πηγή του πόνου είναι ο Αντώνης Σαμαράς.
3) Ο πόνος εξαφανίζεται όταν ξεβρακώνεται η πηγή του.
4) Το ξεβράκωμα της πηγής του πόνου γίνεται με ανακοίνωση δημοψηφίσματος.

Εκεί που τελειώνει ο Βούδας, αρχίζει ο Γιώργος... Ο άνθρωπος αποτελεί απόδειξη της ύπαρξης του Θεού (ή μήπως ο Θεός αποτελεί απόδειξη της ύπαρξης του Γιώργου;). Συνέθεσα μια ραψωδία και του την αφιερώνω με όλη την αγάπη μου. Ας εκφράσει η τέχνη αυτό που έχει μέσα της η καρδιά:

Τα χείλη μου ξερά και διψασμένα
Τα νεύρα μου σμπαράλια από το σοκ
Περνάν απ’ έξω τα ασθενοφόρα
Και συ μου λες, «μας περιμένει μπόρα»
Παράνοια, φρίκη, τρόμος και αμόκ.

Βαδίζουμε μαζί στον ίδιο δρόμο
Όμως εσύ είσαι ο πρωθυπουργός
Κι όταν την ευρωζώνη αναστατώνεις
Και δημοψήφισμα ανακοινώνεις
Μου πέφτει στο κεφάλι ο ουρανός.

Τη συμφωνία παίζεις στη ρουλέτα
Σε ένα παραμύθι εφιαλτικό
Έβαλες γκολ εφάμιλλο του Κούδα
Όμως εσύ φρικάρεις και τον Βούδα
Ρίγη δημιουργείς και πανικό.

Πώς η ανάγκη γίνεται Ιστορία
Πώς η υστερία γίνεται δραχμή
Και σε κοιτάζω, Γιώργο, μουδιασμένος
Ξερός κι αποπροσανατολισμένος
Όπως η Μέρκελ και ο Σαρκοζί.

Ο Βούδας Επαναλαμβάνεται Ως Κούδας

2011-11-01T14:37:00.007+02:00

Η ιστορία επαναλαμβάνεται ως δημοψήφισμα...

Βρισκόμαστε στον Σεπτέμβρη του 2007, με το ΠΑΣΟΚ να παραπαίει. Ο Βενιζέλος έδειχνε να έχει ισχυρό ρεύμα και να αμφισβητεί άμεσα τον ΓΑΠ από την ηγεσία του κόμματος. Ήταν της μόδας τότε όλοι να δηλώνουν: «εγγυητές της ενότητας του ΠΑΣΟΚ». Η Τετάρτη 26 του μηνός ήταν μια ασήμαντη μέρα, στη Βουλή συνεδρίαζε η Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ για κάποιο ασήμαντο θέμα, ο Παπανδρέου μιλούσε με τον ασήμαντό του τρόπο, μέχρι που ξαφνικά τα πράγματα έγιναν σημαντικά: «μπλα μπλα μπλα μπλα μπλα σε αυτή τη μάχη θέλω να έχω την εμπιστοσύνη και την υποστήριξή σας, και γι' αυτό ζητώ να το εκφράσετε με ψηφοφορία, που θα διεξαχθεί αμέσως μετά τη λήξη της συνεδρίασης».

Έγινε χαμός κι όλοι άρχισαν να φωνάζουν. Ο κεραυνός εν αιθρία που πέταξε ο Παπανδρέου ήταν μια αιφνιδιαστική κίνηση για να ξεβρακώσει δημόσια τους υποστηρικτές του Βενιζέλου. Μια πρόκληση: Αν δε μου δώσετε ψήφο εμπιστοσύνης, ρισκάρετε να διαλύσετε το ΠΑΣΟΚ. Θα το κάνετε;

Λύση δε φαινόταν. Ο Σημίτης δήλωσε ότι διασπάται η ενότητα του ΠΑΣΟΚ, η ομάδα Βενιζέλου σκέφτηκε σοβαρά να αποχωρήσει από την αίθουσα, ο ίδιος ο Βενιζέλος πήρε τον ρόλο της Μάρθας Βούρτση («Σε παρακαλώ, αγαπητέ μου πρόεδρε Γιώργο Παπανδρέου, σεβάσου την ενότητα του ΠΑΣΟΚ, σεβάσου τον πόνο της παράταξης, δώσε μας την ευκαιρία να πορευτούμε ενωμένοι, αξιοπρεπείς και δυνατοί, μην επιμένεις στην πρότασή σου αυτή») κι η Διαμαντοπούλου πήρε τον ρόλο του Ραν Ταν Πλαν («Εκτός της πρότασης που κατέθεσε ο πρόεδρος υπάρχουν άλλοι υποψήφιοι;»). Εκείνη την ημέρα και ώρα, το ΠΑΣΟΚ έφτασε στα όρια της διάλυσής του.

Όμως ο Παπανδρέου άκουγε ατάραχος και δεν αντιδρούσε.

Την κατάσταση έσωσε ο Κακλαμάνης, που βρήκε το κουμπί του ΓΑΠ: «Εάν υπάρχει κανείς που αμφισβητεί τον Γ. Παπανδρέου, να τεθεί το θέμα τώρα και να γίνει ψηφοφορία, αλλιώς, πρόεδρε, έχεις διά βοής τη στήριξη όλων μας». Χειροκροτήματα κι επευφημίες, ο Παπανδρέου κατέβηκε απ’ το βήμα χαμογελώντας, ο Ανδρουλάκης του είπε μια εμψυχωτική κουβέντα, «Γιώργο, σ’ αγαπάμε» με άλλα λόγια, η ένταση άρχισε να εκτονώνεται, το ΠΑΣΟΚ ενώθηκε.

Όμως μέσα στον πανικό, Σημίτης και Κακλαμάνης αναρωτιόντουσαν: «Είναι μια βλακώδης ιδέα! Ποιος νοσηρός κι ανόητος εγκέφαλος τη σκέφτηκε;» (κι ο Βενιζέλος έριχνε μπηχτές: «Το ίδιο ισχύει και γι' αυτόν που την υιοθέτησε»). Κανένας νοσηρός εγκέφαλος, απλώς ο άνθρωπος είχε ανάγκη ν’ ακούσει μια κουβέντα αγάπης, «Γιώργο, σ’ αγαπάμε». Καθώς και να παίξει τον ρόλο του Βούδα, να βλέπει ατάραχος τους εσωκομματικούς του αντιπάλους να τρελαίνονται. Ακόμα κι αν ρισκάρησε κάτι ευρύτερο από αυτόν, το κόμμα του. Τι να κάνουμε όμως; Όλοι έχουμε ανάγκη από αγάπη και τρυφερότητα, ανθρώπινο είναι (εδώ το ρεπορτάζ των ημερών από την Ελευθεροτυπία).

Επειδή όμως ο Βούδας επαναλαμβάνεται ως Κούδας, τα έφερε η μοίρα ώστε ο Παπανδρέου να ξαναρίξει ΑΚΡΙΒΩΣ τον ίδιο κεραυνό και στις 31 Οκτωβρίου 2011! Χθες βράδυ ζήτησε απροειδοποίητα μια ψήφο εμπιστοσύνης, όπως και το 2007, τρελαίνοντας τους πάντες και ρισκάροντας κάτι ευρύτερο από αυτόν (την Ελλάδα; Την ευρωζώνη; Την παγκόσμια οικονομία;). Θέλησε να ξαναπαίξει τον ρόλο του Βούδα και είμαι σίγουρος ότι αυτήν τη στιγμή απολαμβάνει ατάραχα τον πανικό που έχει δημιουργήσει, το ξεβράκωμα των πολιτικών του αντιπάλων. Το πέτυχε. Διάβαζα το πρωί την αμήχανη ανακοίνωση του ΚΚΕ («δεν είναι σωστό!... μας βάζουν μαζί με τη ΝΔ, ενώ η ΝΔ είναι μαζί με το ΠΑΣΟΚ, όχι με μας! κ.λπ.»), το πέτυχε, πράγματι...

Παρακολουθείστε τον οργασμό σ’ αυτό το βίντεο από 00:00 ως 00:29. Δείτε τον πολλές φορές. Προσπαθείστε να φανταστείτε τον άνθρωπο που προκαλούσε τέτοιους οργασμούς. Είναι κάποιος που βρήκε όλες τις πόρτες ανοιχτές στη ζωή του μόνο και μόνο επειδή λέγεται «Παπανδρέου». Που περιτριγυρίζεται συνεχώς από αυλοκόλακες, που έχει μάθει να τον θαυμάζουν όλοι, να γελάν με τα αστεία του όλοι, να του λένε ότι είναι σπουδαίος κι αυτός να το πιστεύει. Ο άνθρωπός μας, λοιπόν, τα τελευταία δύο χρόνια έχει δεχτεί τεράστια αμφισβήτηση. Όπως και τότε, τον Σεπτέμβρη του 2007. Δεν είναι συνηθισμένος στην αμφισβήτηση, να μην γίνεται αντικείμενο θαυμασμού. Οπότε τι κάνει; Αψυχολόγητες, απρογραμμάτιστες, προκλητικές πολιτικές κινήσεις; Όχι, είναι λάθος, μην το βλέπετε έτσι. Δεν είναι θέμα νοσηρών εγκεφάλων, όχι. Αγάπη ζητάει ο άνθρωπος! Αγάπη και τρυφερότητα! (όπως όλοι μας, άλλωστε). Μια καλή κουβέντα, ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη, τέτοια πράματα. Άνθρωπος είναι κι αυτός, λίγα ψίχουλα αγάπης γύρεψε χθες βράδυ.

Και τρελάθηκε το σύμπαν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ Ηπάτησέ Με

2011-10-30T11:12:00.011+02:00

(Αν δεν είχα και τον Θανάση, τι θα ήμουν στη γη; Μπορεί αλήτης να 'μουνα, μπορεί και στη Βουλή)

ΓΕΝΕΣΙΣ, Κεφάλαιον 3:

3.1 Ο δε ΣΥΡΙΖΑ ην φρονιμώτατος πάντων των κομμάτων των εν τη Δανία του Νότου. Και είπεν ο ΣΥΡΙΖΑ τω ψηφοφόρω: τι ότι είπεν ο Πρωθυπουργός διά βουλευτάς, ου μη του ξύλου άψησθε;

3.2 Και είπεν ο ψηφοφόρος: εις OpenGov συμμετάσχετε και diavgeia.gov.gr αναγνώσετε,

3.3 Του ξύλου δε όμως, ο έστιν τακτική αριστεριστών, ου δε μη άψησθε αυτού, ίνα μη σαμποτάρητε την σωτηρίαν της πατρίδος.

3.4 Και είπεν ο ΣΥΡΙΖΑ τω ψηφοφόρω: προδομένοι εστέ, οι θυσίες δεν πιάνουν τόπο,

3.5 Ήδει γαρ ο Πρωθυπουργός, ότι εν η αν ημέρα άψησθε του ξύλου, διανοιχθήσονται υμών οι οφθαλμοί γινώσκοντες καλόν και πονηρόν.

3.6 Και διηνοίχθησαν οι οφθαλμοί του ψηφοφόρου, και έγνωσεν ότι προδομένος εστί και οι θυσίες δεν πιάνουν τόπο.

3.7 Και είδεν ο ψηφοφόρος, ότι καλόν το ξύλον κατά βουλευτάς, και ιδών βουλευτήν έδωκεν αυτώ το ξύλον.

3.8 Και ήκουσαν της φωνής Κυρίου του Πρωθυπουργού περιπατούντος εν συνεδρίω Σοσιαλιστικής Διεθνούς εν Λασιθίω.

3.9 Και εκάλεσεν Κύριος ο Πρωθυπουργός τον βουλευτήν και είπεν αυτώ: πού ει;

3.10 Και είπεν ο βουλευτής: της φωνής σου ήκουσα και εφοβήθην, ότι λαομίσητός ειμι.

3.11 Και είπεν ο Πρωθυπουργός: τις ανήγγειλέ σοι ότι λαομίσητός ει, ει μη ξύλο έφαγες;

3.12 Και είπεν ο βουλευτής: ψηφοφόρος, ος εψήφισεν την μεγάλην δημοκρατικήν παράταξιν, ούτος μοι έδωκεν το ξύλον και έφαγον.

3.13 Και είπεν Κύριος ο Πρωθυπουργός τω ψηφοφόρω: τι τούτο εποίησας; και είπεν ο ψηφοφόρος: ο ΣΥΡΙΖΑ ηπάτησέ με.

3.14 Και είπεν Κύριος ο Πρωθυπουργός τω ΣΥΡΙΖΑ: ότι εποίησας τούτο, επικατάρατος συ από πάντων των κομμάτων του κοινοβουλίου εν τη Δανία του Νότου. Επί χαμηλών εκλογικών αποτελεσμάτων πορεύση πάσας τας ημέρας της ζωής σου.

3.15 Και έχθραν θήσω ανά μέσον σου και ανά μέσον των ΜΜΕ και Πάσχος περί παλαβής αριστεράς αρθρογραφήσει.

3.16 Και τω ψηφοφόρω είπε: πληθύνων πληθυνώ τας λύπας σου και τον στεναγμόν σου και τους φόρους σου και τα τέλη σου, διά σωτηρίαν της πατρίδος. Εν λύπαις τέξη τέκνα, και προς τον βουλευτή σου η αποστροφή σου και αυτός σου κυριεύσει.

3.17 Τω δε βουλευτή είπεν: ότι έφαγες το ξύλο διά σωτηρίαν της πατρίδος, επικατάρατος ο ΣΥΡΙΖΑ εν τοις έργοις του.

3.18 Ακάνθας και τριβόλους ανατελεί αυτώ, όστις μετά κουκουλοφόρων και αριστεριστών και μειοψηφιών συναγελάζεται.

3.19 Εν ιδρώτι του προσώπου του φαγή τον άρτον του, έως του αποστρέψαι αυτόν εις εξωκοινοβουλευτισμόν, εξ ου ελήφθην, και εις εξωκοινοβουλευτισμόν απελεύση.

3.20 Και εκάλεσεν Κύριος ο Πρωθυπουργός τον ΣΥΡΙΖΑΝ αυταρχικόν.

3.21 Και εποίησε Κύριος ο Πρωθυπουργός τω ψηφοφόρω μνημόνιον και μεσοπρόθεσμον και αναδιάρθρωσιν του χρέους, και έδοκεν αυτώ.

3.22 Και είπεν Κύριος ο Πρωθυπουργός τω βουλευτή: ιδού, γέγονες ως εις εξ ημών, του υποφέρειν διά την σωτηρίαν της πατρίδος, και μεγάλη η δόξα σου και το όνομά σου ζήσεται εις τον αιώνα.

3.23 Και εξαπέστειλεν τον ψηφοφόρον Κύριος ο Πρωθυπουργός εκ του παραδείσου της τρυφής,

3.24 Και εξέβαλε τον ψηφοφόρον εκ του παραδείσου της τρυφής και έταξε Χρήστον Παπουτσήν φυλάσσειν το ξύλον διά της φλογίνης ρομφαίας των ΜΑΤ.

Ψηφοφόρος έτοιμος ίνα δώση το ξύλον εις βουλευτήν, παραπίσω φαίνεται κι ο ΣΥΡΙΖΑ που συρίζει

Ο Αχιλλέας Μπέος Ως Βούληση Και Ως Παράσταση

2011-10-09T17:36:00.005+03:00

Ο Σωκράτης δίδαξε ότι βάση της αρετής είναι η διάκριση ανάμεσα στο Ορθόν και το Λάθος. Ο Ισοκράτης τόνισε: η δε αρετής κτήσις μόνη μεν συγγηράσκει, πλούτου δε κρείττων – δηλαδή, η αρετή είναι το μόνο απόκτημα που μένει μαζί μας ως τα γεράματα και είναι καλύτερη από τον πλούτο. Χρειάστηκε όμως να έρθει ο Αχιλλέας Μπέος με τη εφηρμοσμένη βιοσοφία του («είμαι ένας άνθρωπος με ηθικές αρχές»), για να αποσαφηνιστεί το φιλοσοφικό ζήτημα που έθεσαν οι αρχαίοι διδάσκαλοι: το Ορθόν, για το οποίο μιλούσε ο Σωκράτης, τελικά είναι εταιρεία offshore στην Κύπρο (ΟΡΘΟΝ Α.Ε.). Και είναι όντως καλύτερη η αρετή από τον πλούτο, αφού είναι παράγοντας πρόσβασης στον αλλότριο πλούτο – πιο καλός και πιο γλυκός από τον σκέτο πλούτο – ο οποίος μάλιστα συχνότατα είναι και αφορολόγητος πλούτος. Μ’ άλλα λόγια: όπου ακούς για ιδανικά, ανθρωπισμούς, ιδεολογίες, ηθικότητες κ.λπ. – φυλάξου! Κάποιο χέρι κατευθύνεται στο πορτοφόλι σου!

Ας δούμε όμως ορισμένα παραδείγματα. Πρόσφατα είχαμε μια συζήτηση στο Buzz για τη βρώμικη υπόθεση των Μεταλλείων Κασσάνδρας. Η ιστορία είναι παλιά και μεγάλη, πάντως τον Δεκέμβρη του 2003, τα Μεταλλεία μεταβιβάστηκαν από την χρεοκοπημένη TVX HELLAS Α.Ε. στο Δημόσιο έναντι 11 εκατ. ευρώ, έμειναν στην κατοχή του λίγες μόνο ώρες, και την ίδια μέρα πωλήθηκαν στο ίδιο τίμημα και χωρίς διαγωνισμό στην ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ Α.Ε., εταιρεία που είχε συσταθεί πριν λίγες μέρες (με μετοχικό κεφάλαιο € 60.000). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε εξηγήσεις καθότι το τίμημα της πώλησης έδειχνε να είναι πολύ κατώτερο της αγοραίας αξίας των Μεταλλείων, οι εξηγήσεις δεν έπεισαν, και το θέμα παραπέμφηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο τον Μάρτιο του 2009. Γιατί όμως η ελληνική κυβέρνηση δεν έκανε διαγωνισμό για τα Μεταλλεία; Και γιατί δεν τα πούλησε ακριβότερα; Για κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς λόγους. Διότι «λόγω του ότι η TVX HELLAS A.E. κηρύχθηκε σε πτώχευση το 2003, υπήρχε φόβος απόλυσης των 600 εργαζομένων της (κάποιος απλώνει το ξερό του στο πορτοφόλι μου...) καθώς και ρύπανσης του περιβάλλοντος (κάτω τα χέρια απ’ το πορτοφόλι μου!) σε περίπτωση παύσης λειτουργίας της μονάδας» (εδώ, σελ 3).

Δηλαδή, η οικολογία και η κοινωνική ευαισθησία στην υπηρεσία της κλοπής. Η αβάσταχτη ηθικότητα του είναι. Το πορτοφόλι μου ως τελείωση της ηθικής και της αρετής.

Ας μεταφερθούμε όμως στην εξωτική Ξάνθη και στον εξωτικό της Δήμο. Ο οποίος ήδη είναι μέσα 20 εκατομμύρια ευρώ, δείχνει ότι έχει περιουσία αναξιοποίητη, ζημίες από μισθώματα και πρόστιμα που δεν εισπράτονται (εδώ), διάφορες δημοτικές επιχειρήσεις έχουν το μαύρο τους το χάλι, ενώ οι απαντήσεις που δίνει η δημοτική αρχή είναι ελάχιστα πειστικές – δεν ξέρει καν για ποιο λόγο εκτινάχθηκαν οι δανειακές δαπάνες! Δεν ξέρει αν ο εργολάβος τέλειωσε ή όχι το έργο στην κεντρική πλατεία, δεν ξέρει για το μπαράζ κλοπών στον Δήμο, δεν ξέρει τι θα γίνει με τον δημοτικό φωτισμό, τους παιδικούς σταθμούς, το κολυμβητήριο, ο προς έγκριση ισολογισμός είναι διάτρητος κ.α. (εδώ). Τείνω να τα πιστέψω γιατί καταγγέλονται από τη δημοτική αντιπολίτευση και συνήθως αυτή ξέρει τι λέει – όσο είναι αντιπολίτευση, γιατί όταν έρθει στα πράγματα, μια απ’ τα ίδια αποδεικνύεται κι αυτή. Τι λέει όμως ο κ. δήμαρχος για όλο το μπάχαλο; «Ο ισολογισμός είναι το τελευταίο που με ενδιαφέρει, γιατί ο Δήμος δεν είναι κερδοσκοπική επιχείρηση (ωχ ωχ ωχ...) και κάνει επενδύσεις για να βελτιώσει την καθημερινότητα των δημοτών του (πάρ’ το ξερό σου απ’ το πορτοφόλι μου!) και να παράσχει υπηρεσίες» (εδώ).

Καταπληκτικό. Δηλαδή, ο δημόσιος και μη-κερδοσκοπικός χαρακτήρας της τοπικής αυτοδιοίκησης, ως πρόσχημα για τη διαιώνιση του μπάχαλου κι ενδεχομένως της ρεμούλας. Δίνει και συνεντεύξεις η δημαρχάρα, όπου μιλάει για το όραμά του στον Δήμο, την επαφή του με το λαό, την αγάπη για τον τόπο κ.λπ. Ναι, αλλά ποιος θα πληρώσει τη νύφη στο φινάλε; Ακριβώς: όλα ανάγονται στο πορτοφόλι μου!

Ας φύγουμε όμως από τον αστικό κόσμο, ας πάμε στον κόσμο της ταξικής πάλης και στο επαγγελματικό κομμάτι του ΚΚΕ, αυτήν την ομάδα στελεχών του Περισσού που δίνουν τον τόνο στο κόμμα. Ποιος δε θυμάται τη συγκινητική Ρηνιώ του Ριζοσπάστη και τη διαλεκτική ανάμεσα στον προσωπικό της αγώνα και τον ταξικό αγώνα; «Με 50 ευρώ ούτε εγώ ούτε τα παιδιά μου σωνόμαστε. Μόνο ένας τρόπος υπάρχει να σωθούμε: Η ενίσχυση του ταξικού λαϊκού κινήματος (ωχ ωχ ωχ...). Μα για να δυναμώσει τούτο πρέπει πρώτα να δυναμώσει η μάνα του, το ΚΚΕ (ε πέστο, ντε!) ... 50 ευρώ έχω όλα κι όλα, σύντροφοι. Πάρτε τα. Δώστε τα στο Κόμμα από μένα και κυρίως απ' το στέρημα των παιδιών μου. Αυτό μπορώ να κάνω μόνο τούτη τη στράτα. Αύριο, αν χρειαστεί, θα δώσω και το αίμα μου, για να γυρίσει ο τροχός και να δρομολογηθεί επιτέλους ο σοσιαλισμός (άσε κάτω το πορτοφόλι μου!)».

Ευτυχώς όμως που η Ελλάδα έχει την ποιμένουσα Εκκλησία, φάρο πνευματικότητας κι άγρυπνο φρουρό των ηθικών αξιών του έθνους. Η οποία εξηγεί συχνά πυκνά για ποιους λόγους πρέπει να σιτίζεται από το πρυτανείο του Κράτους – δηλαδή, στο φινάλε, από το πορτοφόλι μου: «Oι Ορθόδοξοι πρεσβύτεροι τού κράτους μας δεν επιβαρύνουν τις τοπικές ενορίες, αλλά πληρώνονται από το κράτος, από χρήματα που αλλοιώς θα κατέληγαν ποιος ξέρει πού (εκπληκτικό!) ... το ότι το Ελληνικό κράτος έχει την ευλογία να συμμετέχει στην οικονομική ενίσχυση τής Εκκλησίας, είναι το μεγάλο αγκάθι στο μάτι τού διαβόλου (κάποιος έβαλε στο μάτι το πορτοφόλι μου!...) (εδώ). Ενώ πρόσφατα ο αρχιεπίσκοπος δήλωσε κάτι πολύ παρόμοιο μ’ αυτό του δημάρχου Ξάνθης πιο πάνω: «Δεν θα πρέπει να επιδοθούμε στο έργο αξιοποιήσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας με σκοπό να εξελιχθεί η Εκκλησία σε πανίσχυρο οικονομικό οργανισμό. Διακαής μας πόθος είναι να μετουσιωθεί η ύλη σε πνευματικό έργο (άσε κάτω το πορτοφόλι μου!). Η περιουσία της Εκκλησίας πρέπει να πάρει πνευματική αξία» (εδώ).

Βοήθεια! Όχι άλλους ευαισθητοποιημένους ανθρωπιστές! Όχι άλλους ιδεολόγους! Όχι άλλους τίμιους! Όλοι το πορτοφόλι μου γυρεύουν!

Τέλος, για όσους από εσάς είστε βουδιστές, θα ήθελα να δώσω ένα αρχαίο βουδιστικό μάντρα, στη γλώσσα Πάλι, να σας φυλάει από σεισμούς, λιμούς, καταποντισμούς, ιδεολόγους, καλοπροαίρετους, ανθρωπιστές, ιδεαλιστές, φιλάνθρωπους, ανιδιοτελείς κι άλλους υψηλόφρονες. Απαγγείλετέ το τρεις φορές την ημέρα επάνω στη μελωδία και θα πετύχετε τη φώτιση:

Λευτέρη, Λευτέρη, Λευτέρη
Θα σου το κόψω τούτο το μακρύ σου χέρι
Λευτέρη, Λευτέρη, Λευτέρη
Όταν ακούω για ιδανικά, τραβάω μαχαίρι.

Άσε τα σάπια και την κοροϊδία
Μη μου μιλάς για ιδεολογία
Μη μου πουλάς μέγιστα ιδεώδη
Με κίνητρα θολά και ερεβώδη.

Μεγάλους ιδεαλισμούς κηρύττεις
Καλός κι αγνός, το παίζεις, Σαμαρίτης
Στα χρήματά μου θες να βάλεις χέρι
Αυτές είναι οι βλέψεις σου, Λευτέρη!

Την προπαγάνδα σου θ’ ανασκευάσω
Τις πονηριές σου θα υπερκεράσω
Και μια και δυο, Λευτέρη, Λευτεράκη
Θα ‘ρθω να σου τις βρέξω ένα χεράκι!

Τη φτέρη, τη φτέρη, τη φτέρη
Λαγός την έσειε και γρουσουζιά θα φέρει
Λευτέρη, Λευτέρη, Λευτέρη
Να σε συλλάβουν ψάχνουν οι καραμπινιέροι.

Τα ψεύτικα τα λόγια, τα μεγάλα
Μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα
Ανθρωπισμούς μη μου επικαλείσαι
Ένας κοινός απατεώνας είσαι.

Ψεύτικες ερμηνείες ενσταλάζεις
Πραγματικότητα κατασκευάζεις
Μα ένα αλάρμ χτυπάει στα σωθικά μου:
Πρόσβαση ψάχνεις για τα χρήματά μου!

Τα παραμύθια σου θ’ αποδομήσω
Το οικοδόμημά σου θα γκρεμίσω
Και μια και δυο, Λευτέρη, Λευτεράκη
Θα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη!

Της Λαμογιάς Η Σκάλα

2011-10-08T20:15:00.001+03:00

Εις τον βουλευτή Θεόκριτο παραπονιούνταν
Μια μέρα ο αφισοκολλητής Ευμένης:
«Τώρα δυο χρόνια πέρασαν στο κόμμα
Και μια δουλίτσα έστησα μονάχα,
Τα μόνα χρήματα που έβαλα στην τσέπη μου είναι.
Aλίμονον, είν’ υψηλή το βλέπω,
Πολύ υψηλή της Λαμογιάς η σκάλα•
Κι απ’ το σκαλί το πρώτο εδώ που είμαι
Ποτέ δεν θ’ ανεβώ, ο δυστυχισμένος...»

Είπ’ ο Θεόκριτος: «Aυτά τα λόγια
Ανάρμοστα και βλασφημίες είναι.
Κι αν είσαι στο σκαλί το πρώτο, πρέπει
Να ‘σαι υπερήφανος κ’ ευτυχισμένος.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι•
Τόσα που έφαγες, μεγάλη μπάζα.
Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο
Πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει.
Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο
Πρέπει να είσαι μέσα στα κυκλώματα.
Στων σχέσεων και των συναναστροφών
Την καθημερινή κομματική ανοησία.
Και δύσκολο τα κυκλώματα αυτά είναι
Και σπάνιο να σου ανοίξουν την πόρτα.
Έχουν Υπουργούς και Νομοθέτας
Που δεν αγγίζει κανείς δημοσιογράφος.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι•
Τόσα που έφαγες, μεγάλη μπάζα».

Ο Θεός Είναι Μεσαία Τάξη

2011-10-07T21:18:00.007+03:00

(η σχετική συζήτηση στο Buzz εδώ)

Ο λογαχός H. R. Robinson ήταν η ενσάρκωση της αποτυχίας. Μια ζωή looser! Αρχές του 20ου αιώνα κατατάχτηκε στον βρετανικό στρατό, τον έστειλαν στη Μεσοποταμία κι έπαθε δυσεντερία με το καλημέρα. Κατόπιν καταχρεώθηκε και ζήτησε μετάθεση για Βιρμανία, να γλιτώσει από τους πιστωτές του. Μια μέρα δοκίμασε όπιο από περιέργεια, όμως κατευθείαν εθίστηκε. Μπήκε σε βουδιστικό μοναστήρι μήπως και αποτοξινωθεί, όμως το όπιο ήταν πιο δυνατό από τον Βούδα. Στα όνειρα του ναρκωτικού, έβλεπε συνέχεια μια πανέμορφη κοπέλα που του ψιθύριζε την Έσχατη Απάντηση, το μυστικό για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα• όταν ξυπνούσε, είχε την πολύτιμη Απάντηση στην άκρη της γλώσσας του, στην άκρη του μυαλού του, έστιβε το κεφάλι του όμως δεν μπορούσε να τη θυμηθεί – μέχρι που μια νύχτα πίεσε τον εαυτό του, ξύπνησε στη μέση του ονείρου και μισοκοιμισμένος σημείωσε την Απάντηση σ’ ένα κομμάτι χαρτί (όχι, δεν ήταν 42!). Κατόπιν άνοιξε μια επιχείρηση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, όμως γρήγορα χρεοκόπησε. Τελικά η ζωή του διαλύθηκε εντελώς, μέχρι που μια μέρα έβαλε το πιστόλι στον κρόταφο και πάτησε τη σκανδάλη ν’ αυτοκτονήσει. Είναι απίστευτο αλλά απέτυχε και πάλι! Η σφαίρα διαπέρασε τους βολβούς των ματιών του κι όχι μόνο δεν πέθανε, αλλά έμεινε τυφλός για την υπόλοιπη ζωή του. Η ενσάρκωση της αποτυχίας, μιλάμε.

Κι όμως, όπως διαβάζω την καταπληκτική αυτοβιογραφία του, δε βρίσκω πουθενά να μην εφάρμοσε τα κηρύγματα του Steve Jobs, την Επί Του Στάνφορντ Ομιλία. Ακολουθούσε την καρδιά του, παράτησε τις σπουδές του κι αυτός για να ξεφύγει από την αγγλική μιζέρια της εποχής, κατατάχτηκε στο στρατό για ένα όνειρο, να δει εξωτικά μέρη και να ζήσει περιπέτειες. Η μοίρα κι οι εξαγριωμένοι πιστωτές τον έφεραν στη Βιρμανία, την οποία αγάπησε απ’ την καρδιά του, από χριστιανός έγινε βουδιστής. Όμως πλήρωσε ακριβά την περιέργεια μιας βραδιάς με το όπιο. Έζησε πολλές αποτυχίες όμως δεν το έβαζε κάτω και συνέχιζε – για να αποτύχει την επόμενη φορά ακόμα πιο πολύ. Ήταν και συμπαθής άνθρωπος, όπως φαίνεται μέσα από το βιβλίο του: δίκαιος, κριτικός προς τον αγγλικό ρατσισμό, φιλάνθρωπος προς τους Βιρμανούς, τους οποίους αγαπούσε πιο πολύ από τους συμπατριώτες του. Το ότι ήταν αξιόλογος άνθρωπος το βεβαιώνει ο φίλος του και συνάδελφος στον στρατό της Βιρμανίας, ο Eric Blair (που αργότερα έγινε πολύ πιο γνωστός ως George Orwell).

Όμως ποτέ δεν ενώθηκαν οι τελείες στη ζωή του λογαχού Robinson. Ο αγώνας δεν δικαιώθηκε, τα όνειρα δεν πραγματοποιήθηκαν, η αποτυχία δεν απεδείχθη τελικά ευλογία, παρόλο που συνεχώς ακολουθούσε την καρδιά του, σύμφωνα με Steve Jobs. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Μήπως ότι ο Θεός είναι Αμερικάνος κι όχι Άγγλος, ενώνει τις τελείες στη ζωή του Steve Jobs αλλά όχι στη ζωή του λοχαγού Robinson; Μπορεί, όμως πιο πιθανό μου φαίνεται ο Θεός να είναι μεσαία τάξη. Όπως η μεγάλη πλειοψηφία όλων ημών που καταναλώνουμε τον μύθο της Επί Του Στάνφορντ Ομιλίας. Και θεωρούμε φυσιολογικό να απολαμβάνουμε την εργασία μας, να δουλεύουμε σε κάτι που μας αρέσει – ενώ για τον ωκεανό των κατώτερων τάξεων, τα πράγματα δεν είναι τόσο ειδυλλιακά, εκεί κάνεις κάτι από ανάγκη, να βγει το μεροκάματο, κι η εργασιακή απόλαυση είναι πολυτέλεια. Όμως εμείς καλούμαστε να συνδυάσουμε το τερπνόν μετά του ωφελίμου και μάλιστα όχι μόνο για την απόλαυση του αντικειμένου, αλλά και ως οδό ανάδειξης κι επιτυχίας. Η εργασιακή απόλαυση ως μέσο για την απελευθέρωση της δημιουργικότητάς μας – τι λέω; ως ένθεος βίος, αφού οι αποτυχίες θα αποδειχθούν φαινομενικές και πρόσκαιρες, δεν θα είναι καν αποτυχίες αλλά μεταμφιεσμένες ευκαιρίες. Όταν έρθει η ώρα, ο Θεός θα ενώσει τις τελείες, ο αγώνας θα δικαιωθεί, ενδεχομένως μάλιστα να αναληφθούμε, όπως ο Μεσσίας, στους ουρανούς της ανώτερης τάξης. Πολύ ωραίο όραμα, το παραδέχομαι, όμως φοβάμαι ότι αφήνει απ’ έξω τη μεγάλη θάλασσα της κατώτερης τάξης. Ο Θεός είναι μεσαία τάξη.

* * * * *

ΥΓ: Ξεχάσαμε όμως την Έσχατη Απάντηση, αυτήν που παρεδώθη μέσα σε όνειρο στον λογαχό Robinson! Σήμερα λοιπόν, αγαπητέ αναγνώστη, σου έχω το μεγάλο μυστικό για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα – και μάλιστα δωρεάν. Αν νιώθεις δυνατός να περπατήσεις εκεί που και οι άγγελοι ακόμα τρέμουν να διαβούν, συνέχισε την ανάγνωση με δική σου ευθύνη, να δεις το τέλος της φιλοσοφίας, της θρησκείας, της ιστορίας, της ψυχολογίας, όλων. Εγώ πάντως σε προειδοποίησα.

Η Έσχατη Απάντηση λοιπόν, αυτό που διάβασε ο λοχαγός Robinson το πρωί της επόμενης ημέρας, αφού ξύπνησε μέσα στη νύχτα και το σημείωσε βιαστικά σ’ ένα κομμάτι χαρτί, ήταν:
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
ΚΑΛΗ Η ΜΠΑΝΑΝΑ, ΑΛΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ Η ΦΛΟΥΔΑ!

Η παρακαταθήκη του λοχαγού Robinson στην ανθρωπότητα, η Επί Του Οπίου Ομιλία! Ας είναι καλά ο άνθρωπος, σ' όποιον ουρανό (ή κόλαση) κι αν βρίσκεται τώρα, γιατί φαίνεται συμπαθής μέσα από το βιβλίο του. Κι όταν έρθει η ώρα να ξαναγεννηθεί, ας του χαρίσει ο Βούδας όλα όσα ονειρεύτηκε και πόθησε, όμως το σύμπαν δεν συνωμότησε για να τον βοηθήσει.

Η Επί Του Στάνφορντ Ομιλία

2011-10-07T08:40:00.010+03:00

(η σχετική συζήτηση στο Buzz εδώ)

Μετά από 500 χρόνια που θα καταστραφεί ο πολιτισμός, οι λίγοι επιζώντες του μέλλοντος θα προσπαθήσουν να ψηλαφίσουν τον κόσμο μας από τα ελάχιστα θραύσματα που θα απομείνουν τότε. Θα καταλήξουν λοιπόν στο συμπέρασμα ότι στις μέρες μας εμφανίστηκε και διαδόθηκε ταχύτατα ένα καινούργιο θρησκευτικό ρεύμα, μάλλον παραλλαγή του Χριστιανισμού, με το όνομα «Στιβτζομπσισμός».

Ο Μεσσίας είχε ταπεινή καταγωγή, θα συμπεράνουν οι επιζώντες του μέλλοντος. Απέφευγε τις επαφές με πλούσιους και μέλη της ανώτερης τάξης, προτιμούσε να συναναστρέφεται με βουδιστές, πρεζόνια, χάκερ κι άλλους αμαρτωλούς εκφραστές αντικουλτούρας. Έκανε πολλά θαύματα στη ζωή Του, χαρακτηριστικά: το 1976 μεταμόρφωσε έναν Η/Υ σε αντικείμενο προσωπικής χρήσης, και το 1984 παρουσιάστηκε στους μαθητές εν όλη τη δόξα και τη μεγαλοπρέπειά Tου, κρατώντας έναν Μάκιντος. Θεράπευσε πολύ κόσμο, πραγματικά πάρα πολύ κόσμο. Έδωσε στην ανθρωπότητα το δώρο του graphical interface. Πριν πεθάνει, είπε στους μαθητές Του: «Τώρα εγώ προς τον Πατέρα πορεύομαι, θα σας αφήσω όμως τον Παράκλητο με μορφή μήλου (Apple), ίνα μένει μεθ’ υμών εις τον αιώνα». Και φυσικά, μια μέρα ανέβηκε στο Όρος του Στάνφορντ, όπου μίλησε στα πλήθη και δίδαξε τους λαούς της γης.

Έμαθα πρώτη φορά για την Επί του Στάνφορντ Ομιλία από ένα θρησκευτικό μπλογκ, και έκτοτε εντυπωσιάστηκα από το πόσοι πολλοί άνθρωποι ανατρέχουν σ’ αυτήν. Τώρα, με τον θάνατο του Μεσσία, βαρέθηκα ν’ ακούω για το πόσο «εμπνευστική» είναι - μια Ομιλία που διαβάζεται από το χαρτί, όπως Γιώργος Παπανδρέου, που υποτίθεται ότι είναι βαθιά προσωπική, βγαλμένη μέσα από τη ζωή του ομιλητή, κι όμως δεν παρεκκλίνει ούτε στιγμή από τα τυπωμένα, δεν παρασύρεται έστω και λίγο. Ο μύθος λοιπόν τα έχει όλα: ηθικά διδάγματα, τη Σταχτοπούτα που γίνεται Πριγκήπισσα (ή μάλλον iΠριγκήπισσα), το μυστικό σχέδιο της ζωής πίσω από τον κόσμο των φαινομένων, ακόμα και την παρουσίαση του Προέδρου στην αρχή, «θα σας τα πει καλύτερα ο οπίσω μου ερχόμενος, ου ουκ ειμί εγώ άξιος ίνα αυτού τον ιμάντα του υποδήματος λύσαι». Θέλω εδώ να δώσω μια μετάφραση στη δημοτική της Ομιλίας, αυτού του παραδείγματος μεσοταξικού Χριστιανισμού, γιατί η αρχαΐζουσα των Ευαγγελίων είναι ακατανόητη στους περισσότερους από εμάς:

Mακάριοι οι ουδέποτε αποφοιτήσαντες, διότι αυτοί θα πάρουν πτυχίο από το κολέγιο της ζωής.

Mακάριοι οι διαφορετικώς σκεπτόμενοι, διότι αυτοί θα επιβάλουν τη διαφορετικότητά τους.

Mακάριοι οι τρελοί, οι απροσάρμοστοι και οι επαναστάτες, διότι αυτοί θα γράψουν την ιστορία.

Mακάριοι αυτοί που θέλουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο, διότι θα τον αλλάξουν.

Mακάριοι είστε όταν σας κοροϊδέψουν, όταν σας πουν ότι ακολουθείτε χίμαιρες και πετάτε στα σύννεφα.

Nα χαίρεστε και να αγάλλεστε, γιατί θα είναι πολύς ο μισθός σας στους ουρανούς του αμερικάνικου ονείρου, στον παράδεισο της μεσαίας τάξης. Άλλωστε έτσι κορόιδεψαν τους πρωτοπόρους και τους οραματιστές πριν από σας.

Σεις, οι φοιτητές του Στάνφορντ, είστε το άλας της γης. Σεις είστε το φως του κόσμου. Mη νομίζετε ότι ήρθα να κηρύξω κάποιο μανιφέστο εναλλακτικότητας και χιπισμού, να καταταργήσω την άρρητη σύμβαση που μας διέπει – επιτυχημένος CEO, φοιτητές σπουδαίου κολεγίου, εμπνευσμένη ομιλία προς μετατροπή της φιλοδοξίας σε δημιουργικότητα κ.λπ. Δεν ήρθα να καταργήσω αλλά να εκπληρώσω.

Ακούσατε πως ειπώθηκε: Η ζωή είναι ζαριά, η ζωή είναι πλίνθοι, κέραμοι ατάκτως εριμμένα, η ζωή είναι τυχαία αμοντάριστα πλάνα. Eγώ όμως σας λέω: Όλα συνδέονται. Όλα έχουν σκοπό και τίποτα δε συμβαίνει τυχαία, αυτό που αρχικά μοιάζει καταστροφή, στο τέλος μπορεί ν’ αποδειχθεί ευλογία. Ψάξτε να βρείτε το κρυφό νόημα της ζωής, το σχέδιο πίσω από την φαινομενική τυχαιότητα των γεγονότων, και μοντάρετε τα αμοντάριστα πλάνα. Έτσι μόνο θα κερδίσετε τη βασιλεία των ουρανών του αμερικάνικου ονείρου, τον παράδεισο της μεσαίας τάξης.

Eιπώθηκε ακόμα ότι πρέπει να βγάλετε ένα πανεπιστήμιο, να πάρετε ένα χαρτί στα χέρια σας, και πως όσο πιο φημισμένο το πανεπιστήμιο, τόσο το καλύτερο. Eγώ όμως σας λέω: Ακολουθείστε τη διαίσθησή σας, ικανοποιείστε την περιέργειά σας, κάντε αυτό που σας αρέσει και σας τραβάει. Μην ανησυχείτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε και τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας, τι θα ντυθείτε. Παρατηρήστε τα πουλιά του ουρανού που δε σπέρνουν, δε θερίζουν, δε συνάζουν σε αποθήκες, δεν αγοράζουν σπίτι με στεγαστικό, όμως ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Παρατηρήστε τα κρίνα στην εξοχή που δεν κοπιάζουν μήτε γνέθουν. Kι όμως, ούτε ο Σολομών σε όλη του τη δόξα δεν ντυνόταν σαν ένα από αυτά. Κάντε αυτό που σας τραβάει, ακόμα κι αν χρειαστεί να κοιμάστε στο πάτωμα ή να μην έχετε χρήματα για το φαγητό σας. Μόνο έτσι όμως θα εκφράσετε τη δημιουργικότητά σας και μια μέρα θα γίνετε δεκτοί στη βασιλεία των ουρανών του αμερικάνικου ονείρου, στον παράδεισο της μεσαίας τάξης.

Aκούσατε επίσης πως δόθηκε στους αρχαίους η εντολή: Να δουλεύετε σκληρά. Εγώ όμως σας λέω: Να περνάτε όμορφα. Να αγαπάτε αυτό που κάνετε, ακόμα κι αν είναι φαινομενικά άσχετο με την καριέρα σας. Κάποια μέρα οι τελείες θα ενωθούν, τα αμοντάριστα πλάνα της ζωής θα μονταριστούν, το σύμπαν θα συνωμοτήσει ώστε η καριέρα σας να απογειωθεί. Εμπιστευτείτε το ένστικτο, τη μοίρα, το κάρμα σας, κι όλα θα αποκτήσουν νόημα στο μέλλον. Και θα είναι πολύς ο μισθός σας στη βασιλεία των ουρανών του αμερικάνικου ονείρου, στον παράδεισο της μεσαίας τάξης.

Aκούσατε ακόμα πως ειπώθηκε: Η ζωή είναι σκληρή και κάποιες φορές σε χτυπάει κατακέφαλα. Eγώ όμως σας λέω να μην το βάζετε κάτω. Να μην τα παρατάτε. Συνεχίστε να ψάχνετε γι’ αυτό που σας αρέσει. Όπως και στον έρωτα, έτσι και στην δουλειά, θα το καταλάβετε αμέσως μόλις το βρείτε. Κι η εταιρεία που φτιάξατε στο γκαράζ των γονιών σας, θα γίνει πολυεθνική δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Aκούσατε ακόμα πως ειπώθηκε: Ανταποκριθείτε στις προσδοκίες των γονέων σας, ξέρουν καλύτερα, γίνετε γιατροί ή δικηγόροι να έχετε κύρος και μεγάλες αμοιβές. Eγώ όμως σας λέω: Μη ζήσετε τη ζωή κάποιου άλλου. Mπείτε από τη στενή πύλη, γιατί είναι πλατιά η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στο χαμό – δηλαδή, στη μεσοταξική κομφορμιστική μιζέρια. Ακούστε την καρδιά σας και ζήστε την κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία σας. Δεν έχετε πολύ χρόνο, μην τον σπαταλήσετε στις γνώμες των άλλων. Θυμηθείτε ότι μια μέρα θα πεθάνετε κι εσείς, αυτό θα σας βοηθήσει να παίρνετε τις σωστές αποφάσεις (και να κερδίσετε τη βασιλεία των ουρανών του αμερικάνικου ονείρου, τον παράδεισο της μεσαίας τάξης).

Zητάτε και θα σας δοθεί. Γυρεύετε και θα βρείτε. Xτυπάτε και θα σας ανοιχτεί. Ο κόσμος δημιουργήθηκε για τη μεσαία τάξη.

Ρόι Σουν Τον Που

2011-09-22T21:13:00.005+03:00

Τα 'λεγε ο Λιακόπουλος...

Το τραγούδι ονομάζεται Ρόι Σουν Τον Που, από το συγκρότημα Πάο Ουέ Μπεν (Powerband). Ο τίτλος σημαίνει "Στο Δρόμο του Σουν Τον Που", για τον οποίον μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Με λίγα λόγια, ήταν παλιός μεγάλος ποιητής της Ταϊλάνδης (Σιάμ), ας πούμε σαν τον Διονύσιο Σολωμό για μας, κι έγραψε μερικά περίφημα ταξιδιωτικά ποιήματα τριγυρίζοντας στα ποτάμια της χώρας.

Ο ήρωας του τραγουδιού κάνει κι αυτός ένα παρόμοιο ταξίδι στα ποτάμια της Ταϊλάνδης, όπως ο Που πριν από 200 χρόνια, μιλάει για τις βάρκες, για τις ομορφιές των ποταμιών κ.λπ., βλέπει το εργοστάσιο που φτιάχνει ουΐσκι και σκέφτεται ότι η μέθη του ποτού φεύγει το άλλο πρωί, όμως η μέθη της αγάπης δε φεύγει ποτέ, μέρα - νύχτα.

Επίσης, το τραγούδι έχει και δεύτερη εκδοχή, λίγο πιο ντίσκο:

Εκεί Που Τελειώνει Η Λογική Αρχίζει Ο Δήμαρχος

2011-09-16T06:40:00.004+03:00

Κατά το διάστημα 2004 – 2009 μπήκα περίπου στο 1/3 των τότε ελληνικών Δήμων. Είδα από μέσα πώς λειτουργούν. Πιστεύω ότι ξέρω για τους Δήμους όσα δεν ξέρει ούτε ο Υπουργός Εσωτερικών, έχω υλικό να γράψω βιβλίο. Θα προσπαθήσω στη συνέχεια να δώσω ένα εγχειρίδιο οδηγιών. Η αρχική μου σκέψη ήταν να το στείλω στην τρόικα, φοβάμαι όμως μην επηρεάσω την καταβολή της έκτης δόσης και δεν το θέλω. Πρώτα λίγοι ορισμοί, να ξέρουμε για ποιο πράγμα μιλάμε:

Δήμος = ύψιστη τιμή εντροπίας, προβλέπεται από τον Δεύτερο Θερμοδυναμικό Νόμο και αντικατοπτρίζει τη μέγιστη αταξία. Πλήρης αποδιοργάνωση των πάντων, η οποία δεν εμπεριέχει καμία πληροφορία και δεν επιτρέπει τη διατήρηση ζωής.

Δήμαρχος = ένας από τους Μεγάλους Παλαιούς, κατά βάση μια πανίσχυρη εξωδιαστατική οντότητα, ο οποίος ζει εξόριστος στον κόσμο μας, «στο βυθισμένο Γρ’φείο του κοιμάται κι ονειρεύεται (πως την αυγή παντρεύεται)», και περιμένει υπομονετικά να βρεθούν τα άστρα στη σωστή τους θέση για να επανεκλεγεί.

Αντιδήμαρχος = ένα από τα φριχτά Σογγώθ, πλάσματα χωρίς νου που έχουν τη μορφή τεράστιας συγκέντρωσης πρωτοπλασμαστικών φυσαλίδων.

Δημοτικός Προϋπολογισμός = καταραμένο βιβλίο του τρελού Άραβα ποιητή Αμπντούλ Αλχαζρέντ.

Ο Δήμος βρίσκεται μόνιμα σε κατάσταση βραδυφλεγούς χρεοκοπίας. Οι ΚΣ για έναν Δήμο είναι να μην ξέρει πώς να παλέψει την ερχόμενη μισθοδοσία, να καθυστερούν οι λογαριασμοί και να σπάνε τα τηλέφωνα οι προμηθευτές ζητώντας τα λεφτά τους. Όλο αυτό βιώνεται ως κατάσταση ισορροπίας. Αν γίνει θαύμα, κάποια εξωτερική παροχή ενέργειας υπό μορφή χρημάτων κι ο Δήμος κάνει κβαντικό άλμα σε μια μετασταθερή κατάσταση νοικοκυρέματος, αν η μισθοδοσία καλυφθεί, οι υποχρεώσεις τακτοποιηθούν κι οι λογαριασμοί πληρωθούν, τότε αυτό βιώνεται ως ανισορροπία κι ο Δήμος επιζητεί να επανέρθει γρήγορα στην προηγούμενη σταθερή του κατάσταση. Όλα αυτά αντανακλώνται στον Δημοτικό Προϋπολογισμό, γνωστός και ως Αλ Αζίφ (Το Βουητό των Εντόμων), ο οποίος είναι καταραμένο σύγγραμα κι όποιος το διαβάσει, τρελαίνεται. Η σύνταξη του Δημοτικού Προϋπολογισμού (ΔΠ από εδώ και εμπρός) γίνεται με βάση την αρχή της απροσδιοριστίας του Χάϊζενμπεργκ, σύμφωνα με την οποία είναι αδύνατο να γνωρίζει κάποιος την πραγματική δαπάνη και την εγγραφόμενη δαπάνη ταυτόχρονα• το πραγματικό έσοδο και το εγγραφόμενο έσοδο ταυτόχρονα. Αυτά τα δύο έχουν μεταξύ τους σχέση ύλης – αντιύλης. Συγκεκριμένα: εγγραφόμενη δαπάνη = πραγματική δαπάνη – Κ_Δ, όπου Κ_Δ είναι η κβαντική διαφορά της πραγματικής δαπάνης από μια άλλη, ιδεατή, σε κάποιο εναλλακτικό σύμπαν, στο οποίο ο ΔΠ είναι ισοσκελισμένος. Συμμετρικά: εγγραφόμενο έσοδο = πραγματικό έσοδο + Κ_Ε, όπου Κ_Ε η απαραίτητη κβαντική προσθήκη προκειμένου να μετατραπεί η αθλιότητα του πραγματικού εσόδου σε Πλατωνική Ιδέα, προερχόμενη από κάποιο εναλλακτικό σύμπαν στο οποίο οι δημοτικές καντίνες, οι λαϊκές αγορές, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις κ.λπ. δίνουν πολλά λεφτά και ισοσκελίζουν τον ΔΠ. Στο δικό μας σύμπαν, ο ΔΠ πρώτα ισοσκελίζεται και μετά εγγράφονται οι δαπάνες και τα έσοδα.

Δύο μεθόδους χρησιμοποιεί ο Δήμος προκειμένου να αντιμετωπίσει τη μετασταθερή τάξη και να επανανέρθει στη σταθερή του κατάσταση μέγιστης αταξίας: διαφθορά και κακοδιαχείριση. Ως προς το πρώτο, έχουν δημοσιευτεί άφθονα και τρανταχτά περιστατικά. Από την εμπειρία μου, μπορώ να βεβαιώσω τα παρακάτω:

1) Η διαφθορά είναι διαπαραταξιακή. Δεν έχει να κάνει με την προέλευση της δημοτικής αρχής από το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ, το ΚΚΕ, την Αριστερά ή κανέναν από αυτούς. Η γνώση της πολιτικής προέλευσης δε δίνει προβλεπτικές δυνατότητες για τη δημοτική διαφθορά. Όλα έχουν να κάνουν με τους συγκεκριμένους δημοτικούς άρχοντες, τι άνθρωποι είναι. Και δεν αναφέρομαι μόνο στον δήμαρχο, αλλά σε όλο το δημοτικό συμβούλιο. Ο αντιδήμαρχος π.χ. κατά κανόνα τα παίρνει πολύ περισσότερο από τον δημάρχο. Αυτός ο τελευταίος διαθέτει, ως προς τους συνεργάτες του, τη σχέση Φαίνεσθαι – Είναι. Ο δήμαρχος είναι αυτός που προβάλλεται, δίνει συνεντεύξεις, κόβει κορδέλες, εκφωνεί λόγους, παρίσταται σε δεξιώσεις, διαθέτει όραμα για τον τόπο («όραμα», στη γλώσσα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλείται ο φραπές), σχέδιο ανάπτυξης για την πόλη («ανάπτυξη», στη γλώσσα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλείται ο διορισμός ψηφοφόρων και συγγενών), δομεί όλη τη φαινομενολογία του Δήμου. Η οντολογία του Δήμου όμως έχει να κάνει πολύ περισσότερο με τους υπαλλήλους, αντιδημάρχους, ταμίες, προέδρους δημοτικών οργανισμών κ.λπ. και συνήθως το Φαίνεσθαι δεν έχει ιδέα τι κουμάσι είναι το Είναι (εκτός ίσως αν πρόκειται για μια ιδιαίτερα μεγάλη προμήθεια, για κάποιο ιδιαίτερα ακριβό έργο, στο οποίο ενδεχομένως να ενδιαφερθεί η Αυτού Μεγαλειότης να συμμετάσχει στο πάρτι). Το πολύ-πολύ που μπορεί να κάνει ο δήμαρχος είναι να εφαρμόσει αυστηρό μάνατζμεντ («μάνατζμεντ», στη γλώσσα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλούνται οι βρισιές). Να τρομάξει τους συνεργάτες του, να τους βάλει τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι και να περάσει το μήνυμα ότι δε θα ανεχθεί διαφθορά, οπότε αυτοί θα βρουν τρόπο να διαφθείρονται χωρίς να το πάρει μυρωδιά ο μεγάλος. Tag για την παράγραφο: ο δήμαρχος δεν ασχολείται, η Αυτού Μεγαλειότης είναι μονίμως σε μίτινγκ («μίτινγκ», στη γλώσσα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλούνται οι γκόμενες).

2) Στους Δήμους επιβεβαιώνεται ο Χρυσός Κανόνας της Διαφθοράς στο Ελληνικό Δημόσιο. Ποιος είναι ο κανόνας; Ότι τα λεφτά δεν τα παίρνει αυτός που υπογράφει το χαρτί (όχι τα πολλά λεφτά, τουλάχιστον). Τα παίρνει αυτός που βάζει το χαρτί μπροστά σ’ αυτόν που υπογράφει και δηλώνει αδιάφορα: «είναι ένα απαραίτητο έργο, κ. υπουργέ / κ. πρόεδρε / κ. διευθυντά / κ. βουλευτή / κ. δήμαρχε, π.χ. μια απεντόμωση γιατί έχουμε γεμίσει κουνούπια» – «Πού υπογράφω;» – «Να, εδώ κι εδώ κι εδώ, στο κάτω μέρος».

3) Υπάρχει ένα είδος καλοπροαίρετης διαφθοράς, δεν ξέρω πώς αλλιώς να την ονομάσω, που παίζει μεγάλο ρόλο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι μεθοδευτές της μπορεί ακόμα και να μην ωφελούνται καθόλου προσωπικά – για την ακρίβεια, δεν τη συνειδητοποιούν καν ως διαφθορά: «Να δώσουμε τη δουλειά σε κάποιον της περιοχής, για να μείνουν τα λεφτά στον τόπο, να μην πάνε στην Αθήνα». Επίσης, πολύ διαδεδομένο είναι και το: «Με τους διαγωνισμούς δεν κάνεις τίποτα. Οι διαγωνισμοί είναι για τους Ευρωπαίους, η Ελλάδα λειτουργεί αλλιώς. Δώσε τη δουλειά σε κάποιον σοβαρό επαγγελματία, μην μπλέξουμε με τυχάρπαστους και τραβιόμαστε μετά».

Η μεγάλη όμως φρίκη που κατατρώει τους Δήμους είναι η κακοδιαχείριση. Ο κόσμος συνήθως στέκεται στην (υστερόβουλη) διαφθορά, είναι πιο τρανταχτή και μπρεχτική, το κακό είναι επικεντρωμένο και συνειδητό. Πιστεύω όμως ότι πολύ περισσότερα χρήματα σπαταλιούνται από την κακοδιαχείριση παρά από οτιδήποτε άλλο.

Είναι απίστευτο το τι γίνεται μέσα στους Δήμους!

Ενώ έχουν υλικά, εργαλεία κ.λπ., αγοράζουν καινούργια γιατί δεν ξέρουν ότι τα έχουν. Τα παλιά υλικά σαπίζουν σε κάποια αποθήκη, ξεχασμένα από κάποια παλιότερη δημοτική αρχή, κι οι καινούργιοι υπάλληλοι τα κοιτάζουν με απορία. Ή τα αναφέρουν στον Πρόεδρο της Δημοτικής Υπηρεσίας, γνωστός και ως: το Έρπον Χάος, ο Μαύρος Άνθρωπος, ο Φύλακας στο Κατώφλι, ο οποίος το ξεχνάει. Η πληροφορία, γενικώς, μέσα στους Δήμους μεταδίδεται με γεωλογικούς ρυθμούς• μέχρι να περάσει από το ένα γραφείο στο άλλο, έρχεται η καινούργια εποχή των παγετώνων. Πολλοί Δήμοι δεν προσλαμβάνουν δικηγόρους και λειτουργούν χωρίς νομική υπηρεσία, προκειμένου να μειώσουν δαπάνες – έτσι υποτίθεται, δηλαδή, γιατί στο τέλος δίνουν πολλαπλάσια χρήματα σε αμοιβές εξωτερικών νομικών. Ένα άλλο φοβερό είναι ότι ενώ προβλέπονται κοινοτικά κονδύλια για συγκεκριμένα έργα, οι Δήμοι δεν το γνωρίζουν και τα πληρώνουν με δικά τους χρήματα. Υπάρχει ένα πράγμα που λέγεται Κεντρική Ένωση Δήμων & Κοινοτήτων• δεν ξέρω τι ακριβώς κάνει, υποτίθεται ότι ενημερώνει τους Δήμους για τέτοιες επιδοτήσεις και βοηθά στη διαδημοτική ανταλλαγή τεχνογνωσίας, υποψιάζομαι όμως ότι είναι ένα ακόμα μακιγιάζ που χρησιμοποιεί το Ελληνικό Κράτος για να παριστάνει ότι είναι Κράτος. Συμβαίνει επίσης και το αντίστροφο, οι Δήμοι να χρησιμοποιούν κοινοτικά κονδύλια για άχρηστα έργα, μόνο και μόνο επειδή βρήκαν την επιδότηση. Πάνω εδώ θα πρέπει οπωσδήποτε να αναφερθούν οι θρυλικοί ποδηλατόδρομοι του Βόλου, που ανήκουν στα 7 Θαύματα του Κόσμου, στα 7 Τραύματα του Κόσμου, και χρησιμοποιούνται από τους βιολόγους ως απόδειξη της καταγωγής του ανθρώπου από τον πίθηκο.

Είναι γεγονός: μεγάλοι και, υποτίθεται, σοβαροί Δήμοι της χώρας είναι οργανωμένοι στα πρότυπα μπακάλικου της δεκαετίας του ’50. Δεν συντάσσουν οικονομικές καταστάσεις – ισολογισμούς και λογαριασμούς αποτελεσμάτων χρήσης – ή τους συντάσσουν ως έργο μυθοπλασίας, αποκύημα φαντασίας, μόνο και μόνο για να στείλουν ένα χαρτί στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Δεν ξέρουν πώς να μεταφέρουν μια πίστωση από τον έναν κωδικό του ΔΠ στον άλλον, οπότε καθυστερούν στη σύνταξή του, μαζί μ’ αυτόν καθυστερούν και στη σύνταξη των επιμέρους προϋπολογισμών των ΝΠΔΔ του Δήμου, μένουν οι παιδικοί σταθμοί χωρίς γάλα και τα οχήματα του Δήμου χωρίς βενζίνη για μήνες. Λειτουργούν χωρίς βάσεις δεδομένων και καταλόγους• η Δημοτική Αστυνομία κόβει πρόστιμα, τα οποία όμως δεν εισπράτονται ποτέ, γιατί ο Δήμος δεν έχει καταλόγους. Χάνουν συνέχεια παραστατικά. Δεν ξέρω πώς το καταφέρνουν αυτό, φαίνεται πως όποιο χαρτί μπει μέσα στον Δήμο, εξαφανίζεται από το δικό μας χωροχρονικό συνεχές κι εμφανίζεται σε κάποιον εναλλακτικό κόσμο. Ο προμηθευτής μετά θέλει να πάρει τα λεφτά του, σε κάποιες απίθανες περιπτώσεις θέλει να τον πληρώσει κι ο Δήμος, δεν ξέρουν όμως πώς να το κάνουν αυτό γιατί χάσαν το τιμολόγιο. Και το Δημόσιο θέλει πρωτότυπα παραστατικά για να πληρώσει, δε δέχεται αντίγραφα. Όμως ο προμηθευτής δεν μπορεί να εκδόσει καινούργιο παραστατικό συν ένα πιστωτικό τιμολόγιο που να ακυρώνει το παλιό, γιατί οι εφορίες τρελαίνονται μόλις δουν πιστωτικά τιμολόγια, υποψιάζονται εικονικές πωλήσεις. Ούτε μπορεί να καταγγείλει την απώλεια, γιατί ο Κώδικας Δήμων & Κοινοτήτων μετά προβλέπει ένορκη διοικητική εξέταση, κι ο Δήμος δε θέλει να μπλέξει. Τελικά ψάχνουν να βρουν μια λύση στο μιλητό κι ένας Θεός ξέρει πώς την εμφανίζουν στα χαρτιά. Σταχυολογώ ορισμένα ενδεικτικά περιστατικά:

- Η μηχανικός του Δήμου έδειχνε ζαλισμένη. Μελετούσε ένα ΦΕΚ σχετικό με τη δουλειά της και πάλευε να βγάλει άκρη με τους όρους και τις έννοιες. Στο τέλος ζήτησε βοήθεια: «Δεν το καταλαβαίνω αυτό που λέει εδώ: τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου υποχρεούνται να αποστείλουν ετούτο κι εκείνο και το άλλο κ.λπ.»

«Μάλιστα», είπα.

«Τι είναι τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου;»

Μου ήρθε σοκ. «Τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου», είπα με άχρωμη, ρομποτική φωνή, «είστε, ας πούμε, εσείς, ο Δήμος, καθώς κι ο δημοτικός οργανισμός κ.λπ. κ.λπ.». Συνέχισα την εξήγηση ενώ από μέσα μου έκανα χαρακίρι.

- «Είχα επαφές στη ΝΔ», μου έλεγε ένας δημοτικός σύμβουλος. «Μιλούσαμε τακτικά, σκεφτόμουν να κατεβώ στις εκλογές. Μετά όμως είπα: είσαι τρελός; Στη ΝΔ οι θέσεις είναι καπαρωμένες, ο τάδε, ο τάδε κι ο τάδε είναι δεδομένοι! Καμία ελπίδα. Οπότε μετά πήγα στο ΠΑΣΟΚ, που ήταν πιο ανοιχτά τα πράγματα, κι αρχίσαμε να το συζητάμε. Κατέβηκα με το ΠΑΣΟΚ και τελικά εκλέχτηκα».

Αναφέρω αυτό το περιστατικό γιατί είναι χαρακτηριστικό της νοοτροπίας μιας μεγάλης μερίδας κόσμου που δραστηριοποιείται στα δύο κόμματα εξουσίας. Η ένταξη στη ΝΔ ή στο ΠΑΣΟΚ δεν έχει να κάνει με ιδέες ή στάσεις ζωής ή πολιτικές τοποθετήσεις. Απλά πράγματα, ποιος μπορεί να με βολέψει. Ποδοσφαιρικές μεταγραφές: πού να πάω ώστε να παίζω ενδεκάδα και να μην κάθομαι στον πάγκο.

- «Ο πάρεδρος δεν καταλαβαίνει τίποτα. Το κάνουμε τακτικά, σπάμε την προμήθεια σε πολλές μικρότερες, οπότε αποφεύγουμε τον διαγωνισμό και τις δίνουμε με απευθείας αναθέσεις. Ποτέ δεν είχαμε κανένα πρόβλημα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, ο πάρεδρος δεν καταλαβαίνει τίποτα».

- «Υποψιάζομαι ότι όλοι τα παίρνουν εκτός από μένα!...» μου έλεγε κάποτε ένας δήμαρχος στο γραφείο του χαμογελώντας πικρά. Τον ήξερα, ήταν άνθρωπος με αρχές. Παλιό μέλος του ΚΚΕ, που πλέον είχε γίνει ΚΚΕ–με–την–ευρεία–έννοια, αρρώσταινε και μόνο στη σκέψη της μίζας κι είχε προειδοποιήσει όλο τον Δήμο ότι θα τους κόψει τα πόδια αν μάθει ότι τα παίρνουν. Τον συμπαθούσαμε όλοι γι’ αυτό και δεν είπα τίποτα.

Διότι τι να του πω, του ανθρώπου; Ήξερα καλά τι γινόταν στον Δήμο του – σε κάποιες υπηρεσίες, τουλάχιστον. Όχι απλώς τα έπαιρναν, ταρίφα κανονική είχαν. «Τα παίρνω» δεν είναι η σωστή έκφραση, περιλαμβάνει το στοιχείο της τυχαιότητας, της σποραδικότητας, τα παίρνω σήμερα αλλά δεν θα τα πάρω αύριο και ίσως τα πάρω μεθαύριο. Οι υπάλληλοι όμως είχαν καταργήσει κάθε έννοια τυχαιότητας, το είχαν προσδιορίσει ντετερμινιστικά το πράγμα. Ταρίφα. Αυτά συμβαίνουν όμως αν ο δήμαρχος κάθεται όλη μέρα στο γραφείο του και δεν ασχολείται. Ο συγκεκριμένος ήταν συμπαθέστατος και τον αγαπούσαμε όλοι όσοι τον γνωρίζαμε. Οπότε τι να του πεις; Ασ’ τον τρελό στην τρέλα του και τον πλανημένο στην πλάνη του. Εξάλλου, αν δεν έπαιρνε απόφαση να βγει απ’ το γραφείο του και να κάνει φύλλο και φτερό τον Δήμο, δε θα διαπίστωνε ποτέ τα όργια, θα έμενε πάντα με την αβεβαιότητα. «Η απόλυτη ύπαρξη ενός αντικειμένου ξέχωρα από τη διαδικασία της παρατήρησής του, είναι μια φράση χωρίς νόημα», έλεγε ο επίσκοπος Μπέρκλι. Όχι μόνο αντικειμένου αλλά και λαδώματος, λέω εγώ.

Μετά από όλα αυτά όμως, πώς καταφέρνουν κι επιβιώνουν οι Δήμοι; Δεν επιβιώνουν, αυτή είναι η απάντηση. Εδώ και πολλά χρόνια, οι Δήμοι σπαταλούν συνέχεια λεφτά, δανείζονται απ’ όπου βρουν, χρεώνονται συνεχώς κι οι περισσότεροι είναι σε μια ιδιόρρυθμη κατάσταση ημιχρεοκοπίας. «Χρέη και οργή στα ύψη για 58 Δήμους», «Υπερχρεωμένοι Δήμοι υπό επιτήρηση» κ.λπ. Παλιότερα πίεζαν την Περιφέρεια, την κυβέρνηση κι αυτές έβρισκαν κάποιες φόρμουλες να τους βοηθάνε (ρυθμίσεις χρεών, εγγυήσεις κ.α.). Τώρα όμως άρχισαν να τίθενται υπό καθεστώς μνημονίου, οι πιο χρεοκοπημένοι εξ’ αυτών. Βρήκα έναν τύπο στο ίντερνετ που λέει ότι κάθισε και μάζεψε το χρέος κάθε Δήμου μόνο προς τις τράπεζες και το Παρακαταθηκών & Δανείων (όχι προς ιδιώτες). Εδώ είναι οι λίστες του. Ε, δεν το λες «επιβίωση» όλο αυτό...

Ναι, όμως πώς καταφέρνουν οι Δήμοι να εκπληρώνουν τις πολύ βασικές λειτουργίες τους; Να αλλάζουν τις καμένες λάμπες και να μαζεύουν τα σκουπίδια; Εδώ πρέπει να πάμε στα βαθιά νερά της λειτουργίας των Δήμων και να δούμε το σύστημά τους.

Το σύστημα που λειτουργούν οι Δήμοι είναι ο κ. Γιάννης (τυχαίο όνομα). Σε κάθε Δήμο, ίσως και σε κάθε Δημοτική Υπηρεσία, υπάρχει ένας τέτοιος. Πρόκειται συνήθως για παλαιό υπάλληλο, καμιά φορά και για αντιδήμαρχο, με μυαλό και ακεραιότητα. Σε κάποια στιγμή, ο κ. Γιάννης αντιλαμβάνεται ότι είναι ένας ικανός μέσα σε μια θάλασσα αχρήστων, οπότε καταλήγει να βαστάει την υπηρεσία μόνος του. Σταδιακά όλα περνούν από αυτόν. Δεν προβάλλεται και δεν γράφεται στις τοπικές εφημερίδες, έχει προσωπική έγνοια για την υπηρεσία, και καταλήγει να είναι ο μόνος που μπορεί να βγάλει μια δουλειά. Κανένα μνημείο δε θα στηθεί για τον Άγνωστο Δημοτικό Υπάλληλο, όλους αυτούς τους κ. Γιάννηδες της επικρατείας, όμως από κάθε ουσιαστική άποψη είναι ήρωες. Δήμος χωρίς κ. Γιάννη, προκοπή δεν κάνει.

Αυτή λοιπόν είναι η Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Θα έλεγε τις ότι η χώρα αύτη ηλευθερώθη επίτηδες, δια να αποδειχθή ότι δεν ήτο ικανή προς αυτοδιοίκησιν» (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης). Το ποστ αυτό δικαιωματικά αφιερώνεται σ’ όλους τους δημοτικούς υπαλλήλους – ήρωες, που μένουν μόνοι να φυλάνε Θερμοπύλες, καθώς και στους πολύ λίγους, ελάχιστους Δήμους και δημάρχους της Ελλάδας που κάνουν πραγματική δουλειά και δεν κοροϊδεύουν τον κόσμο.

Υπέρ Αστρολογίας

2011-09-08T20:48:00.005+03:00

Όπως όλοι ξέρουμε, η αστρολογία είναι μια κοροϊδία, απάτη, μύθευμα, άχρηστο κατάλοιπο από τους αιώνες της δεισιδαιμονίας, σωστά;

Μμμ... δεν είμαι σίγουρος, μακάρι η ζωή να ήταν τόσο απλή.

Ας πιάσουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Για τη σύγχρονη αστρολογία υπάρχουν δύο περίφημες κριτικές του Αντόρνο: Theses Against Occultism (1946-7) και κυρίως το The Stars Down to Earth (1953). Τι λέει, λοιπόν, με δυο λόγια; Ότι η αστρολογία επιτυγχάνει αυτό που οι παραδοσιακές θρησκείες πλέον δεν μπορούν: εσωτερικεύει την κυριαρχία και συσκοτίζει τη συνείδηση ώστε να μη διακρίνει τις υλικές, οικονομικές αιτίες. Ένα παράδειγμα: πάνε κάπου οκτώ χρόνια που διάβασα μια έρευνα ενός αμερικανού δημοσιογράφου, δεν μπορώ να βρω πλέον το σχετικό paper. Ο τύπος μελέτησε συστηματικά τις αστρολογικές στήλες περιοδικών που απευθύνονταν σε αγοραστές χαμηλού εισοδήματος – ας πούμε, σαν τη Ραδιοτηλεόραση – σε αντιδιαστολή με τις αστρολογικές στήλες περιοδικών που απευθύνονταν σε πιο καλοστεκούμενους αγοραστές – ας πούμε, σαν το Esquire. Βρήκε λοιπόν ότι οι αστρολόγοι των πρώτων έτειναν να συμβουλεύουν τους αναγνώστες: «προσέξτε τα έξοδά σας», «κάντε οικονομία», «μη σπαταλάτε» κ.λπ. Αντίθετα, οι αστρολόγοι των δεύτερων έτειναν πολύ περισσότερο να συμβουλεύουν: «κάντε ένα δώρο στον εαυτό σας», «πραγματοποιήστε αυτό το ταξίδι που πάντα ονειρευόσασταν», «χαλαρώστε και μη νοιάζεστε για τα χρήματα» κ.λπ. Ανέλυσε τα ευρήματά του και διαπίστωσε ότι η διαφορά ήταν πέραν του στατιστικά σημαντικού• συνθηματικά λοιπόν: οι λαϊκοί αστρολόγοι προτρέπουν για οικονομία, ενώ οι αστρολόγοι της μεσαίας τάξης προτρέπουν για κατανάλωση. Οι ταξικές διαφορές χαραγμένες στις ουράνιες σφαίρες. Σχεδόν ακούει κανείς τον Αντόρνο να επικροτεί ικανοποιημένος.

Τελειώσαμε λοιπόν με την αστρολογία; Αυτό ήταν, τα είπαμε όλα;

Όχι, κάτι παραμένει στο φινάλε. Διότι όταν κάποιος δηλώνει π.χ. «ως Κριός είμαι ξεροκέφαλος», κανείς δεν ξέρει τις εσωτερικές του διεργασίες. Μπορεί να το εννοεί με τη στενόμυαλη έννοια, να πιστεύει δηλαδή ότι έχει καταδικαστεί δια βίου σε αυτοκαταστροφικό πείσμα επειδή έτυχε να γεννηθεί Κριός• μπορεί όμως, αντίθετα, να καλύπτεται πίσω από το άλλοθι του Κριού για να δικαιολογήσει τις πεισματικές αντιδράσεις, που ούτως ή άλλως θα είχε σε συγκεκριμένες βιοτικές περιστάσεις. Αν δεν είχε έρθει σε επαφή με τη αστρολογία, θα δικαιολογούσε ενδεχομένως το πείσμα του π.χ. με το αρβανίτικο αίμα του ή με τη μανιάτικη καταγωγή του. Διαβάζω εδώ τα αποτελέσματα μιας έρευνας που έκανε η Μπρίτζετ Μακένι-Κοστέλο από το πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια: ο κόσμος χρησιμοποιεί την αστρολογία σαν εργαλείο πλοήγησης στη ζωή του, για να χαράξει στρατηγικές δράσεις και διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, για να κατασκευάσει και να προβάρει τον εαυτό του, καθώς επίσης και για να χειριστεί τα συναισθήματά του. Ειδικά οι γυναίκες, που τραβάνε μεγαλύτερο συναισθηματικό και κοινωνικό ζόρι, και οι άνθρωποι μειωμένης κοινωνικής δύναμης. Ο κόσμος επίσης χρησιμοποιεί την αστρολογία και για να αμφισβητήσει την ηγεμονική επιστήμη.

Το κοινό της αστρολογίας δεν είναι πρόβατα, παθητικοί δέκτες! Είναι ενεργοί χρήστες που τη χρησιμοποιούν για ψυχολογικούς αλλά και κοινωνικούς σκοπούς. Κάποιος μπορεί να το κάνει για να διαλέξει ρόλους, να βρει αυτόν που του ταιριάζει περισσότερο. Κάποιος άλλος τη χρησιμοποιεί για να κατατάξει στο κουτάκι του Σκορπιού, του Ταύρου, του Λέοντα κ.λπ. έναν καινούργιο άνθρωπο στη ζωή του, να αρχίσει έτσι να χτίζει μια ερμηνεία γι’ αυτόν. Κάποια γυναίκα μπορεί να ψάχνει την ερωτική της υπογραφή – είναι πιστή Πηνελόπη, επικίνδυνη Μάτα Χάρι, μοιραία Ιουλιέτα ή μήπως η Κόκκινη Γυναίκα της Βαβυλώνας; – και να υπογραμμίζει με την αστρολογία την επιλογή της. Κάποιος άντρας βρίσκει στην αστρολογία την πρόφαση που έψαχνε για να ξεκινήσει την προσωπική του επανάσταση και να πάψει πια να νοιάζεται για τη γνώμη των άλλων. Μπορούμε τώρα να ξαναδιαβάσουμε την έρευνα του αμερικανού δημοσιογράφου που προανέφερα: είναι η λαϊκή αστρολογία που επιχειρεί να πείσει τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα ότι η πενιχρή αγοραστική τους δυνατότητα αποτελεί θέλημα των άστρων («συσκότιση της συνείδησης», κατά Αντόρνο); Ή μήπως το αντίστροφο, είναι τα λαϊκά στρώματα που χρησιμοποιούν την αστρολογία ως αγχολυτικό κι επικυρώνουν με την αυθεντία των άστρων την οικονομία που, ούτως ή άλλως, είναι αναγκασμένα να κάνουν; Νομίζω ότι όποιος θέλει να απευθυνθεί στις μάζες, θα πρέπει να προβληματιστεί γύρω από αυτά τα θέματα και να μην έχει άκαμπτες απόψεις. Ξεχάσαμε όμως το τελευταίο από τα συμπεράσματα της δρ. Μακένι-Κοστέλο:

Το περιοδικό Time του 1941 ενημέρωνε εδώ για μια αστρονομική επιτροπή στην Αμερική της εποχής, που θρηνολογούσε για την ολοένα αυξανόμενη απήχηση της αστρολογίας. Επί τούτου, η επιτροπή σχεδίαζε επίθεση σε δύο μέτωπα: καμπάνια προκειμένου να ενισχυθούν οι αντι-αστρολογικοί νόμοι (!) όλων των Πολιτειών και προτροπή στους επιστήμονες, «κατά τα καθήκοντά τους προς τη δημοκρατία», να εξηγούν στο κοινό ότι η αστρολογία δεν έχει καμία επιστημονική βάση και δεν επβεβαιώνεται από τη στατιστική. Χαριτολογώντας το περιοδικό προέβλεπε μπελάδες για την αστρολογία• ο αναγνώστης ας κρίνει πόσο μέσα έπεσε και πόσο επιτυχημένο ήταν το έργο της επιτροπής. Αργότερα, ο γνωστός Καρλ Σέιγκαν (Carl Sagan) προσπάθησε με τη σειρά του να κλείσει οριστικά το κεφάλαιο «αστρολογία», την οποία έβλεπε αποκλειστικά ως μια ψευδαίσθηση που προκαλείται από την έλλειψη επιστήμης. Θεωρούσε ότι αν διαφωτίσει τον κόσμο για τη δύναμη της βαρύτητας, τα αστέρια νετρονίων, τις ιδιότητες της ύλης κ.λπ., τότε αυτός θα συνειδητοποιούσε την πλάνη της αστρολογίας και θα επέστρεφε στο σωστό δρόμο της επιστήμης• ο αναγνώστης ας κρίνει και τη δική του επιτυχία επίσης. Το έργο του Σέιγκαν σήμερα συνεχίζει ο Ρίτσαρντ Ντόκινς, ο οποίος παρατηρεί με πικρία ότι πωλούνται πολύ περισσότερα βιβλία αστρολογίας παρά αστρονομίας. Καμία έκπληξη: η ενοχλητική πραγματικότητα συνηθίζει να μην κάνει το χατίρι των φωτισμένων σοφών, των αποκλειστικών μετόχων της εταιρείας Έσχατη Αλήθεια Ε.Π.Ε., και να τους βγάζει από τα ρούχα τους με την «ανωριμότητα» και την «οπισθοδρομικότητα» του απλού κόσμου.

Κακά τα ψέμματα: όλοι εμείς οι σπουδαγμένοι είμαστε μέλη μιας καλοστεκούμενης μειοψηφίας, καθότι η ακαδημαϊκή εκπαίδευση, όπως και να το κάνουμε, απευθύνεται περισσότερο στα ανώτερα παρά στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Ναι, ακόμα και στην Ελλάδα. Όλοι εμείς που βγάλαμε μια σχολή, σημαίνει ότι μπορούσαμε να το αντέξουμε οικονομικά, καθώς επίσης κι ότι είχαμε το περιθώριο για την απαιτούμενη μελέτη, δε χρειαζόταν να δουλεύουμε 8ωρο κάθε μέρα από τα είκοσί μας. Υπάρχουν φυσικά εξαιρέσεις, όμως ο κανόνας είναι αυτός – ναι, ακόμα και στην Ελλάδα. Οι εκπρόσωποι της επιστήμης είμαστε κομισάριοι ενός τυραννικού καθεστώτος, που διατρανώνουμε την υπεροχή μας σε σχέση με τους ακατάρτιστους μουζίκους, όλους αυτούς που δεν είχαν το κίνητρο, τα χρήματα, τον χρόνο και το καθαρό μυαλό να βγάλουν μια πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Είμαστε κατεστημένο.

Πηγαίνουμε λοιπόν με την έπαρση της αστρονομίας, της στατιστικής και της σύγχρονης φυσικής μας στους αστρόπληκτους για να αντικρούσουμε την πλάνη τους παραβλέποντας το πιο σημαντικό: ότι όλοι αυτοί είναι πιόνια στο κοινωνικό παιχνίδι, άγονται και φέρονται από τη ζωή και ψάχνουν έναν τρόπο να το παλαίψουν. Δεν τον ενδιαφέρει τον άλλον η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην επιστήμη και την ψευδοεπιστήμη! Έναν τρόπο να τα βγάλει πέρα στη ζωή του θέλει, μια πρόφαση να εκφράσει τον εαυτό του, ένα πρόσχημα να τακτοποιήσει κάπως τον μη-ελέγξιμο κόσμο γύρω του, μια μέθοδο να αντιμετωπίσει το κακότροπο αφεντικό, τους πιεστικούς συγγενείς, όλους τους ανθρώπους του.

Ο Αντόρνο είναι πολύ εύστοχος όταν επισημαίνει ότι οι αστρολογικές στήλες ανάγουν π.χ. το θέμα της υγείας στα καπρίτσια των άστρων, αποσιωπώντας έτσι τη διαφορετική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας που έχει κάποιος ανάλογα με τη θέση του στην κοινωνική πυραμίδα. Αυτή όμως είναι μόνο η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη είναι πως ό,τι βγήκε από τον τόρνο του Αντόρνο προϋποθέτει ένα ακροατήριο άβουλο, που υποβάλλεται σε ομαδική ύπνωση, καταπίνει αμάσητα τα προϊόντα της μαζικής κουλτούρας και τα συμπαραδηλούμενά της. Όμως ο κόσμος δεν είναι τόσο χαζός! Καταλαβαίνει και ψυχανεμίζεται πολλά, χρησιμοποιεί ενεργητικά τη μαζική κουλτούρα, την κόβει και τη ράβει στα μέτρα του – συχνά με τρόπους που κανένας Αντόρνο δε φανταζόταν. Κάτι από την έπαρση του επιστήμονα-κομισάριου αντανακλάται κι εδώ, στις υπόρρητες απαξιώσεις κάποιων ελιτιστών διανοούμενων της μεσαίας τάξης, που μιλάνε κι αυτοί στο πόπολο σαν τον ναυαγοσώστη.

Οπότε λοιπόν, έχω μια πρόταση για όλους εμάς τους επιστήμονες-κομισάριους που επιχειρούμε να διαφωτίσουμε τον ακατάρτιστο μουζίκο περί της αστρολογίας. Υπάρχει τρόπος. Όχι όμως εξηγώντας του για την ελλειπτική και τους νόμους του Κέπλερ, όχι έτσι. Πιστεύω ότι θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό αν του δίναμε τη μισή μας περιουσία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο αστρόπληκτος θα αποκτήσει καινούργιες δυνατότητες στη ζωή, θα γίνει ίσως λιγότερο πιόνι και πολύ πιθανόν να πάψει πλέον να χρειάζεται την παλιά του νοηματοδότηση – δηλαδή, την αστρολογία. Έτσι μάλιστα.

Το Κοινό Της Αστρολογίας

Ποιο είναι όμως το κοινό της αστρολογίας; Όλη η κοινωνία! Ναι, ακόμα και οι πλούσιοι• ναι, ακόμα και οι μορφωμένοι. Πιο συγκεκριμένα: η πίστη στην αστρολογία είναι περισσότερο έντονη στις γυναίκες και στις μειονότητες, συσχετίζεται αρνητικά με το εισόδημα και τη μόρφωση, πάντως διαχέεται σε όλο τον κοινωνικό ιστό. Όλα αυτά βέβαια από έρευνες στην Αμερική, διότι «Ελλάδα» και «έρευνα» είναι αμοιβαίως αποκλειόμενες έννοιες.

Η αστρολογία λοιπόν είναι σαν την παχυσαρκία και το διαζύγιο: και τα τρία καταναλώνονται κυρίως από χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Όσο αυξάνει το εισόδημα, τόσο μειώνεται η πιθανότητα παχυσαρκίας, τα ποσοστά διαζυγίου και η πίστη στην αστρολογία, όμως δεν αποτελεί προϊόν αποκλειστικά για λαϊκή κατανάλωση. Τα χαμηλά στρώματα την καταναλώνουν περισσότερο και, το πιο σημαντικό, την καταναλώνουν διαφορετικά:

Ο Μαρξ θεωρούσε ότι η θρησκεία είναι το όπιο του λαού. Χρειάστηκε να έρθει αργότερα ο Μαξ Βέμπερ για να ξεκινήσει μια πιο ολοκληρωμένη έρευνα γύρω από τη θρησκεία και τις λειτουργίες της: εκτός από κοινωνικό όπιο, είναι και κοινωνικό τσιμέντο, ενώ αποτελεί προϊόν που καταναλώνεται από όλη την κοινωνία, όχι μόνο από τα λαϊκά στρώματα. Απλώς, τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα τη χρησιμοποιούν αλλιώς. Άλλος ο χριστιανισμός του πρίγκηπα κι άλλος ο χριστιανισμός του ζητιάνου. Στην Κοινωνιολογία της Θρησκείας, ο Βέμπερ κατέδειξε ότι για τα ανώτερα στρώματα δεν αρκεί που απολαμβάνουν υψηλό κοινωνικό στάτους• θέλουν να νιώθουν επιπλέον ότι τους αξίζει αυτό το στάτους, δεν το απόκτησαν τυχαία. Ο χριστιανισμός κι οι υπόλοιπες οργανωμένες θρησκείες έπαιξαν ιστορικά αυτόν τον ρόλο, παρείχαν ερμηνεία στους κοινωνικά ισχυρούς ώστε αυτοί να νιώθουν ότι αξίζουν τα προνόμιά τους. Κάτι αντίστοιχο μπορούμε να πούμε ότι συμβαίνει σήμερα με την αστρολογία, αν θυμηθούμε την έρευνα του αμερικανού δημοσιογράφου: τα ίδια τα ζώδια προτρέπουν τους αναγνώστες περιοδικών τύπου Esquire να απολαύσουν τη μεσοταξική τους κατανάλωση. Είναι θέλημα ~~Θεού~~ αστέρων.

Η αστρολογία λοιπόν είναι κάτι που αφορούσε τον Ρίγκαν, τον Γιέλτσιν, τον Ντε Γκολ, τον Μιτεράν και τον Ανδρέα επί Μιμής, με τον συρφετό από μάγους, αστρολόγους, καφετζούδες κ.λπ. που κουβαλούσε. Οπότε, η αστρολογία, μέσω αυτών των ηγετών, ενδεχομένως να επηρέασε π.χ. την εισβολή στη Γρανάδα, αμερικάνικες προεδρικές εκλογές, τη γαλλική πολιτική στην Αλγερία, τη συμφωνία αφοπλισμού ΗΠΑ – ΕΣΣΔ, ως και την αποπομπή Τσοβόλα από την Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ. Ενδεχομένως και όχι. Διότι δε σημαίνει αναγκαστικά ότι όλοι οι παραπάνω βασίστηκαν στην αστρολογία για να πάρουν αποφάσεις• ίσως κι αυτοί να τη χρησιμοποίησαν ως αγχολυτικό για να ελαφρύνουν το στρες από την απόφαση που ήδη είχαν λάβει μέσα τους. Ίσως να τη χρησιμοποίησαν για να επιβεβαιώσουν τη μοναδικότητά τους, τις σοφές αποφάσεις τους και τη δικαιωματική ανάδειξή τους στην πολιτική κορυφή – η λειτουργία της θρησκείας/αστρολογίας στα υψηλά κοινωνικά στρώματα. Το προϊόν είναι διαταξικό και, με τον τρόπο του, οφελεί όλους. Εκτός φυσικά από τον Τσοβόλα.

Στο Φινάλε...

Ο Κίργκεγκορ τόνισε ότι η επίκληση της πραγματικότητας είναι η εύκολη λύση, μια πρόφαση για να καμωθούμε ότι δεν έχουμε επιλογή (στα χνάρια του κι ο Βασίλης Νικολαΐδης με την Οδό Σανταρόζα: η παρακολούθηση της δίκης των φονιάδων, κατά κάποιον τρόπο συνιστά συμμετοχή στο έγκλημά τους). Οφείλουμε να είμαστε κριτικοί και να πατάμε κατά καιρούς το κουμπάκι που λέει OFF στο τηλεκοντρόλ της πραγματικότητας, προκειμένου να διατηρήσουμε σώο αυτό που μας πραγματώνει εσωτερικά. Η ευθύνη είναι απέναντι στον εαυτό μας, όχι απέναντι σ’ αυτό το τρολ που λέγεται «πραγματικότητα».

Ήταν ο Φίλιπ Ντικ όμως που το προχώρησε ακόμα περισσότερο: πραγματικότητα είναι αυτό που σε βοηθάει να τα βγάλεις πέρα με τη ζωή σου, να διατηρήσεις την ανθρωπιά σου και να καλλιεργήσεις ένα όραμα ομορφιάς. Τελεία και παύλα. «Λένε τώρα ότι ο Μέρσερ είναι απάτη», παρατηρεί η μις Μάρστιν στο Ηλεκτρικό Πρόβατο. «Ο Μέρσερ δεν είναι απάτη», απαντά ο Ντέκαρτ, «εκτός κι αν η πραγματικότητα είναι απάτη».

Κάλλιστα λοιπόν μπορεί να είναι πραγματικά κι ο Μέρσερ κι η αστρολογία κι οτιδήποτε, αρκεί να βοηθάνε τον κόσμο να κρατήσει τη ζωή του ταξιδεύοντας ανάμεσα σε κίτρινα ~~πεύκα~~ δέντρα. Άσχετα τι λέμε όλοι εμείς οι σπουδαγμένοι και μέτοχοι της εταιρείας Έσχατη Αλήθεια Ε.Π.Ε. Που κατακεραυνώνουμε από ψηλής καθέδρας τους αστρόπληκτους προκειμένου να μην τους δώσουμε τα λεφτά μας. Μα αν θέλουμε πραγματικά ο άλλος να δει το φως το αληθινό της επιστήμης και να ξεκολλήσει από τα μυθεύματα, τότε ας τον βοηθήσουμε να γίνει λιγότερο πιόνι στο παιχνίδι της ζωής! Ας του δώσουμε τη μισή μας περιουσία. Αν δεν είμαστε διατεθειμένοι να το κάνουμε, τότε ας βγάλουμε τον σκασμό κι ας αποδεχτούμε το αγχολυτικό που επέλεξε για να αντιμετωπίσει τον βιοτικό πονοκέφαλο, το διαπασών που βρήκε για να κουρδίσει τον εαυτό του, τον εργολάβο που διάλεξε για να κατασκευάσει τον κοινωνικό χώρο γύρω του. Μα πες μου εσύ που όλα τα ξέρεις, ποιος είναι ο δρόμος για τα αστέρια;

(η σχετική συζήτηση στο Buzz εδώ)

Παραδόξως Όλα Θα Πάνε Καλά

2011-08-24T09:25:00.002+03:00

Κι έρχεται η στιγμή που λες, στέρεψα. Ό,τι ήταν να γράψω το έγραψα, ό,τι ήταν να πω το είπα. Το ίντερνετ καταβαραθρώνεται στη λίστα των προτεραιοτήτων σου, ένα συγγραφικό κενό υπάρχει μέσα σου μεγαλύτερο κι απ' την υστέρηση των κρατικών εσόδων, ψάχνεις μα δε βρίσκεις τίποτα να το καλύψεις. Το μπλογκ μπορεί να είναι ένας σπουδαίος φίλος σε κάποια στιγμή της ζωής σου, να σε βοηθήσει να εκφράσεις σκέψεις και προβληματισμούς ανομολόγητους, να τους σχηματοποιήσεις και να τους μοιραστείς. Όμως κάποτε η ζωή αλλάζει κανάλι και πιάνει πλέον διαφορετικούς σταθμούς, οι οποίοι δεν περιλαμβάνουν κουμπάκια και πληκτρολόγια.

To μπλογκ θα συνεχίσει να υπάρχει για καμιά φωτογραφία, κάνα στιχάκι κ.λπ., όμως πλέον βγήκε στη σύνταξη. Τι να κάνουμε, έτσι είναι η ζωή. Όλα κάποτε συνταξιοδοτούνται (εκτός φυσικά από τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ). Μακάρι να είχα υλικό, χρόνο και καθαρό μυαλό να γράψω κι άλλα, πολλά άλλα. Όμως είμαι πεπερασμένο ον. Κάθε καινούργιο μπλογκ που δημιουργείται, έχει και μια κρυφή ημερομηνία λήξης. Καλό είναι να τη σεβαστείς και να μην προσπαθήσεις να παρατείνεις τα απαράτεινα (απαράτεινος = επιθ., που δεν παρατείνεται, ο τελεστικός και άκαμπτος). Γιατί μετά το μπλογκ θα γίνει σαν την Άννα Καλουτά στα 90 της.

ΠΑΡΑΔΟΞΩΣ ΟΛΑ ΘΑ ΠΑΝΕ ΚΑΛΑ

Η ζωή: είναι που είναι δύσκολη από μόνη της
Μην την κάνουμε αναίτια ακόμα πιο δύσκολη
Η τρέλα είναι επιλογή
Κι η λογική επίσης
Ακόμα κι αν νικήθηκες, στο τέλος θα νικήσεις
Μην έχεις ισχυρές απόψεις
Προσόψεις και κατόψεις
Το άλογο το αποδεικνύει ο δρόμος
Τον άνθρωπο τον αποδεικνύει ο χρόνος, χαλάρωσε και
Παραδόξως όλα θα πάνε καλά.

Έτσι κι αλλιώς, το παιχνίδι είναι στημένο
Το ζάρι πειραγμένο
Το χαρτί σημαδεμένο
Το ξέρεις και το ξέρω, τίποτα δε θα πάει καλά
Μ’ άλλα λόγια: όλα θα πάνε καλά
Υπέρβαση εαυτού, αγώνας για τον αγώνα
Όχι για τη χάρη του τροπαίου
Η ζωή είναι ένα σικέ του Αχιλλέα Μπέου
Εκεί όμως μόνο ο ηρωισμός μπορεί να ανθίσει
Κι ας μην υπάρχει λύση
Ακόμα κι αν νικήθηκε, στο τέλος θα νικήσει
Μην έχεις παγιωμένες θεωρίες
Έσχατες ερμηνείες, αφέσου και
Παραδόξως όλα θα πάνε καλά.

Πίνει Μα Δε Δίνει

2011-08-17T18:40:00.000+03:00

Ό,τι και να πίνει
Ό,τι και να λάχει
Τίποτα δε δίνει
Τραγουδάν οι βλάχοι.

Κι αν στη Μυτιλήνη
Κόλλησα συνάχι
Πήρα ασπιρίνη
Κι ήπια σαν βατράχι
Πίνει μα δεν δίνει κι ό,τι θέλει ας γίνει.

Κλαιν οι μπαμπουΐνοι
Σκούζουν, άμα λάχει
Πέντε μανδαρίνοι
Έγιναν πυγμάχοι.

Κούντου λούνα βίνι
Λεν οι ταυρομάχοι
Η κυρά-Φροσύνη
Μαύρο τέλος θα ‘χει
Πίνει μα δε δίνει κι ό,τι θέλει ας γίνει.

Κούντου λούνα βίνι
Όλοι εμείς οι βλάχοι
Τρώμε μαργαρίνη
Τρώμε και σαλάχι.

Η στρεπτομυκίνη
Βλάπτει το στομάχι
Πάρε ινσουλίνη
Πάρε και τον Σάχη
Πίνει μα δεν δίνει κι ό,τι θέλει ας γίνει.

Το Κρυμμένο Τάλαντο

2011-08-16T05:52:00.004+03:00

Τα πάντα ξεκίνησαν τυχαία, όπως όλες οι μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις. Υπάρχει μια θεωρία πάνω σ’ αυτό, που ξεκινάει από έναν Αρχιμήδη λουόμενο, παρακολουθεί τον βαριεστημένο Γαλιλαίο να χαζεύει πολυελαίους και καταλήγει πάνω από μια σκάφη στο Βόρειο Μεξικό, το βράδυ της 7ης Νοεμβρίου 2032:

Θυμάμαι εκείνη τη νύχτα σαν να ήταν χθες. Η Ρόζα κι εγώ προσπαθούσαμε να κλέψουμε λίγο ύπνο μετά από μια σκληρή μέρα στο συνεργείο αυτοκινήτων, εγώ, και στο εργοστάσιο κατσαβιδιών, αυτή. Το σπίτι που μέναμε με τα τρία παιδιά μας – «ένα για κάθε πρόσωπο της Αγίας Οικογένειας», σύμφωνα με τα λόγια της γυναίκας μου – ήταν μια παλιά αποθήκη ανταλλακτικών, δίπλα στο αργοκίνητο ρυάκι που γέμιζε λάσπες όλη την περιοχή. Το μοναδικό του δωμάτιο ίσα-ίσα έφτανε να χωρέσει μια γκαζιέρα για το μαγείρεμα, ένα παλιό σασί για διάφορες χρήσεις, την e-τηλεόρασή μας που έμενε ανοιχτή όλο το 24ωρο κι επέλεγε εκπομπές αυτόματα ανιχνεύοντας τις συναισθηματικές μας διαθέσεις. Το δωμάτιο επίσης έφτανε να χωρέσει κι ένα μεγάλο στρώμα, πάνω στο οποίο έζησα τη σταδιακή μεταμόρφωση της φιλενάδας μου σε σύζυγο, κατόπιν σε νοικοκυρά και τέλος σε μητέρα.

Έβλεπα όνειρο πως ήμουν πιόνι σε μια παρτίδα σκάκι. Κάποια στιγμή, πηγαίνω σε τετράγωνο που κόβεται από την αντίπαλη Βασίλισσα. Τρέμω κι ελπίζω να μη με προσέξει. Την κοιτάζω καλά στο πρόσωπο και διαπιστώνω ότι μοιάζει με τον Άγιο Σεβαστιανό, τον προστάτη της Ρόζας. Η Βασίλισσα-Άγιος Σεβαστιανός ανοίγει το στόμα και ουρλιάζει...

«Ραμόν, ξύπνα, ο μπέμπης!»

«Ναι... τώρα...»

«Σήκω, τεμπέλαρε! Πανεπιστήμιο δεν ήθελες; Αχ, αν είχες δουλέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες σαν τον ξάδερφο Μανουέλ, που πέρασε νύχτα τα σύνορα με δυο δολάρια στην τσέπη και γύρισε με e-Σεβρολέτ, τώρα θα ‘χαμε κανονικό σπίτι. Όμως ο κύριος Ραμόν ήθελε σπουδές, άι καράμπα! (Μάντρε ντε Ντίος, συγχώρα με). Αν μάθαινες να φτιάχνεις, δίπλα στον ξάδερφο Χουάν, αυθεντικά αρχαία μεξικάνικα αγγεία για τους πλούσιους γκρίνγκος απ’ την Καλιφόρνια, τώρα θα ‘χαμε και υπηρέτρια. Όμως ο κύριος Ραμόν...» κλπ.

Δεν άντεξα άλλο και σηκώθηκα. Το νιόφερτο μέλος της οικογένειας ήταν μέσα σε μια μεταλλική σκάφη που οι περιστάσεις κι εγώ την είχαμε τροποποιήσει σε κούνια μωρού, προσαρμοσμένη με δυο ρουλεμάν στο παλιό σασί για να λικνίζεται – η Λόλα κι ο Πέπε, τα μεγαλύτερά του αδέρφια, κοιμόντουσαν μαζί μας στο κρεβάτι. Ο μπέμπης σπάραζε στο κλάμα σαν να είχε συνειδητοποιήσει τι σημαίνει ‘Αναπτυσσόμενη Μεξικάνικη Οικονομία’ (την οποία απολάμβανε), σε σχέση με την ‘Αναπτυγμένη Αμερικάνικη Αγορά’ (η οποία τέλειωνε μόλις τριάντα πέντε μίλια βορειότερα).

Του είχα φτιάξει ένα στρώμα από τον υαλοβάμβακα των καθισμάτων μιας e-Κάντιλακ. Οι αισθητήρες που ακόμα βρίσκονταν μέσα του κάποτε διάβαζαν τη μυϊκή τάση της πλάτης και των γλουτών ενός κτηματομεσίτη στη Νεβάδα κι έδιναν εντολή για απαλό μασάζ. Τώρα δεν ήταν σε θέση να διαβάσουν ούτε την υγρασία ενός μωρού στο Βόρειο Μεξικό.

«Πες του ένα νανούρισμα», μούγκρισε η Ρόζα αλλάζοντας πλευρό. Το μόνο αργό τραγούδι που μου ήρθε στο μυαλό ήταν ένα ταγκό του 20ου αιώνα:

«Μπέσα με, μπέσα με μούτσο...»

«Δεν είναι τραγούδι αυτό για το παιδί!»

«Μα είναι μωρό, δεν καταλαβαίνει...»

«Όταν μεγαλώσει, θα καταλάβει. Το υποσυνείδητό του τα σημειώνει και κάποτε θα γίνει ανώμαλος επειδή ο πατέρας του τον νανούριζε με ακατάλληλα τραγούδια».

Κούνησα απαλά τη σκάφη και το μωρό ηρέμησε. Μετά από λίγο άκουσα και το ελαφρύ ροχαλητό της Ρόζας – ηρέμησε κι αυτή. Μόλις όμως η ‘κούνια’ σταματούσε, ο μπέμπης έδειχνε σημάδια ανησυχίας. Κάπου εκεί το πήρα απόφαση: δεν υπήρχε περίπτωση να κοιμόμουν, είχα νικηθεί κατά κράτος.

Όταν έρχεται ο θάνατος, λένε, βλέπεις όλη σου τη ζωή σαν κινηματογραφική ταινία. Όπως και όταν νυστάζεις του θανατά, λέω εγώ. Ειδικά αν πρέπει να κρατηθείς με το ζόρι ξύπνιος προκειμένου να κρατήσεις με το ζόρι ένα μωρό κοιμισμένο. Κομμάτια του παρελθόντος περνούσαν πίσω από τα νυσταγμένα μου μάτια, σαρκάζοντας το μίζερο παρόν. Πώς κατάντησα έτσι; Είχα ζήσει μικρός τις μεγάλες τεχνολογικές ανακαλύψεις του εικοστού πρώτου αιώνα. Σπούδασα με το όνειρο να δουλέψω κάποτε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όχι βοηθός σε λαντζέρικο αλλά επιστήμονας σε ερευνητικό εργαστήριο. Πώς την πάτησα και κατέληξα να επισκευάζω αυτοκίνητα και να κοιμίζω μωρά; Παντρεμένος με μια γυναίκα δυο φορές πιο βαριά απ’ όταν τη γνώρισα, που γεννοβολούσε σαν κουνέλα κι ήθελε άλλα δυο παιδιά ακόμα – «για τον Άγιο Σεβαστιανό και τη Μικρή Παρθένο της Γουαδελούπης».

Κάθε φορά που το μυαλό μου χανόταν σε υπαρξιακές πτήσεις, το κλαψούρισμα του μωρού με προσγείωνε στην πραγματικότητα. Κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι αν υπήρχαν δύο μαγνήτες μέσα στο σασί, σε μικρή απόσταση από τα μεταλλικά πλευρά της σκάφης, θα κατάφερναν ίσως να την κρατάνε σε διαρκή κίνηση. Έφτιαξα λοιπόν δύο πηνία από υλικά που πάντα βρίσκονταν πεταμένα στο σπίτι και τα τοποθέτησα. Έβαλα κι ένα τρίτο ακριβώς από κάτω. Μια παλιά μπαταρία αυτοκινήτου μού έδωσε το ρεύμα που χρειαζόμουν και ρύθμισα την ένταση των πηνίων να μην είναι ούτε πολύ δυνατή αλλά ούτε κι αμελητέα.

Πράγματι, η ‘κούνια’ τώρα άρχισε να λικνίζεται χωρίς να σταματάει, πηγαινοερχόμενη από το ένα πηνίο στο άλλο, αλλάζοντας ζευγάρι σύμφωνα με τα κέφια της. Πάλι έπρεπε να έχω το νου μου γιατί συχνά-πυκνά έκανε να κολλήσει κάπου και στα πλευρικά πηνία το μωρό κινδύνευε να πέσει. Πού και πού την έσπρωχνα να ξεκολλήσει, όμως είχα βρει ενδιαφέρον σ’ αυτήν την ασχολία κι η νύστα έφυγε.

Παρατήρησα ότι το πηνίο στο οποίο έτεινε να σταματήσει η ‘κούνια’ τελικά εξαρτιόταν από το σημείο που την άφηνα αρχικά. Ήξερα πως δεν υπήρχε περίπτωση με τις εξισώσεις της κλασικής μηχανικής να προβλεφτεί το τελικό πηνίο, γιατί αυτό το απλό, φαινομενικά, σύστημα ήταν χαοτικό. Σκέφτηκα να κάνω έναν χάρτη τριών χρωμάτων, ένα για κάθε πηνίο, με όλα τα αρχικά σημεία. Πήρα λοιπόν ένα κομμάτι χαρτόνι, το στερέωσα πίσω από την κεφαλή της ‘κούνιας’ και, με απανωτές δοκιμές, άρχισα να το συμπληρώνω.

Η ώρα περνούσε κι ο μπέμπης κοιμόταν του καλού καιρού χωρίς να ξέρει ότι αποτελούσε αντικείμενο πειραμάτων. Καθώς ο χάρτης γέμιζε, παρατήρησα μια μικρή περιοχή στην οποία κυριαρχούσε το χρώμα ενός και μόνο πηνίου. Αυτό ήταν περίεργο... Άφησα ξανά και ξανά την ‘κούνια’ από οποιοδήποτε σημείο εκείνης της περιοχής και πάντα έβρισκα ότι ακινητοποιούταν στο ίδιο τελικό πηνίο.

Άλλο πάλι κι ετούτο! Είχα κάνει πολλά τέτοια πειράματα στο Πανεπιστήμιο, στο μάθημα της Χαοτικής Μηχανικής, και ήξερα καλά ότι σε κάθε χρωματική περιοχή θα έπρεπε να υπήρχαν υποπεριοχές με όλα τα υπόλοιπα χρώματα. Όμως εδώ γινόταν κάτι που δεν είχα συναντήσει στις σπουδές μου. Ανακατάταξα προσεκτικά τα πηνία ώστε να σχηματίζουν τέλειο ισόπλευρο τρίγωνο, τους πρόσθεσα σπείρες, μείωσα την παρεχόμενη τάση και στο τέλος πάντα υπήρχε μια ενιαία χρωματική περιοχή στο χάρτη, σαν ειρωνικός λεκές που σπίλωνε την επιστημονική μου κατάρτιση. Τελικά μόνο ένα πράγμα μού έμενε να συμπεράνω: αλλοίωση του g. Αντιβαρυτικά φαινόμενα...

Ξαφνικά θυμήθηκα ότι μέσα στο ‘στρωματάκι’ του μπέμπη υπήρχαν καλώδια με υπεραγώγιμα υλικά σε θερμοκρασία δωματίου. Από παλιά είχαν παρατηρηθεί ενδείξεις περίεργης συμπεριφοράς των υπεραγωγών μέσα σε μαγνητικό πεδίο, όμως ποτέ δεν είχε σχηματοποιηθεί κάποια συγκεκριμένη εφαρμογή τους. Πήρα αμέσως χαρτί και μολύβι, κατέγραψα τα πειράματά μου και βάλθηκα να υπολογίσω την καινούργια επιτάχυνση της βαρύτητας. Χρειάστηκε να ξεθαφτούν κάποια παλιά βιβλία διαφορικών εξισώσεων, που τώρα βούλωναν τις χαραμάδες πίσω από το ντουλάπι να μην μπαίνουν οι σκορπιοί, ενώ ένας ηλεκτρονικός ζυγός για ζυγοσταθμίσεις με βοήθησε να μετρήσω το βάρος του συστήματος Σκάφη-Μπέμπης. Ξηλώνοντας προσεκτικά ένα τμήμα από το ‘στρωματάκι’ του μωρού, μέτρησα το μήκος των καλωδίων ανά τετραγωνική ίντσα και υπολόγισα τη συνολική μάζα των υπεραγωγών. Μετά από αρκετή ώρα πυρετώδους δουλειάς κάτω από το φως μιας λάμπας λαδιού, είχα το τελικό αποτέλεσμα: 125 γραμμάρια υπεραγώγιμων ανθρακικών νανοσωλήνων, εντός μαγνητικού πεδίου που προκαλείται από τρία πηνία εντάσεως 40 mT, τριγωνικά διατεταγμένων, μειώνουν κατά 57% το g σε ακτίνα 0,2 μέτρων. Πολύ καλύτερη περιγραφή της κατάστασης απ’ ό,τι: ένα μωρό που κοιμάται μέσα σε μια σκάφη, μέσα σ’ ένα σαραβαλιασμένο σασί, μέσα σε μια αποθήκη, μέσα στη μεξικάνικη μιζέρια.

Συνειδητοποίησα τι είχα στα χέρια μου. Με ακόμα καταλληλότερα υλικά και πολύ ισχυρότερα πηνία, η επιτάχυνση της βαρύτητας θα μπορούσε να μειωθεί ακόμα περισσότερο - ίσως και να μηδενιστεί εντελώς; Θα έπρεπε να έδειχνα την ανακάλυψή μου σε κάποιον ειδικό και να ξεκινούσαμε εργαστηριακές μελέτες. Όμως, μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσα να το κάνω κι ήξερα πολύ καλά τι θα έλεγε η γυναίκα μου όταν το άκουγε...

Ο μπέμπης δε χρειαζόταν πια τη βοήθεια των πηνίων για να ηρεμήσει, τον άφησα και βγήκα έξω. Περπάτησα λίγο στη λασπωμένη περιοχή προσπαθώντας να βάλω σε τάξη τις αναστατωμένες μου σκέψεις. Στο βορρά, πίσω από τους λόφους, βρίσκονταν τα μεγάλα εργοστάσια e-προϊόντων και πέρα απ’ αυτά η Αριζόνα. Με λίγη καλή τύχη και πολύ ωτοστόπ θα μπορούσα να είμαι στο Τούσον μέσα σε δυο-τρεις μέρες. Η Ρόζα θα τα κατάφερνε και χωρίς εμένα, είχε καλοστεκούμενα ξαδέρφια που θα τη συντηρούσαν. Να έφευγα όμως έτσι, σαν κλέφτης μέσ’ στη νύχτα, αφήνοντας την οικογένειά μου; Αλλά και πάλι...

Επέστρεψα αναποφάσιστος. Στο μπροστινό μέρος του σπιτιού ήταν καρφωμένη μια εικόνα του Αγίου Σεβαστιανού. Ποτέ δεν ήμουν θρήσκος, πάντα μαλώναμε με τη γυναίκα μου όταν ο ερχόταν ο πάντρε για τους εράνους, όμως εκείνη την στιγμή θέλησα καθοδήγηση. Έκανα το σταυρό μου και γονάτισα μπροστά στην εικόνα: «Άγιε του Θεού, άκου την αγωνία μου».

Οι νότες του Άβε Μαρία αντήχησαν απαλά μέσα στη νυχτερινή σιγαλιά. «Άνοιξε την καρδιά σου, τέκνο» είπε μια γλυκιά φωνή.

«Κάνω μια δουλειά που με στεγνώνει, δίπλα σε μια γυναίκα που με ξεζουμίζει, μέσα σε μια χώρα που με ξεραίνει», είπα.

«Δέξου το λαχνό που σου έτυχε και σήκωσε το σταυρό σου, όπως ο Κύριος τον δικό Του». Η φωνή ήταν στοργική, παρ' όλα αυτά δεν μπορούσε να με κατευνάσει.

«Αν όμως είμαι προορισμένος για την επιστήμη, είναι κρίμα να σταυρωθώ στο Γολγοθά της οικογένειας και της φτώχειας», διαμαρτυρήθηκα. «Όταν ήμουν μικρό παιδί είχα όνειρο να σπουδάσω Μηχανική. Τώρα έχω μικρά παιδιά κι η Μηχανική που σπούδασα μου φαίνεται όνειρο... Και να σκεφτείς ότι είχα και διακρίσεις στο Πανεπιστήμιο, Άγιε!» Έσκυψα το κεφάλι και ξεφύσηξα με τέτοια δύναμη, σαν να μην ήθελα να ξαναβάλω ποτέ αέρα στα πνευμόνια μου.

«Μην παραδίδεσαι στην απελπισία. Εκεί που δεν το περιμένεις μπορεί να κρύβεται η ελπίδα», είπε ο Άγιος κι ο τόνος του μου θύμιζε τον πατέρα μου.

Κοίταξα την εικόνα. Τα καρφωμένα βέλη αναβόσβηναν στο σώμα του Αγίου και δάκρυα έτρεχαν από το βασανισμένο του πρόσωπο. Μου φάνηκε ότι έβλεπα τον εαυτό μου, γυμνό και δεμένο, στη θέση του. Τα δικά μου τα βέλη έγραφαν τα ονόματα της Ρόζας και των παιδιών, ενώ από πάνω, πλήθος αγγέλων σε οχήματα αντιβαρύτητας περίμενε να με στεφανώσει μάρτυρα – μετά θάνατον. «Ποια δύναμη έχω για να ελπίζω; Ποιες προοπτικές για να κάνω υπομονή;» φώναξα.

Τα λόγια μου πνίγηκαν μέσα σε μια ξαφνική σιωπή. «Ιώβ, 6:11», άκουσα τον Άγιο να απαντάει. «Παρόλα αυτά, υπάρχει ελπίδα για το δέντρο. Ακόμα κι αν κοπεί θα ξαναβλαστήσει και οι νέες φύτρες δε θα μαραθούν – όπως λέει ο ίδιος Προφήτης, λίγο πιο κάτω». Συνειδητοποίησα ότι ο τόνος της φωνής του ήταν διαφορετικός. «Ξέρεις, τέκνο, ο Κύριος είχε πει επίσης: Και εχθροί του ανθρώπου οι οικιακοί αυτού – Ματθαίος, 10:36».

Τα ‘χασα. Δεν ήξερα ότι η εικόνα διέθετε κι άλλο πρόγραμμα, πέρα από το καθιερωμένο Confession Ultra Simulator... Φαίνεται ότι, μέσα στην απόγνωσή μου, πέτυχα τη φράση-κλειδί που ενεργοποιούσε κάποιο update. «Δηλαδή, Άγιε, τι με συμβουλεύεις;» ρώτησα, ενώ αναρωτιόμουν γιατί χρησιμοποιούμε ενικό στο Θεό και στους Αγίους, ενώ στον αστυνομικό της γειτονιάς λέμε: πάρτε αυτό το δωράκι και πείτε στον κ. Διοικητή ότι δε βρήκατε τίποτα παράτυπο.

«Εγώ δε συμβουλεύω τίποτα, εσύ παίρνεις αποφάσεις, τέκνο. Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι δεν είμαι παρά μια τράπεζα ηχομηνυμάτων θρησκευτικού περιεχομένου. Πάντως», συνέχισε ο Άγιος ενώ έκανε σκοποβολή με τα βέλη του, «όταν ο Κύριος σού δίνει κάποιο χάρισμα, απαιτεί να το αναπτύξεις. Ο πονηρός δούλος τιμωρήθηκε σκληρά επειδή έκρυψε το τάλαντό του στη γη – Ματθαίος, 25:14-30. Πράξε όπως σε προστάζει η συνείδησή σου και θυμήσου την αποποίηση ευθυνών της εταιρείας, αν θελήσεις να τη σύρεις στα δικαστήρια».

Ο ανατολικός ουρανός είχε ήδη αρχίσει ν’ αλλάζει χρώμα. Από κάπου μακριά ένας κόκορας δήλωνε την παρουσία του στη μεξικάνικη πραγματικότητα – σύντομα θα ξυπνούσε η Ρόζα και θα έκανε τις πρωινές της προσευχές. Αν ήταν να γίνει, έπρεπε να γίνει αμέσως, προτού αλέκτωρ λαλήσει τρις...

Μπήκα στο σπίτι αλαφροπατώντας, έγραψα ένα μικρό σημείωμα και το άφησα πάνω στην e-τηλεόραση. Ντύθηκα βιαστικά, έριξα στο σάκο μου δυο κονσέρβες φασόλια, ένα σουγιά, ένα δεύτερο πουκάμισο και φυσικά τα διαγράμματα του νυχτερινού μου πειράματος. Στην τσέπη είχα λίγα πέσος. Μια τελευταία ματιά στην κοιμισμένη μου οικογένεια... η Ρόζα είχε αλλάξει πλευρό κι ο Πέπε κουνήθηκε στον ύπνο του. Τώρα. Έπρεπε να γίνει τώρα.

Βγήκα έξω και πήρα το μονοπάτι για τη Γη της Επαγγελίας. Περνώντας δίπλα από την εικόνα, ευχαρίστησα τον e-Άγιο Σεβαστιανό και του ζήτησα να προσέχει τους ανθρώπους μου. Τους αγαπούσα κατά βάθος, αλλά έπρεπε να αξιοποιήσω το τάλαντο που μου έδωσε ο Κύριος.

Έτσι λοιπόν ξεκίνησαν όλα. Τα υπόλοιπα τα διαβάζετε στις e-εφημερίδες και τα μαθαίνετε στο σχολείο, Ιστορία της Επιστήμης & Τεχνολογίας.

Ένα Φλιτζάνι Φρίκη

2011-08-12T20:50:00.008+03:00

Επέμενε πάντα να μου φτιάχνει καφέ. Με το που έμπαινα στο μαγαζί του, κάθε Σάββατο πρωί, μετά τις καλημέρες ερχόταν η στιγμή της φρίκης: «Έχεις πιει καφέ; Να σου ψήσω;» Δε γινόταν να αρνηθώ, έλεγε ότι ήταν πολύ σημαντικό να με κεράσει κάτι.

Σηκωνόταν λοιπόν από το γραφειάκι δίπλα στην είσοδο, διέσχιζε τα περίπου είκοσι μέτρα του μαγαζιού και πήγαινε πίσω στο συνεργείο. Εκεί πέρα, δίπλα σε ξεκοιλιασμένους κινητήρες, είχε κι ένα ράφι με μπρίκι, καφέ, γκαζάκι κι όλα τα σύνεργα της φρίκης. Περίμενα κάνα πεντάλεπτο στο γραφειάκι ακούγοντας μουσική από το ραδιόφωνο, κοιτώντας τους πελάτες στο μαγαζί που κάποιος άλλος εξυπηρετούσε, χαζεύοντας τους γεμάτους τοίχους από εργαλεία, κλαδευτικά, γράσα, βαλβολίνες, μπουζιά, βαριοπούλες κ.λπ. κι αφίσες με ημίγυμνες που χάιδευαν μηχανήματα. Καμιά φορά σήκωνα και το τηλέφωνο κιόλας, είχα γίνει μέρος του μαγαζιού. Μέχρι που τον έβλεπα ξανά στην πόρτα του συνεργείου με το φλιτζάνι, να το κρατάει προσεκτικά από το αυτάκι και να περπατάει με μικρά βήματα, όπως οι Κινέζες, πολύ αργά να μη χύσει τον καφέ. Εκατοστό προς εκατοστό λοιπόν, το φλιτζάνι διέσχιζε τα περίπου 20 μέτρα από το συνεργείο ως το γραφειάκι με ταχύτητα 0,01 km/h. Με γέμιζε φρίκη αυτή η σκηνή, να τον παρακολουθώ να περπατάει όσο πιο αργά μπορεί, ανιχνεύοντας με τα παπούτσια του τις ανωμαλίες του πατώματος, απορροφώντας τις με τα εσωτερικά του αμορτισέρ ώστε να διατηρεί συνεχώς τον καφέ οριζόντιο.

Ας τον πούμε Στέφανο. Ήταν κουρασμένος κι αρκετά μεγαλύτερος από μένα στην ηλικία. Πιτσιρικάς έλεγε ότι έπαιζε καλούτσικο ποδόσφαιρο, κάποια στιγμή μάλιστα είχε ενδιαφερθεί κι η ΑΕΚ γι’ αυτόν, όμως ο προπονητής τον έκοψε επειδή δεν του άρεσε η φάτσα του. Έτσι μου έλεγε, τουλάχιστον. Με λίγη περισσότερη τύχη ίσως θα μπορούσε να είχε παίξει επαγγελματικά, αργότερα θα άνοιγε ένα προπατζίδικο, όπως όλοι οι παροπλισμένοι ποδοσφαιριστές, και μια φορά τον χρόνο θα έπαιρνε μέρος σε κάποιον αγώνα παλαιμάχων. Αντί γι’ αυτό, τελικά κατέληξε στο μικρό μαγαζί με το γραφειάκι στην είσοδο και το συνεργείο στο βάθος, ο θάνατος του εμποράκου, κι όλα επάνω του φώναζαν: είμαι μικρός, κουρασμένος, σκυφτός ανθρωπάκος. Του προμήθευα κάποια εξειδικευμένα ανταλλακτικά που πουλούσε κατόπιν σχεδόν σε όλους τους (προ-καλλικρατικούς) Δήμους της χώρας και κάθε Σάββατο πρωί αναγκαζόμουν να κάνω τον εισπράκτορα και να μαζεύω τις πληρωμές. Κάθε Σάββατο πρωί αναγκαζόμουν να παίζω αυτό το τελετουργικό, «έχεις πιει καφέ;», να του δίνω πέντε λεπτά περιθώριο να αναβάλλει τη στιγμή του μαρτυρίου.

Όταν τελικά έφτανε σε μένα, ο καφές συνήθως ήταν χυμένος. «Δεν πειράζει», έπρεπε να πω τότε εγώ, «γούρι, θα πάρω λεφτά!». Μια πάσα σε έναν παλιό ποδοσφαιριστή. Εκεί ήταν που ο Στέφανος απαντούσε: «Αμ, δε θα πάρεις λεφτά...» και κατόπιν με πληροφορούσε ότι δεν πλήρωσε ούτε η Καβάλα ούτε ο Τύρναβος ούτε το Καλοχώρι ούτε η Σταυρούπολη κ.λπ., μόνο η Κόρινθος έβαλε λίγα χρήματα. Έπεφτε μια σύντομη σιωπή τότε, λίγα δευτερόλεπτα όλο κι όλο, κατά την οποία μπορούσα ν’ ακούσω τις σκέψεις του: μην πεις τίποτα, σε παρακαλώ, δέξου το όπως στο λέω και τέρμα!... Το ήξερα φυσικά ότι μου έλεγε ψέμματα. Το ήξερα ότι υπήρχαν κι άλλες πληρωμές που μου έκρυβε, για να χρησιμοποιήσει τα λεφτά, να πληρώσει επιταγές, λογαριασμούς και διάφορα απαραίτητα. Τι μπορούσα να του πω; Καιγόταν για χρήματα, ήταν απελπισμένος. Δεν ήταν ότι ήθελε να πάει διακοπές στη Χαβάη, αλλά να βγάλει τη βδομάδα. Έκανα λοιπόν ότι τον πίστευα κι έπαιζα το παιχνίδι του. Το καταλάβαινε κι ο ίδιος ότι δεν τον πίστευα, όμως δεν είχε το θάρρος να μου ζητήσει αυτά τα λεφτά, να τα κρατήσει λίγες μέρες παραπάνω. Συνήθως καταλήγαμε σε μια μοιρολατρική κουβέντα για την ανοργανωσιά των ελληνικών Δήμων, που δεν μπορείς να βασιστείς πάνω τους, λένε ότι θα σε πληρώσουν κι όλο το αναβάλλουν, σε πάνε από βδομάδα σε βδομάδα, δεν μπορούν να κάνουν κουμάντο στα οικονομικά τους κ.λπ. Κι ο καφές ήταν αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της θεατρικής παράστασης, ήταν πέντε λεπτά για να πάρει κουράγιο και να προετοιμάσει τα ψέμματά του. Ο καθένας δικαιούται δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας και πέντε λεπτά αναβολής της θανατικής του ποινής. Κάθε φορά που έβλεπα τον Στέφανο να βγαίνει από το συνεργείο με το φλιτζάνι στο χέρι, μου ερχόταν να βάλω τις φωνές: «Ψήσε τον καφέ, πάρε το μπρίκι και το άδειο φλιτζάνι, περπάτα σαν άνθρωπος, φέρτα στο γραφειάκι και τότε μόνο γέμισε το φλιτζάνι! Αυτή είναι η τεχνική!» Κουραζόμουν αφάνταστα να τον κοιτάω να κάνει αυτήν την Οδύσσεια των είκοσι μέτρων, αισθανόμουν απαίσια που ένας άνθρωπος μεγαλύτερος στην ηλικία έφτανε σε τέτοια κατάσταση, να λέει ψέμματα και να μην ξέρει πώς να μεταφέρει ένα φλιτζάνι καφέ.

Όταν το Κοινωνικό Συμβόλαιο σε φέρνει στο σημείο να λες Α και να εννοείς Β, κι ο άλλος να το καταλαβαίνει ότι εννοείς Β όμως ν’ απαντάει στο προσχηματικό σου Α, κι εσύ να το καταλαβαίνεις ότι ο άλλος το καταλαβαίνει το υπονοούμενο Β σου όμως να συνεχίζεις με το άλλοθι του Α, κι ο άλλος να το καταλαβαίνει ότι το καταλαβαίνεις ότι το καταλαβαίνει ότι το Α είναι απλώς μια μεταμφίεση για το Β όμως να κάνει πως δεν το καταλαβαίνει ότι το καταλαβαίνεις ότι το καταλαβαίνει... ε τότε, κάτι δεν πάει καθόλου καλά με το Κοινωνικό Συμβόλαιο.

Συνήθως κλείναμε τη θεατρική παράσταση με μια κουβέντα για την κόρη του. Τι κάνει, ποια είναι τα αγαπημένα της παιχνίδια, τι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει, ποιον αγαπάει περισσότερο, τον μπαμπά ή τη μαμά κ.λπ. Εκεί ήταν που ο Στέφανος μαλάκωνε κι άλλαζε διάθεση. Όταν μιλούσε για την κόρη του, ήταν η μόνη στιγμή σ’ εκείνα τα σαββατιάτικα πρωινά που έλεγε Α κι εννοούσε Α. Την είχε ανάγκη αυτήν την κουβέντα για να καταλαγιάσουν λίγο οι τύψεις του, να νιώσει ότι αμαρτάνει μεν, για το παιδί του δε. Την είχα κι εγώ ανάγκη για να νιώσω ότι επιτέλους μιλάμε σαν άνθρωποι.

Μερικές φορές πέταγα ήρωες του Φίλιπ Ντικ μέσα στα σαββατιάτικα πρωινά, προσπαθούσα να φανταστώ τη σκηνή με τα μάτια του Μάνφρεντ Στάινερ από το Martian Time-Slip, του αυτιστικού παιδιού που έβλεπε τους ανθρώπους ως αιχμηρά αντικείμενα προς αποφυγή: Ο Στέφανος βγαίνει από το συνεργείο προχωρώντας αργά, με το φλιτζάνι του καφέ στο χέρι. Μεγάλα υγρά σκουλίκια ξεπροβάλλουν από το φλιτζάνι. Ο Στέφανος μεταμορφώνεται σε ένα τεράστιο σαρκοφάγο πουλί. Κάνω να τρέξω προς την είσοδο όμως τη βρίσκω κλειστή. Πίσω μου ακούω τον ήχο φλιτζανιού που σπάει στο πάτωμα, γυρνώ και βλέπω ένα ολόκληρο σμήνος σαρκοφάγων πουλιών να κινείται προς τα μένα. Το πάτωμα κάτω από τα πόδια μου γίνεται κατηφορικό, δεν μπορώ να κρατήσω την ισορροπία μου, κατρακυλάω σαν μπίλια σε φλιπεράκι προς τα πίσω. Τα πουλιά ορμάνε και μου κόβουν το κεφάλι. Ξαφνικά βρίσκομαι να κοιτάζω από ψηλά μια θάλασσα με καρχαρίες, οι οποίοι μου επιτίθενται, πηδάνε όλο και πιο ψηλά, μέχρι που στο τέλος με φτάνουν και μου κόβουν ξανά το κεφάλι. Βρίσκομαι πάλι μόνος στο μικρό μαγαζί. Όλα είναι σκοτεινά και κρύα, το ραδιοφωνάκι είναι βουβό, σηκώνω το τηλέφωνο όμως αυτό βγάζει μόνο έναν μακρινό ήχο παρασίτων και στους τοίχους σέρνονται μεγάλα υγρά σκουλίκια.

Κάπως έτσι θα έβλεπα τη σκηνή του Σαββάτου αν ήμουν ο Μάνφρεντ Στάινερ. Είναι απίστευτο πόση φρίκη μπορεί να κρύβεται σε ένα κοινό φλιτζάνι καφέ

Με έσωζε μια τεχνική που ανέπτυξα με τον καιρό: η Αναγωγή σε Μιούζικαλ. Έψαχνα μια μετα-πραγματικότητα που να αναπτύσσει το υλικό της πραγματικότητας. Πάντα μου άρεσαν οι μουσικοχορευτικές σκηνές από τα αμερικάνικα μιούζικαλ, εκεί που ξαφνικά η πλοκή διαλύεται κι οι πρωταγωνιστές βγαίνουν από το ρόλο τους, συναντιούνται σε ένα δεύτερο σκηνικό επίπεδο όλοι μαζί, ο Μαρκήσιος ντε Σαντ μ’ έναν χίππι, ο φονιάς με το θύμα αγκαλιά. Προσπαθούσα λοιπόν να φανταστώ ότι ήμουν σκηνοθέτης κι έπρεπε να φτιάξω μια σκηνή μιούζικαλ από τις πρωινές σαββατιάτικες τελετουργίες. Είχα καταλήξει σε κάτι τέτοιο:

Μπαίνω στο μαγαζί, «καλημέρα – καλημέρα», οι τοίχοι γεμάτοι από εργαλεία, μηχανήματα κι αφίσες με ημίγυμνες, ένας πελάτης κοιτάζει ένα αλυσοπρίονο, ένας άλλος κοιτάζει ένα χλοοκοπτικό, πιτσιρικάδες τους εξυπηρετούν κ.λπ. Κάθομαι στο γραφειάκι κι ο Στέφανος ακουμπάει μπροστά μου το γνωστό φλιτζάνι. «Ο καφές της παρηγοριάς», ανακοινώνει.

«Ωχ... Πάλι δεν πλήρωσε κανένας;»

«Μα τους πήρα όλους! Χιλιάδες φορές! Και τον Γιώργο στα Τρίκαλα και την Ελένη στα Γρεβενά και τη Μαρία στη Σπάρτη και τον Νίκο στη Ρόδο και τον Πρόδρομο στην Ηγουμενίτσα και τη Δανάη στη Χρυσούπολη και τον Ορέστη στον Βόλο και τη Χριστίνα στην Πάτμο!». Παράλληλα καθώς λέει αυτά, ρίχνει κι από ένα βελάκι στις αντίστοιχες περιοχές ενός μεγάλου χάρτη της Ελλάδας στον τοίχο πίσω μου. «Τους έπρηξα, δεν τους άφησα σε χλωρό κλαρί! Όλοι όμως μου ‘λέγαν το συνηθισμένο: Να, σήμερα ο αντιδήμαρχος θα υπογράψει τα εμβάσματα και θα σου βάλω τα λεφτά, μείνε ήσυχος. Πούν' τα όμως; Πούν' τα; Ψεύτες όλοι τους...»

Εκείνη τη στιγμή χαμηλώνει ο φωτισμός κι ένας προβολέας πέφτει επάνω στον Στέφανο καθώς αρχίζει να τραγουδάει:

Πάμε κι εμείς στην αυλή του φθινοπώρου
Πίσω απ' τα κιτρινισμένα τιμολόγια του καλοκαιριού
Πάμε κι εμείς στα λεφτά που αράχνιασαν
Σε κάποιο συρτάρι της ταμειακής υπηρεσίας
Πάμε να δεις τ’ ανυπόγραφα εμβάσματα:
Δυο εμβάσματα ξεχασμένα, δυο εμβάσματα του χαμού.

Στο ρεφραίν τραγουδάμε ντουέτο ενώ μπροστά μας χορεύει ο ένας πελάτης με το χλοοκοπτικό κι ο άλλος αγκαλιά με το αλυσοπρίονο:

Ορέστη απ' το Βόλο
Μαρία απ' τη Σπάρτη
Γυρεύω τα φράγκα,
Μαρία απ' τη Σπάρτη (Μαρία απ’ τη Σπάρτη!)
Ορέστη απ' το Βόλο (Ορέστη απ’ το Βόλο!)
Πληρώστε επιτέλους...

Η μουσική σβήνει κι οι δύο πελάτες έρχονται δίπλα μας, ο ένας στ’ αριστερά κι ο άλλος στα δεξιά. Βγάζουμε όλοι μαντίλια κι αρχίζουμε να χορεύουμε έναν καλαματιανό:

Σε γέλασε, Παρασκευούλα μου
Σε γέλασε το δημαρχόπουλο
Σου ‘πε θα σε πληρώσει, Παρασκευούλα μου
Παν τα φράγκα, παν τα κάλη, δεν ξαναγυρίζουν πάλι,
Παν τα φράγκα, παν τα κάλη, από δω πάνε κι οι άλλοι!

Η μουσική σταμάτει πάλι. «Καημό το ‘χω», λέει ο Στέφανος, «να γίνει ένα θαύμα μια φορά και να μας πληρώσουν όλοι!». Βγάζει έναν αιγυπτιακό πάπυρο σε ρολό, τον ξετυλίγει κι αυτός φτάνει μέχρι το πάτωμα. «Ορίστε, δες εδώ, μας χρωστάει η μισή Ελλάδα. Τι ωραία που θα ‘ταν, ρε συ, να γινόταν ένα κουφό και να μας πλήρωναν όλοι αυτοί...». Κάποιος πελάτης παίρνει ένα κλαδευτικό για μπουζούκι και μ’ ένα μπουζί για πένα αρχίζει να ρίχνει μια πενιά. Στον χάρτη της Ελλάδας, οι αντίστοιχες περιοχές αστράφτουν με κόκκινο φωτάκι:

Πόσο θα ‘θελα, ρε φίλε
Να ‘χα φουλ το πορτοφόλι
Και να τα οικονομήσω
Από την Ελλάδα όλη:

Βόλο, Λάρισα, Καρδίτσα
Να εισπράξω μια βραδιά
Βγαίνει ο Αυγερινός στον κάμπο
Η Πούλια στην Ανακασά.

Στη Θεσσαλονίκη έχω
Μία περσινή προμήθεια
Όλο λεν φράγκα δεν έχουν
Και μου κρύβουν την αλήθεια.

Πάτρα, Τρίπολη και Σπάρτη
Μια βδομάδα θα εισπράξω
Κι από κει στην Καλαμάτα
Πάω τα στήθη να προτάξω.

Κι όταν κουραστώ, ρε φίλε
Στην Αθήνα θα γυρίσω
Στον Περαία και τα Πέριξ
Τους λογαριασμούς θα κλείσω.

Φάληρα και Βουλιαγμένη
Δεόν κι από κει λαβείν
Πάω να τους πολιορκήσω,
Να τους φτάσω στο αμήν.

Τότε ακριβώς μπαίνει ο ταχυδρόμος κι αφήνει την αλληλογραφία. «Αφεντικό», λέει στον Στέφανο, «ένας τρόπος μόνο υπάρχει, αν θες να πάρεις τα λεφτά σου, δηλαδή».

«Ποιος;». Τον κοιτάμε όλοι με αγωνία.

«Κοίτα, αν θες να σε πληρώσουν...»

«Ναι;»

«Να σου δώσουν τα λεφτά...»

«Ναι, ναι;»

«Ο μόνος τρόπος να το καταφέρεις είναι...»

«Ναι, ναι, ναι;»

«Το δράμα! Η τραγωδία! Η κλάψα! Τα βράδια δεν κοιμάσαι, η γυναίκα σου σε παράτησε, η κόρη σου δε σ’ αναγνωρίζει, κοντεύεις να χρεοκοπήσεις – τι λέω; – να πας στο Δαφνί! Δώσε πόνο στο κοινό, δώσε πόνο! Παίξ’ το Μάρθα Βούρτση, κατάλαβες; Πες ότι πας ντουγρού για την κατηφόρα τη μεγάλη». Κι αρχίζει να τραγουδάει:

Κι εσείς, παιδιά μωρέ κλεφτόπουλα
Παιδιά της Σαμαρίνας, μωρέ παιδιά καημένα
Παιδιά της Σαμαρίνας, γιατί είστε χρεωμένα.

Σαν πάτε απάνω, μωρέ, στα βουνά
Κατά τη Σαμαρίνα, μωρέ παιδιά καημένα
Κατά τη Σαμαρίνα, γιατί είστε χρεωμένα.

Μην πείτε πως, μωρέ, πληρώθηκα
Πως είμαι ματσωμένος, μωρέ παιδιά καημένα
Πως είμαι ματσωμένος, γιατί είστε χρεωμένα.

Να πείτε πως, μωρέ, σαλτάρισα
Είμαι φαληρισμένος, μωρέ παιδιά καημένα
Είμαι φαληρισμένος και χρεοκοπημένος.

«Το 'πιασα!» λέει ο Στέφανος και τα μάτια του λάμπουν. «Θα δώσω πόνο στο κοινό!». Τα πάντα τότε σκοτεινιάζουν και φωτίζεται το βάθος της σκηνής, στο οποίο υπάρχει ένα ψηλό βάθρο με έναν αντιδήμαρχο. Πίσω του έχει μια χρυσή επιγραφή: ΤΑΜΕΙΑΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Είναι ντυμένος με πορφύρα και μανδύα, στο ένα χέρι κρατάει μια στρογγυλή σφραγίδα και στο άλλο ένα στιλό. Ένας αυτόματος ιμάντας μπροστά του φέρνει διαρκώς έγγραφα, τα οποία τα εξετάζει για λίγο και μετά τα αφήνει να περάσουν ασφράγιστα κι ανυπόγραφα. Τον κοιτάζουμε όλοι με δέος. Ο ένας πελάτης αγκαλιάζει το χλοοκοπτικό προστατευτικά, ο άλλος στρέφει το αλυσοπρίονο προς τον αντιδήμαρχο απειλητικά, ο ταχυδρόμος κι εγώ στεκόμαστε πίσω τους φοβισμένοι, ενώ ο Στέφανος βγαίνει μπροστά:

«Μισό λεπτό να πάω να φορέσω τίποτα κουρελούδες, τίποτε μασκαρέματα λυπητερά να ντυθώ, σαν αυτά που φορούν οι θεατρίνοι, να τον συγκινήσω κομμάτι».

«Πολλές τζιριτζάντζουλες κάνεις», παρατηρούμε όλοι εμείς, «την καμπούρα, τα κουρέλια και του Χάρου τη μουτσούνα κι ό,τι γουστάρεις μα μην αργοπορείς».

«Συγχωρήστε με, ω αντιδήμαρχε», λέει ο Στέφανος, «που θα παρουσιαστώ μπροστά σας ντυμένος ζητιάνος, αλλά και η κωμωδία κάτι ξέρει από δικαιοσύνη...»

«Κωμωδία ή δράμα;»

«Κουρέλι, κουρελάκι, στα γόνατά σου πέφτω να ζητήσω απ’ το παλιό σου δράμα ένα κουρελάκι για να μιλήσω», απαντάει ο Στέφανος. «Δώσε μου τίποτε κουρέλια να ντυθώ από τα κρεμαστάρια, τα σφαχτάρια, τα ρούχα σου κι εκείνη την τραγική μελωδία, με το σουγιά στο κόκαλο και το λουρί στο σβέρκο, και για μπαστούνι μια βέργα λυγαριά, μια ρίζα δεντρολίβανο». Του δίνουμε όλα όσα ζήτησε κι αυτός ντύνεται εντελώς ντεκαντάνς. «Η ζητιανιά ας είναι το ρεφρέν μου, της εξορίας το σκουφί στο κεφαλάκι, ακούμπησέ μου».

«Το χρέος!»

Ο Στέφανος λοιπόν, κουρελής και τρισάθλιος, πάει και γονατίζει μπροστά στον αντιδήμαρχο. Εκείνη τη στιγμή αλλάζει και η μουσική:

Είδα στην Αμφιλοχία
Τον Σταμούλη τον ταμία
Έναν παλιό βασανιστή
Που μου κρατάει μια πληρωμή
Δε δίνει ούτε μια δραχμή...

Μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει
Δε μου δίνει τα λεφτά
Με μια ματωμένη χλένη
Πάω να ρίξω κλάματα.

Γιατί αυτή η κοινωνία
Είναι δραματική σχολή
Πώς καταντήσαμε, λοχία;
Παλιάτσοι και ηθοποιοί,

Πώς καταντήσαμε, λοχία;
Στους Δήμους γελωτοποιοί...

Ο αντιδήμαρχος συγκινείται από το θέαμα του Στέφανου, σφραγίζει ένα έγγραφο και του το δίνει. Ο Στέφανος το κοιτάει με γουρλωμένα μάτια, «Πλήρωσε το Ρέθυμνο!», φωνάζει. Η σκηνή φωτίζεται, οι ημίγυμνες κοπέλες κατεβαίνουν από τις αφίσες κι αρχίζουμε όλοι έναν πεντοζάλη:

Μέσ’ στου Μαγιού τις μυρωδιές
Στα κόκκινα κεράσια
Για δέστε πώς πληρώνουνε
Της Κρήτης τα κοράσια.

Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά
Και στο Χρυσό κριάρια
Τώρα που πήραμε λεφτά
Θα σφάξουν και μοσχάρια!

Ο αντιδήμαρχος σφραγίζει άλλο ένα έγγραφο και το δίνει στον Στέφανο, «Πλήρωσε η Κομοτηνή!». Μπαίνουν καμιά δεκαριά ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ στο μαγαζί, κάνουν κύκλο γύρω μας και τραγουδάνε:

Σ’ αυτό τ’ αλώ–, Ελένη μου, σ’ αυτό τ’ αλώνι το φαρδύ
Σ’ αυτό τ’ αλώνι το φαρδύ, τρανή γινέται πληρωμή.

Χίλια τρακό–, Ελένη μου, χιλιά τρακόσα ήταν ευρώ
Χίλια τρακόσα ήταν ευρώ, σ’ έναν παλιό λογαριασμό.

Ο αντιδήμαρχος σφραγίζει ακόμα ένα έγγραφο, το κάνει σαΐτα και μας το πετάει. Πέφτουμε επάνω του, το ξεδιπλώνουμε και διαβάζουμε: «Πλήρωσαν τα Τρίκαλα!»

Στα Τρίκαλα, στα δυο στενά
Πληρώσανε τον Σακαφλιά
Πληρώσανε τον Σακαφλιά
Στα Τρίκαλα, στα δυο στενά.

Φεύγουμε όλοι μαζί από το μαγαζί και βρισκόμαστε σε έναν πλούσιο κήπο με σιντριβάνια, δέντρα, λουλούδια κ.λπ. Ο πελάτης με το χλοοκοπτικό κουρεύει το γκαζόν κι από το μηχάνημα πετάγονται χρήματα. Ο άλλος με το αλυσοπρίονο κόβει ένα δέντρο και μέσα στον κορμό βρίσκει χρήματα. Οι ημίγυμνες κοπέλες τα μετράνε κι όλοι χορεύουμε. Οι ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ βάζουν γκολ σε ένα άδειο τέρμα. Ο ταχυδρόμος έρχεται και φέρνει ακόμα ένα χαρτί, «Πλήρωσε η Λειβαδιά!»

Σαράντα παλικάρια από τη Λει– από τη Λειβαδιά
Πάνε για να πληρώσουνε τιμολό– μωρ’ τιμολόγια

Ακούγεται ο ήχος βροντής κι ο ουρανός αρχίζει να βρέχει χρήματα. Βουτάμε όλοι σε μια πισίνα στο σχήμα της Ελλάδας γεμάτη χαρτονομίσματα. Σε κάποια στιγμή βλέπουμε δίπλα μας κάτι σαν φτερό καρχαρία, το αρπάζουμε και είναι τελικά η τσάντα του ταχυδρόμου – με τον ίδιο από κάτω της. Μας δίνει ακόμα ένα χαρτί, «Πλήρωσε η Καλαμάτα!»

Σαν πας στην Καλαμάτα
Και 'ρθεις με το καλό
Ζήτα να σου ξωφλήσουν
Έναν λογαριασμό
Αμάν, καλέ, προπερσινό.

Ξαφνικά η μουσική σταματάει και τα φώτα σβήνουν. Όταν ανάβουν πάλι, βρισκόμαστε πίσω στο μαγαζί. Οι κοπέλες στις αφίσες τους, οι ποδοσφαιριστές εξαφανίζονται, οι πελάτες επεξεργάζονται τα εργαλεία κι εγώ κάθομαι στο γραφειάκι με τον Στέφανο. Πάω να πιω από το φλιτζάνι μπροστά μου κι ο καφές είναι χυμένος. «Ωχ, συγνώμη», λέει αυτός, «θα πάρεις λεφτά».

«Αν ήταν να έπαιρνα λεφτά για κάθε χυμένο καφέ που έχω πιει», λέω, «τώρα θα ήμουν πλούσιος!...». Κλείνουμε τη σκηνή τραγουδώντας μελαγχολικά:

Αν ήμουν πλούσιος
Καραβοκύρης, βασιλιάς, ταξιδευτής
Ό,τι κι εσύ κι εσύ κι εσύ θα ονειρευτείς
Όταν θα σβήσουνε τα φώτα της γιορτής.

THE END

Το Είπε Κι Ο Αϊνστάιν

2011-08-07T11:43:00.001+03:00

Διαβάζω σήμερα για τη συνέντευξη του Αντώνη Σαμαρά στον Guardian, όπου ανησυχεί για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Τα μέτρα δεν αποδίδουν, οι θυσίες δεν πιάνουν τόπο, η λιτότητα βουλιάζει τη χώρα στην ύφεση χωρίς ελπίδα ανάκαμψης κ.λπ., πρέπει να αλλάξει η πολιτική γιατί "όπως είπε ο Αϊνστάιν, ο ορισμός του παραλόγου είναι να εφαρμόζεις την ίδια λύση και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα".

Πολύ ωραίο, μόνο που δεν το είπε ο Αϊνστάιν! Το έγραψε η αμερικανίδα συγγραφέας Ρίτα Μέι Μπράουν στο βιβλίο της Sudden Death ("Insanity is doing the same thing over and over again but expecting different results") κι απ' ό,τι φαίνεται το ξεσήκωσε από μια παρόμοια φράση των Narcotics Anonymous (Ανώνυμοι Ναρκομανείς;)

Είναι λίγο θλιβερό να ανακαλύπτεις λάθη και ανακρίβειες στον λόγο των πολιτικών και των δημοσιογράφων - ανθρώπων, δηλαδή, που υποτίθεται ότι έχουν κι έναν κάποιο παιδευτικό ρόλο. Το θέμα είναι πως λίγη μόνο πείρα χρειάζεται, λίγο να 'χεις τριφτεί, κι αμέσως υποψιάζεσαι όλα αυτά τα κομψά ρητά που αποδίδονται σε σούπερσταρ όπως ο Αϊνστάιν, ο Αριστοτέλης, ο Σέξπιρ κ.λπ. Τώρα πια και με το ίντερνετ είναι πανεύκολο να το επιβεβαιώσεις, υπόθεση λίγων δευτερολέπτων. Δηλαδή, δίνεις που δίνεις συνέντευξη στον Guardian, δεν κάνεις τον κόπο να το ψάξεις κιόλας, να προετοιμαστείς κατάλληλα, μην πεις καμιά κοτσάνα και την ανακαλύψουν μετά οι επαγγελματίες ή οι μανιακοί του ψαξίματος; "Αργία μήτηρ πάσης κακίας", που έλεγε κι ο Μητροπάνος.

Κύριε Μάκη, Τέλειωσε Το Ubik

2011-07-29T22:31:00.003+03:00

Ας αρχίσουμε με την ΕΔΑ του ’60. Από τον πατέρα μου έχω ακούσει ότι υπήρχε τότε ένα δίλημμα που δίχαζε το κόμμα ως προς τους στόχους του αγώνα: όφειλαν να διεκδικήσουν άμεσες βελτιώσεις για τη ζωή της εργατικής τάξης ή μήπως αντίθετα, το ζητούμενο ήταν αυτή να φτάσει στο έσχατο σημείο εξαθλίωσης ώστε να ξεσηκωθεί επαναστατικά και να ανατρέψει το ισχύον πολιτικοοικονομικό σύστημα; Σήμερα ακούγεται ίσως αστείο, όμως τότε έκαναν ατέλειωτες συζητήσεις πάνω στο θέμα. Όμως αυτό δεν είναι ένα κείμενο για την ΕΔΑ του ’60.

«Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού», θέλει η περίφημη φράση του Μαρξ έχοντας, φαντάζομαι, στο μυαλό του κυρίως τον Χριστιανισμό. Όμως τις προηγούμενες δεκαετίες στην Αμερική (αλλά και την Αφρική), ο Χριστιανισμός πήρε ακόμα και ριζοσπαστικές διαστάσεις. Αναφέρομαι στα διάφορα ρεύματα της Θεολογίας της Απελευθέρωσης, τα οποία τόσο πολέμησε το Βατικανό και οι δύο τελευταίοι πάπες. Πρόκειται για επαναστατικές ερμηνείες του Χριστιανισμού και της Γραφής, οι οποίες δηλώνουν ότι είναι κατακραυγή σε γη και ουρανό να υπάρχουν εξαθλιωμένοι, ότι ο Χριστιανισμός οφείλει να ερμηνευτεί από τη σκοπιά των φτωχών κι ότι η λύτρωση πρέπει να είναι και επίγεια, λύτρωση από την ανέχεια, από τα πάμπολλα οικονομικά και κοινωνικά δεσμά που κρατάνε στην εξαθλίωση τα εκατομμύρια της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής. «Η Μαύρη Θεολογία ... ερμηνεύει τον Χριστιανισμό ως ένα θέμα λύτρωσης εδώ και τώρα, όχι στη μετά θάνατον ζωή». Όμως αυτό δεν είναι ένα κείμενο για τον Χριστιανισμό.

Ας πάμε όμως και σε ένα άλλο όπιο του λαού, τον Βουδισμό. Ο οποίος είναι μια ακόμα θρησκεία μοιρολατρίας και παραίτησης από τα εγκόσμια, σωστά; Μπορεί, όμως στη Βιρμανία ο Βουδισμός είναι και επαναστατικός παράγοντας. Βουδιστές μοναχοί είναι αυτοί που εδώ και 25 χρόνια βλέπουν τα καθημερινά βάσανα του βιρμανικού λαού και βρίσκονται σε συνεχή σχεδόν αντιπαράθεση με τη χούντα της χώρας. Ας δώσουμε τον λόγο σε έναν από αυτούς τους μοναχούς, τον Ου Ναντίγια, να μας εξηγήσει το φιλοσοφικό μέρος του βουδιστικού δημοκρατικού αγώνα (απόσπασμα από το βιβλίο της Christina Fink, Living Silence In Burma): Ο καθένας πρέπει να αποδεχθεί τους φυσικούς πόνους της ανθρωπότητας: επιθυμία, αρρώστεια, γηρατειά, θάνατο. Όμως ο πόνος από την αδικία δεν είναι φυσικός και θα πρέπει να εξαλειφθεί. «Αν έχεις πονοκέφαλο και πάρεις ασπιρίνη», εξήγησε, «ο πονοκέφαλος θα καταλαγιάσει, αυτό όμως δε θα γίνει ποτέ αν θεωρήσεις ότι είναι η μοίρα σου να έχεις πονοκέφαλο. Ο καθένας στη Βιρμανία ξέρει ότι χρειαζόμαστε μια καλή κυβέρνηση κι ένα πολιτικό σύστημα για να έχουμε μια καλή ζωή. Πρέπει να δουλέψουμε γι’ αυτά. Ο Βούδας ποτέ δε μίλησε για μοίρα». Όμως αυτό δεν είναι ένα κείμενο για τον Βουδισμό.

Υπάρχει ένα κοινό σχήμα όλα ή τίποτα στα παραπάνω παραδείγματα. Έχουμε μια ιδεολογία λύτρωσης – τον Χριστιανισμό, τον Βουδισμό, την Αριστερά – η οποία περιλαμβάνει κάποιο Επέκεινα: τη μετά θάνατον ζωή, τη Νιρβάνα, τη μελλοντική αταξική κοινωνία. Ένα θεολογικό κλικ όλο κι όλο είναι η απόσταση του αντιδραστικού χριστιανισμού από τον προοδευτικό χριστιανισμό: αν η λύτρωση τοποθετείται αποκλειστικά στο Επέκεινα, τότε υπάρχουν όλες οι θεολογικές προδιαγραφές για την παρασκευή κοινωνικού οπίου. Αν όμως η λύτρωση τοποθετείται και σ’ αυτή τη ζωή που ζούμε, τότε παρασκευάζεις κοινωνικό φάρμακο, κατάλληλο ακόμα και για πολιτικούς αγώνες και μανιφέστα. Το ίδιο και με τον Βουδισμό: αν αποδεχτείς μοιρολατρικά την αδικία καταφεύγοντας στον διαλογισμό και ζητώντας τίποτα λιγότερο από την τέλεια Νιρβάνα, τότε οι τύραννοι κι οι εκμεταλλευτές έχουν κάθε λόγο να είναι χαρούμενοι μαζί σου. Αν όμως κηρύξεις ότι η εκμετάλλευση θα πρέπει να θεωρηθεί ως αρρώστεια προς θεραπεία, τότε κάνεις τους δικτάτορες της Βιρμανίας να ανησυχούν. Το ίδιο ακριβώς και με την Αριστερά. Αν δεν υπάρχει τίποτα ανάμεσα στην εξαθλίωση της εργατικής τάξης και στην ολική ανατροπή του συστήματος που δεν έρχεται ποτέ, τότε πού διαφέρεις από τον χριστιανό που προσβλέπει αποκλειστικά και μόνο στη βασιλεία των ουρανών; Από τον βουδιστή που διδάσκει Νιρβάνα και μόνο Νιρβάνα και τίποτα άλλο παρά Νιρβάνα; Το όπιο του λαού τελικά δεν είναι ακριβώς η θρησκεία• είναι οποιαδήποτε ιδεολογία που εμφανίζει αυτό το σχήμα του όλα ή τίποτα: όλα σε κάποιο εξωιστορικό Επέκεινα ή τίποτα στο ιστορικό Εδώθεν. Το σχήμα αυτό όμως παρουσιάζεται κι αλλού, για παράδειγμα σε συγγραφείς ΕΦ που παίζουν με άφθονες θρησκευτικές ιδέες κι αμφισβητούν την ίδια την πραγματικότητα. Περί αυτών είναι το κείμενο.

- Κύριε Μάκη, καλημέρα, τι κάνετε;

- Καλημέρα. Συγχαρητήρια, αγόρι μου, να πούμε.

- Ευχαριστώ πάρα πολύ.

- Αυτό το ίδιο έχουν κι οι δικοί μου, το ίδιο πράγμα, δεν μπορούν να κοιμηθούνε.

- Ναι, κύριε Μάκη, καλά, δεν έχω κοιμηθεί!

- Το ίδιο κι οι άλλοι, οι δικοί μου. Αυτά παθαίνεις άμα δεν ακολουθείς τις οδηγίες χρήσης. Κατ' αρχάς έλα να σου πω, εχθές κοιτάγαμε, το βλέπαμε με τον Μαντζουράκη και τον γενικό αρχηγό στο ξενοδοχείο, το Sofitel. Ξέρεις τι είπαν όλοι; «Ο μόνος που δεν οπισθοδρομεί στο χρόνο είναι ο Μπουρούσης», χωρίς να ξέρουνε τίποτε…. (γέλια)

- Α, δεν ξέρουν, έχουν (ακατάληπτο)… (γέλια)

- Ολοι οι άλλοι παίζαν λες και βρίσκονταν στο 1939. Και από τον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό. Δηλαδή, εσύ έπαιζες από το μέλλον. Αφού κάποια στιγμή που βάρεσες αυτό το κάρφωμα στην αρχή του αγώνα και χρεώθηκε στο τελευταίο δίλεπτο, σηκωθήκανε οι Αγγελόπουλοι στον αέρα και ανατιναχθήκανε, τους έδειξε η τηλεόραση.

- Ηρθαν κι οι βλάκες από κάτω, ήρθαν αν μου μιλήσουνε, αλλά εγώ έκανα τον μαλάκα, έφυγα. Κύριε Μάκη, μόνο ότι τελείωσε το Ubik, να ξέρετε.

- Εντάξει, αγορίνα μου, θα σου φέρω εγώ. Πότε θέλεις εσύ άλλο;

- Ε, τώρα θέλω.

- Πότε θέλεις, αγόρι μου;

- Τώρα, αυτή τη στιγμή.

- Ε καλά, ρε παιδάκι μου, έχεις τρελαθεί; Θα σου ετοιμάσω να πούμε, εντάξει. Θα σου φτιάξω, αγόρι μου.

- Εντάξει, κύριε Μάκη. Φεύγετε να αναγεννηθείτε σε καινούργια μήτρα ή θα σας δούμε;

- Όχι, το απόγευμα θα έρθω να δω το ματς σε σας, σιγά μην αναγεννηθώ, να μείνουν με τη χαρά, οι μπινέδες!

- Εγινε, θα τα πούμε.

- Εγινε αγόρι μου, συγχαρητήρια, λεβέντη μου.

Το Ubik του Φίλιπ Ντικ (ο ίδιος βέβαια έλεγε ότι η διατύπωση αυτή είναι λάθος, η σωστή είναι: ο Φίλιπ Ντικ του Ubik) είναι ένα άνισο βιβλίο. Μπορεί να νιώσει κανείς τη βιασύνη του συγγραφέα στα έξι πρώτα κεφάλαια, πώς τα αντιμετώπισε σαν αγγαρεία προκειμένου να στήσει γρήγορα την πλοκή και τους χαρακτήρες. Γράφτηκε το 1967, μαζί με το Ηλεκτρικό Πρόβατο, και είναι φανερό ότι ο Ντικ έριξε το συγγραφικό βάρος στο δεύτερο μυθιστόρημα. Παρόλα αυτά όμως, η αποζημίωση από το κεφάλαιο επτά και μετά είναι τόσο αποζημιωτική, η ιδιοφυΐα του βιβλίου τόσο ιδιοφυής, ώστε έχει αναδειχθεί στο δημοφιλέστερο έργο του συγγραφέα. Οι Times πάντως το συμπεριέλαβαν στα 100 καλύτερα αγγλικά βιβλία από το 1923 και μετά.

Το Ubik λοιπόν αρχικά θέλησε να γίνει γνωστό ως μυθιστόρημα μέσω του Φίλιπ Ντικ. Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ (κατόπιν διαβάστε κι ένα υπέροχο ουμπικό διηγηματάκι του Michael Swanwick, The Transmigration Of Philip K.). Αργότερα βέβαια θέλησε να γίνει γνωστό και ως video game, ως μουσικό κομμάτι του Αντώνη Λιβιεράτου από το άλμπουμ Το Τεράστιο Κίτρινο Πράγμα, τώρα τελευταία θέλει να γίνει γνωστό και ως ταινία. Μην ξεχνάτε επίσης ότι βγαίνει και σε λακ μαλλιών, μπύρα, αποσμητικό στόματος, πιστωτικό ίδρυμα, σουτιέν, πλαστική μεμβράνη για τρόφιμα κ.λπ., προτιμήστε όμως τη μορφή του σε σπρέι. Αν θέλετε να κάνετε ένα διάλειμμα από την πραγματικότητά σας, μπορείτε να πάτε εδώ για να πάρετε μια μικρή δόση Ubik και κατόπιν θα επιστρέψετε στις δραστηριότητές σας ανανεωμένοι. Κανένας φόβος! Είναι εντελώς ακίνδυνο αν ακολουθήσετε τις οδηγίες χρήσης. Ναι, αλλά τι είναι τελικά το Ubik;

Για να το απαντήσουμε αυτό, θα πρέπει να πάμε στην αρχική μορφή του, ως βιβλίο του Φίλιπ Ντικ, και να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τι είναι αυτό το περίφημο μυθιστόρημα και γιατί μας έκανε τόσο ισχυρή εντύπωση όταν το διαβάσαμε – στο φινάλε, τι έχει να μας πει, πού κολλάει στη δική μας ζωή; Λοιπόν... οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες. Πολύς κόσμος αφιέρωσε ώρες και ώρες μελετώντας το συγκεκριμένο βιβλίο. Ο Στάνισλαβ Λεμ έγραψε αυτήν την εισαγωγή το 1974, ο Peter Fitting (μαρξιστής κριτικός λογοτεχνίας, τον οποίο ο Ντικ είχε καταγγείλει στο FBI τις ημέρες της μεγάλης του παράνοιας) έγραψε αυτό το ενθουσιώδες δοκίμιο, Ubik: Η Αποδόμηση Της Αστικής Επιστημονικής Φαντασίας, o Darko Suvin (ιερό τέρας, θεωρείται ο εγγυρότερος κριτικός για το έργο του Ντικ) τονίζει εδώ τα αφηγηματικά σφάλματα του μυθιστορήματος και παράλληλα την ιδιοφυέστατη σύλληψή του, ενώ ο Michael Bishop σ’ ένα δυσεύρετο δοκίμιό του (In Pursuit Of Ubik) λέει ότι το να αναλύεις το Ubik είναι σαν να το καταστρέφεις. Όλες αυτές οι σκέψεις μπορεί να έχουν σημαντική ή ασήμαντη συμβολή, παραμένει όμως ένα κενό: η αξία του βιβλίου σε όλους εμάς που σε κάποια στιγμή της ζωής μας επιλέξαμε να τρελαθούμε.

Όταν η δημόσια συζήτηση κατασταλάζει σε ορισμένα συμπεράσματα, χρήσιμο είναι να προχωράει στα αμέσως επόμενα λογικά βήματα. Κι όσο πιο ενοχλητικά ακουστούν αυτά, τόσο περισσότερες είναι και οι πιθανότητες να λένε κάτι που πρέπει επιτέλους να ακουστεί. Εχουμε, για παράδειγμα, καταλήξει στο ότι ένας βασικός λόγος που στήθηκε λάθος η μεταπολιτευτική πραγματικότητα ήταν το πολιτικό κόστος; Εχουμε. Μήπως ήρθε λοιπόν η – πράγματι, επώδυνη – ώρα να παραδεχτούμε πως η βασική παθογένεια βρίσκεται στην ίδια την ενίσχυση της πραγματικότητας κι όχι σε κάποιες δήθεν διαστρεβλωμένες οδηγίες χρήσης της; Σας ακούγεται άραγε σαν απόκλιση ή σαν την ίδια τη φύση του Ubik;

Ας το γράψουμε πάνω σε όλα τα σπρέι Ubik που κυκλοφορούν: το Ubik βλάπτει σοβαρά την οικονομία. Ας το απαγορεύσουμε στους ανοιχτούς χώρους. Ακριβώς σαν τον ενεργητικό καπνιστή που δεν βλάπτει μόνο τη δική του υγεία, ο χρήστης Ubik βλάπτει την οικονομική υγεία των διπλανών του. Η πολιτική έριξε στην ξέρα το καράβι και ήρθε να αναλάβει το πηδάλιο η οικονομία. Το Ubik έχει νόημα, ως ενισχυτικό πραγματικότητας, όταν έχει νόημα κι η πολιτική. Οταν φτάνει η πολιτική στα όριά της, τότε αναπόφευκτα φτάνει και το Ubik στα δικά του.

«Ορισμένες φορές, η κατάλληλη αντίδραση στην πραγματικότητα είναι η τρέλα», λέει ο Φίλιπ Ντικ στο VALIS κι έχει απόλυτο δίκιο. Η παράνοια είναι μια πολύ λογική λύση όταν η ζωή σε πλακώνει σαν μεσοπρόθεσμο μνημόνιο, όταν ανακαλύπτεις ότι το spread μεταξύ των ονείρων σου και της πραγματικότητας ανοίγει περισσότερο κι από αυτό των ελληνικών ομολόγων. Άμα ξεπεραστεί λοιπόν ένα κρίσιμο σημείο κι η Standard & Poor’s αξιολογήσει τη ζωή σου με CCC, τότε δικαιολογούνται τα έκτακτα μέτρα. Δικαιολογείται η προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης της παράνοιας, γιατί συνήθως η εναλλακτική αυτού είναι η ψυχική χρεοκοπία. «Άσ’ τον τρελό στην τρέλα του», έλεγε ο Άκης Πάνου, «άστονε στ’ όνειρό του, τον κόσμο αυτόν σιχάθηκε κι έφτιαξε έναν δικό του».

Αν λοιπόν η πραγματικότητα γίνει ασύμβατη με την ανθρώπινη ευτυχία κι όταν επιθυμείς κάτι πάρα πολύ, το σύμπαν συνωμοτεί να σου ρίξει selective default, τότε είναι επείγον να σώσεις ένα όραμα ανθρωπιάς και αξιοπρέπειας. Ακόμα κι αν χρειαστεί να το φυγαδεύσεις στο εξωτερικό, σαν τις ελληνικές καταθέσεις, έξω από την επικράτεια της λογικής. Να μην υπογράψεις όμως κανένα ψυχικό συμβόλαιο ότι είσαι καταδικασμένος στον πόνο και τη δυστυχία. Είναι επείγον να μην παραδεχτείς την πραγματικότητα. Είναι τρολ, μην την ταΐσεις. Πρέπει να συνεχίσεις να βλέπεις μια άλλη πραγματικότητα φιλική προς τον χρήστη και την ανθρώπινη ευτυχία, δίκαιη, πληβεία κι απελευθερωτική• δηλαδή, μια ενισχυμένη πραγματικότητα, μια πραγματικότητα με Ubik.

Μα τι είναι τελικά το Ubik; Κανείς δεν ξέρει! Είναι δημιούργημα κι όμως είναι δημιουργός. Είναι φορητός αρνητικός ιονιστής με αυτόνομη μονάδα υψηλής τάσης και χαμηλής έντασης, όμως μας έπλασε όλους, έπλασε τ’ αστέρια, τους κόσμους, τα όντα και τους τόπους που ζουν. Ξεπηδάει μέσα από τηλεοπτικές διαφημίσεις, ενισχύει την πραγματικότητα και είναι εντελώς ακίνδυνο αν ακολουθήσεις τις οδηγίες χρήσης. Τέλειωσαν πλέον τα οράματα στον δρόμο προς τη Δαμασκό: στη σημερινή εποχή, ο Θεός εκδηλώνεται στον κόσμο μας μέσα από διαφημίσεις προϊόντων, αυτές είναι που κομίζουν εικόνες ευτυχίας και παραδείσου, σ’ αυτές κατατέθηκαν τα όνειρα του σύγχρονου ανθρώπου. Η επιγραφή στους τοίχους λέει: «Lifestyle σε χάπια έχετε; Γιατί γεννήθηκα κακόμοιρος και μίζερος». Ίσως όχι σε χάπια, έχουμε όμως σε σπρέι.

Αλλά και ο ίδιος ο Θεός του Φίλιπ Ντικ είναι δημοκρατικός και πληβείος. Γράφει σε τοίχους τουαλέτας και χρησιμοποιεί τα σκουπίδια στην άκρη του δρόμου, πεταμένες εφημερίδες κι άδεια κουτιά μπύρας, για να μεταδόσει το μήνυμά του. Συνεργάζεται με τους μικρούς ανθρώπους και δουλεύει μαζί τους στον αγώνα να μεταμορφώσει τον κόσμο, να του ανοίξει ρωγμές από τις οποίες να εισβάλει η Βασιλεία του Θεού στον ιστορικό χρόνο. Εδώ και τώρα. Γιατί ο Ντικ ποτέ δεν τοποθέτησε τη λύτρωση στο Επέκεινα και στον άλλο κόσμο. «Όχι, ο αγώνας πρέπει να δοθεί από τη δικιά μας πλευρά», όπως λέει η Έλα Ράνσιτερ στο Ubik, « γιατί ο άλλος κόσμος δεν είναι αρκετός ... εδώ είναι η δυστυχία, εδώ είναι η αδικία κι η καταπίεση», όπως συμπληρώνει ο υδραυλικός Λίον στο Radio Free Albemuth.

Κι αυτό είναι το βασικό μήνυμα του μυθιστορήματος – κατά τη δική μου ανάγνωση, τουλάχιστον. Ξαναγυρνάμε στο αρχικό δίλημμα όλα ή τίποτα κι απαντάμε: η Βασιλεία του Θεού πρέπει να πραγματωθεί και στον ιστορικό χρόνο. Ό,τι βοηθάει τον μικρό άνθρωπο στον αγώνα του για ομορφιά κι αξιοπρέπεια, δεν μπορεί παρά να είναι αληθινό, κι ας βγαίνει μέσα από τα μυθεύματα της θρησκείας – ή των τηλεοπτικών διαφημίσεων. Κατ’ αυτήν την έννοια, υπάρχει αντιδραστικός και προοδευτικός Χριστιανισμός / Βουδισμός / Μαρξισμός. Είναι το ίδιο πράγμα στο μυαλό μου και το όλο θέμα έγκειται αν θα βάλεις τη λύτρωση μετά την Ημέρα της Κρίσης / τη Νιρβάνα / την επανάσταση ή αν «ο άλλος κόσμος (Νιρβάνα / αταξική κοινωνία) δεν είναι αρκετός». Μυθεύματα και διανοητική αναπηρία; Μαζί σου, κανένα πρόβλημα! Μπορείς να είσαι και άθεος και χριστιανός ταυτόχρονα, ιδού το περιβόλι του τρελού, κάτι που δύσκολα θα καταλάβουν οι νορμάλ άνθρωποι (= όλοι αυτοί που είναι εξίσου τρελοί όμως δεν το ξέρουν). Εξάλλου, μεταξύ μας... αν ο νορμάλ άνθρωπος είναι αυτός που ψηφίζει ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, βλέπει τις ειδήσεις του MEGA κι ονειρεύεται ένα σπίτι στη Βουλιαγμένη με κήπο για να κουρεύει το γκαζόν, μετά φταίω εγώ που τρελάθηκα;

Και μετά λέτε εμένα τρελό;

Πιστεύω εις έναν Γκλεν Ράνσιτερ, φίλο, αφεντικό, επικοινωνούντα μέθ’ ημών διά συσκευών του Μορατορίου Αγαπημένοι Αδερφοί της Ελβετίας, εχθρό του κακόβουλου Δημιουργού, του ποιητού ουρανού και γης, ορατών τε πάντων και αοράτων.

Και εις μίαν Έλα Ράνσιτερ, μόνην σύζυγον του Γκλεν, νυμφευθήσασα τον Γκλεν, αφεντικόν αληθινόν εκ αφεντικού αληθινού, σύζυγον ουχί υπάλληλον, διευθύνουσαν την εταιρείαν μετά του Γκλεν, θανούσαν εις την ηλικίαν τον 20 ετών. Την δι' ημάς τους ανθρώπους και δια την ημετέραν σωτηρίαν παραμένουσαν εις ψυχρήν συντήρησην και παρέχουσαν εφ’ όρου ημιζωής το Ούμπικ ίνα την οπισθοδρόμησην αντιπαλέψωμεν, πληγείσαν υπό του κακόβουλου Δημιουργού, και παθούσαν, ην το Ούμπικ εφηύρε και συντόμως από της ημιζωής αναχωρήσει εις νέαν μήτραν όπως αναγεννηθή.

Και εις το Ούμπικ το άγιον, το κύριον, το ζωοποιόν, τον φέρον αρνητικόν ιονιστήν μετά ενσωματωμένης μονάδος υψηλής τάσεως και χαμηλής εντάσεως, δυναμοδοτούμενον εκ μπαταρίας ηλίου των 25 kV, ον τους ήλιους και τους κόσμους έπλασε, τις ζωές και τα ενδιαιτήματα αυτών, ο ο λόγος εστί και το όνομα αυτού απρόφερτον, Ούμπικ καλείται πλην Ούμπικ το όνομα αυτού ουκ εστί,

κίνδυνον μη επιφέρον εάν ληφθή κατά τις οδηγίες χρήσεως.

Αμήν

El Revisionista

2011-07-04T22:37:00.003+03:00

Με πείσανε να γίνω ρεβιζιονιστής
Και στο YouTube να παίξω
Θα ρθει όμως καιρός που κι εσύ θε να πειστείς
Πως δε θα το αντέξω.

Τι να κάνω; Ήτανε γραφτό
Μέσ’ σ’ αυτόν τον κόσμο τον ψηφιακό
Να ‘χω πολλές περσόνες.
Άνοιξα ακόμα έναν λογαριασμό
Μέσα στους δεκάδες που διατηρώ
Να τον φροντίζω, να τον ξεσκονίζω
Να ‘χω ουσία, να ‘χω παρουσία
Να έχω κύρος, μικρός να γίνω ήρως
Να γράφω λόγια, ανώγια και κατώγια
Να με προπαγανδίσω, να με διακωμωδήσω.

Κι από χρέος συναδελφικό
Φίλους να προσθέτω στον κατάλογο
Να τους τιμάω, να τους αποτιμάω
Να τους προσέχω και να τους κατέχω
Κι αυτό το σοκ μου, τα λέω και στο μπλογκ μου!
Μα θα τα γράφω, θα τα ξαναγράφω:
Είναι μαθήσεως μήτερ,
Θα φτιάξω και τουΐτερ (δυστυχία μου...)

Δουλειά σου είναι, μούπανε, να δίνεις υλικό
Αμέτρητων σχολίων
Το μέσο είναι το μήνυμα, ιδού το μυστικό
Στην πιάτσα των δικτύων.

Ίντερνετ και δόξα τω Θεώ
Τα καλά στον κυβερνόκοσμο
Είναι πως έχει ρεύμα.

Άμα πιάσεις το μηχανισμό
Και δημιουργήσεις παράλληλο εαυτό
Θα είσαι ονλάιν, θα ‘χεις και ντεντλάιν
Θα ‘χεις ακάουντ και ΠέιΠαλ αμάουντ
Και με τα χρόνια θα ζεις στα ηλεκτρόνια
Θα γίνεις ξένος και αλλοτριωμένος
Εξαρτημένος και καλωδιωμένος
Μέχρι να πεις: Αμάν πια!
Και άει στα κομμάτια!
Και άει στα κομμάτια!

Άντε μετά ν' αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας...

Αφού είσαι, πώς να το κάνουμε.

Τέτοια πράσινη ανάπτυξη, ούτε ο Παπανδρέου

Κεραμιδόσκυλος

Γάτος ο δικός σου

Μεγάλος γάτος

Ο Δρόμος Προς Τον Παράδεισο Μπορεί Να Είναι Στρωμένος Με Ιδιοτελείς Προθέσεις

2011-07-04T08:18:00.002+03:00

Σήμερα είναι μέρα χαράς, ελπίδας και βάσιμης αισιοδοξίας.

Στην Ταϊλάνδη απαγορεύεται να μπεις με κινητό τηλέφωνο στον εκλογικό χώρο. Κι αυτό για να μην πουλήσεις την ψήφο σου – ένα σπορ που ανθούσε όλες τις προηγούμενες δεκαετίες. Οπότε σωστά απαγορεύονται τα κινητά τηλέφωνα: «θα σου δώσω τόσα αν με ψηφίσεις – και για απόδειξη, θα βγάλεις φωτογραφία την ψήφο σου με το κινητό και θα μου τη δείξεις». Κάπου 3 με 5 μεροκάματα είναι η αξία της ψήφου, τόσα έδιναν παραδοσιακά οι υποψήφιοι βουλευτές στο κόσμο να τους ψηφίσει. Ευτυχώς σήμερα το σπορ αυτό είναι παράνομο και τείνει να γίνει μουσειακό. Σε ένα γκάλοπ που διάβασα, μόνο το 7% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα πουλούσε την ψήφο του, κάπου 30% μάλιστα απάντησε ότι θα έπαιρνε τα λεφτά που θα του πρόσφεραν, όμως κατόπιν θα ψήφιζε κατά συνείδηση. Η Ταϊλάνδη αλλάζει – και καλά κάνει. Και θα αλλάξει κι άλλο.

Μερικά προεκλογικά πλακάτ:

Σήμερα αλλάζουμε κι από φανατικοί οπαδοί, γινόμαστε αυστηροί κριτές. Χειρότεροι κι από τη Ροζίτα Σώκου, κι από τους γκρινιάρηδες στο Μάπετ Σόου. Τι ελπίζουμε για το άμεσο μέλλον:

1) Ότι τεράστιοι κρατικοί πόροι, που μέχρι τώρα γίνονταν μίζες, αμύθητα κέρδη για λίγους πάμπλουτους επιχειρηματίες, στρατιωτικές δαπάνες κ.λπ., θα γίνουν στήριξη προς τα φτωχά κοινωνικά στρώματα. Θα γίνουν επιδόματα και πίστωση προς τους μικροκαλλιεργητές, βελτίωση του ξεχαρβαλωμένου ΕΣΥ, αναπτυξιακά προγράμματα σε χωριά και μικρές επαρχιακές πόλεις, αύξηση ημερομισθίων, πάγωμα χρεών των φτωχών νοικοκυριών κ.λπ.

2) Ότι θα αρχίσει να εδραιώνεται η ισονομία και η πραγματική ισότητα. Θα μπει χαλινάρι στη διαφθορά της αστυνομίας και του Δημοσίου, ο νόμος θα ισχύει το ίδιο για όλους, η Δικαιοσύνη θα πάψει να κάνει διακρίσεις.

3) Ότι θα αρθεί η σφοδρή λογοκρισία, θα ελευθερωθούν οι πολιτικοί κρατούμενοι, θα ανοίγουν όλα τα websites κανονικά, θα πάψει να διώκεται κάποιος για τις ιδέες του. Κι όταν έρθει η ώρα, θα τεθεί ανοιχτά και το-ζήτημα-το-οποίο-δεν-πρέπει-να-συζητάμε-δημόσια.

Γιατί τα ελπίζουμε όλα αυτά:

1) Γιατί υπάρχει ένα τρομερό κίνημα πίσω από τον νικητή των εκλογών. Ένα κίνημα γνήσια λαϊκό, αυθόρμητο, ακαθοδήγητο, υγιές, που εντυπωσίασε όλη την υφήλιο με την επιμονή, τη συνέχειά του και την καταπληκτική του αυτο-οργάνωση (και το καταπληκτικό του στιλ!). Πέντε χρόνια τώρα μέτρησε εκατοντάδες νεκρούς, χιλιάδες τραυματίες και φυλακισμένους, υπέστη συκοφαντία, δίωξη, λογοκρισία, τρομοκράτηση, κι όμως ούτε λύγισε ούτε ξεφούσκωσε.

2) Διότι είναι εντυπωσιακή η ευφυΐα του Τάκσιν (και της αδερφής του), εννοώντας ότι δείχνει να καταλαβαίνει πολύ καλά πως αυτό που πυροδότησε ο ίδιος το 2001, πλέον τον ξεπερνάει. Ο Τάκσιν έχει συμβολοποιηθεί πια, στη συνείδηση του κόσμου είναι ο πρωθυπουργός των φτωχών. Σωστό ή λάθος, αυτό ζητάει πλέον ο κόσμος, έναν Ρομπέν των Δασών, έναν πρωθυπουργό των φτωχών! Και ο ίδιος μοιάζει να το καταλαβαίνει αυτό. Πέρυσι τον είχα παρομοιάσει με τον Πεισίστρατο, σ' ένα κείμενο που δυστυχώς απεδείχθη προφητικό. Ιδιοτελής; Εγωιστής; Φιλόδοξος; Μούτρο; Ναι σε όλα! Κι ο Πεισίστρατος μούτρο πρέπει να ήταν, κάθε άλλο παρά άγιος, και μόνο για τον εαυτό του πρέπει να νοιαζόταν. Όμως ανέβασε το βιοτικό επίπεδο των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων, έθεσε τις βάσεις της αθηναϊκής δημοκρατίας, το έκανε. Τελικά καταλήγω ότι ο δρόμος προς τον Παράδεισο μπορεί να είναι στρωμένος με ιδιοτελείς προθέσεις.

3) Διότι η παραδοσιακή αριστοκρατία και οι ελίτ της Ταϊλάνδης τώρα έχουν λυσάξει απ’ το κακό τους. Κι αυτό δεν μπορεί παρά να είναι καλό σημάδι!

Γιατί όμως δεν μένουμε απ’ έξω από το κίνημα των Κόκκινων, ως γνήσιοι ριζοσπάστες/επαναστάτες/αριστεροί, ζητώντας επιπλέον κομμουνιστική επανάσταση, αταξική κοινωνία, απαλλοτρίωση των μέσων παραγωγής κ.λπ.;

Διότι δεν μπορούμε να είμαστε επαναστάτες ολικής απασχόλησης! Κάποιοι σοφοί, έξω από τον λαό, που να ξέρουν καλύτερα το συμφέρον του λαού από τον ίδιο τον λαό (μήπως αυτό δεν κάνει και η αριστοκρατία της Ταϊλάνδης;). Και να κατηγορούμε μετά τον κόσμο που είναι, υποτίθεται, συντηρητικός και οπισθοδρομικός, δεν συνειδητοποιείται ως τάξη, δεν ανταποκρίνεται στην τέλεια ριζοσπαστικότητά μας. Μήπως αυτό δεν κάνει και η αριστοκρατία της Ταϊλάνδης; Εντάξει, αυτή κατηγορεί τον κόσμο για «αμάθεια» και «ανωριμότητα», όμως το σχήμα είναι το ίδιο. Όχι, η λύση για τον λαό πρέπει να προέρθει από τον ίδιο το λαό. Κι όλοι εμείς οι διανοούμενοι (μπλιαξ), οι λόγιοι (φρίκη), οι φλώροι με τα κομπιούτερ (μη χέσω), καλά θα κάνουμε να σεβόμαστε τον κόσμο που ευελπιστούμε να σώσουμε, ν’ ακούμε πολύ και να μην έχουμε ισχυρές απόψεις. Όπως επίσης και να μιλάμε την ίδια γλώσσα, να κάνουμε την ίδια ζωή, ν’ ακούμε τα ίδια λαϊκά τραγούδια, να πίνουμε το ίδιο ρούμι.

Η πιο καλτ προεκλογική δήλωση: «Οι πολιτικοί είναι σαν τις πάνες. Πρέπει να τους αλλάζεις, αλλιώς γίνονται πολύ βρώμικοι». Ηθικός αυτουργός είναι ο Τσουβίτ, ο άγριος τύπος στο παρακάτω πλακάτ, ένας πάμπλουτος νταβατζής (κυριολεκτικά) και ηγέτης ενός μικρού κόμματος. Κάτι σαν διασταύρωση Μπερλουσκόνι και Αχιλλέα Μπέου.

Το πιο καλτ προεκλογικό πλακάτ (το βούτηξα από εδώ). Τα πάντα όλα, μιλάμε:

Χώρα: Ταϊλάνδη
Ημερομηνία: 4/7/2011
Πρωθυπουργός: Γίνγκλακ «Που» Τσιναουάτ

ΑκΔοκρατία

2011-06-26T09:07:00.002+03:00

Είναι ένας σκύλος ήσυχος, μικρούλης, που πηγαίνει
Στα πόδια των ανθρώπων και ποτέ του δε γαυγίζει
Μήτε δαγκώνει και γι’ αυτό ποτέ του δε χορταίνει
Το ποθητό και δίχως πέτσα κόκκαλο που ελπίζει.

«Αυτή η διασταύρωση είναι επικίνδυνη. Τη νύχτα δε φωτίζεται καλά, έχουν γίνει πολλές τράκες εδώ».

«Να γράψουμε στο Δημαρχείο να τη φροντίσουν».

«Τι να κάνουμε, λέει;»

«Να το πούμε στην αρμόδια υπηρεσία του Δήμου. Να τηλεφωνήσουμε – καλύτερα να γράψουμε, επιστολή ή e-mail, τα γραπτά μένουν».

«Σιγά που θα κάνουν κάτι!»

«Αν μιλήσουμε στους γείτονες και το οργανώσουμε όλοι μαζί, δε θα ενδιαφερθούν;»

«Δε νομίζω... Θα μας απαντήσουν ότι δυστυχώς δε φτάνει ο προϋπολογισμός, κάτι τέτοιο – αν μας απαντήσουν κιόλας».

«Καλά, ο Δήμαρχος δεν ενδιαφέρεται να επανεκλεγεί; Δεν ενδιαφέρεται να έχει τους δημότες ευχαριστημένους;»

«Ο Δήμαρχος έχει έναν προϋπολογισμό περίπου μισό εκατομμύριο δολάρια σε κάθε προεκλογική περίοδο, μόνο για να τα μοιράζει στους αρχηγούς των κοινοτήτων και των συνοικιών, κι αυτοί να του φέρνουν ψήφους. Έτσι υπολογίζει να επανεκλεγεί».

«Μα κόσμος τραυματίζεται και σκοτώνεται στη διασταύρωση! Δηλαδή, τι πιο σημαντικό έχει ο Δήμος; Διάολε, γι’ αυτό υπάρχει στο φινάλε!»

«Εδώ είναι Ταϊλάνδη». Τι θα πει πάλι αυτό, εδώ είναι Ταϊλάνδη;...

Θα πει πως είναι Ασία. Κι η Ασία λειτουργεί με ΑκΔ, όχι με νόμους, δικαιώματα, συμμετοχή και διάλογο. Με μόνη πιθανή εξαίρεση ίσως την Ιαπωνία (δεν ξέρω πολλά, αλλά νομίζω ότι η χώρα αυτή έχει τον δικό της θεό, πιθανώς να ισχύουν άλλα πράγματα εκεί), το πραγματικό πολίτευμα κάθε ασιατικής χώρας είναι ΑκΔοκρατία, άσχετα τι γράφει τυπικά η Wikipedia.

Τα ΑκΔ είναι τα Ανώτερα και Δυνατότερα πράγματα της ζωής. Κάθε Ασιάτης, από τη στιγμή που γεννιέται, μαθαίνει ότι αποτελεί έναν μικρό κρίκο σε μια μεγάλη αλυσίδα, η οποία περιστρέφεται γύρω από τις τροχαλίες των ΑκΔ. Αυτά μπορεί να είναι η κυβέρνηση, ο πρωθυπουργός, σουλτάνος, πρόεδρος, βασιλιάς, εμίρης, γενικός γραμματέας κ.λπ., οι ιερείς/μοναχοί, οι ηλικιωμένοι (άμα είσαι νέος), οι άντρες (άμα είσαι γυναίκα), οι πλούσιοι (άμα είσαι φτωχός), η αστυνομία, ο στρατός, ο αρχηγός της κοινότητας, του χωριού, καθώς και κάποια ειδικά επαγγέλματα (ο δάσκαλος, ο δημόσιος υπάλληλος κ.α.). Ο κάθε Ασιάτης λοιπόν μαθαίνει από νωρίς τη θέση του στη ζωή, ποια ΑκΔ έχει εμπρός του, για ποιους αποτελεί ο ίδιος ΑκΔ, και συναναστρέφεται μαζί τους βάσει της καθιερωμένης τεχνικής.

Η καθιερωμένη τεχνική είναι η υποτέλεια: με την ελπίδα ότι τα συγκεκριμένα ΑκΔ που σου έτυχαν θα αποδειχθούν καλόβολα και φιλάνθρωπα, με το φόβο μην πέσεις στη σκοτεινή πλευρά του ΑκΔ και συγκεντρώσεις τα πυρά της οργής του, εκδηλώνεις υποταγή και ταπεινότητα προκειμένου να τα εξευμενίσεις και να σε ελεήσουν. Ένας σκύλος ήσυχος, μικρούλης, που πηγαίνει στα πόδια των ανθρώπων και ποτέ του δε γαυγίζει. Δε χωράει σε όλα αυτά η έννοια του νόμου ενώπιον του οποίου όλοι είναι ίσοι, δε χωρά η έννοια των δικαιωμάτων, ούτε καν της αξιοπρέπειας. Η Ασία δε δουλεύει με νόμους και ισότητα αλλά με ΑκΔ: εξευμενισμός και υποτέλεια έναντι ελεημοσύνης. Μήτε δαγκώνει και γι’ αυτό ποτέ του δε χορταίνει το ποθητό και δίχως πέτσα κόκαλο που ελπίζει.

ΑκΔοκρατία λοιπόν μπορεί να σημαίνει μεν μια επίφαση δημοκρατίας, λιγότερο ή περισσότερο πειστική, όμως συνυπάρχει μαζί με κάποιους άλλους άγραφους θεσμούς, οι οποίοι στην πράξη αποδεικνύονται πανίσχυροι. Για παράδειγμα, η ΑκΔοκρατία δημιουργεί δικαιοσύνη δύο ταχυτήτων: δεν υπάρχει περίπτωση να καταδικαστεί στο δικαστήριο ένα ΑκΔ, παρά μόνο αν βρεθεί απέναντι σ’ ένα άλλο εξίσου ισχυρό ΑκΔ. Το μη–ΑκΔ (η πλειονότητα του πληθυσμού, δηλαδή) θα βρει τα δικαστήρια αδιάφορα απέναντί του, έως και κατάφωρα εχθρικά, αν αντιπαρατεθεί μ’ ένα ΑκΔ. Η ΑκΔοκρατία δημιουργεί και νόμους δύο ταχυτήτων: η αστυνομία (που κι αυτή είναι ΑκΔ) προθυμοποιείται πάντα να εφαρμόσει τον νόμο εναντίον ενός μη–ΑκΔ, όμως τείνει να κάνει τα στραβά μάτια, να χάνει ενοχοποιητικά στοιχεία, να εμφανίζεται καθυστερημένα κ.λπ. όταν έχει απέναντί της ένα ΑκΔ. Ή, εναλλακτικά, να θάβει την υπόθεση έναντι χρηματικού αντιτίμου.

Είναι ένας σκύλος ήσυχος, μικρούλης και φτωχός
Που, απ’ τη σκυλίσια του ψυχή, για λάθος του νομίζει
Το ότι είναι σκύλος και πιο πολύ ότι είν’ μικρός
Γι’ αυτό, σαν τον κλωτσάνε, δεν δαγκώνει ούτε γαβγίζει.

Κι όμως, υπήρξαν δύο περιπτώσεις στη σύγχρονη, βαθιά Ασία όπου η καθιερωμένη ΑκΔοκρατία αμφισβητήθηκε εκ θεμελίων (και συνεχίζει να αμφισβητείται ακόμα). Η μία είναι η Βιρμανία για την οποία θα πούμε σε κάποια μελλοντική ανάρτηση, σήμερα θα κάνουμε ένα ταξίδι στην εξωτική Ταϊλάνδη. Η οποία, εκτός από νησιά, παραλίες, βουνά, ελέφαντες, ναούς, μνημεία, ορχιδέες κ.λπ, έχει και πολιτική ζωή με έντονο παρελθόν κι ακόμα πιο έντονο παρόν. Ας δούμε λοιπόν την παραδοσιακή ΑκΔοκρατία της Ταϊλάνδης κι ένα καλό βιβλίο εδώ είναι το Making Democracy του James Ockey:

Από το 1932, που η χώρα έπαψε να είναι απόλυτη μοναρχία, μέχρι και σήμερα, η πολιτική της Ταϊλάνδης υπήρξε μια κλίμακα με έξι νότες.

- Το ντο της κλίμακας είναι τα μη-ΑκΔ, ο απλός κόσμος. Ως επί το πλείστον φτωχός, έως πάμφτωχος, και με ασχολίες κυρίως αγροτικές, είναι αναγκασμένος να δουλεύει από το πρωί ως το βράδυ για το μεροκάματο και ουδέποτε ενδιαφέρθηκε για την πολιτική της χώρας. Τα κόμματα πάντα ήταν αδιάφορα για τον μέσο Ταϊλανδό, η κυβέρνηση κάτι πολύ μακρινό, καμιά φορά και εχθρικό, κάτι που αφορούσε κάποιους άλλους, ο ίδιος νοιαζόταν μόνο για τα στενά τοπικά θέματα – να φτιάξουν το δρόμο για την πόλη, ας πούμε, ο οποίος έχει γεμίσει λακούβες.

- Το ρε της κλίμακας είναι οι τοπικοί διαμορφωτές γνώμης. Αποδίδω έτσι τον ταϊλανδικό όρο χούα κανέν, ο οποίος περιγράφει σεβαστά πρόσωπα στην τοπική κοινωνία που καθοδηγούν εκλογικά τους ψηφοφόρους, είτε εμπνέοντας κύρος και φόβο, είτε με χρηματικά ή άλλα ανταλλάγματα. Το κλασικό ελληνικό: «έχω πενήντα έξι σταυρούς να σου φέρω»• ομοίως, κι ο ταϊλανδός χούα κανέν συνήθως ξέρει με μεγάλη ακρίβεια πόσους ψήφους μπορεί να φέρει σε έναν υποψήφιο βουλευτή.

Οι χούα κανέν είναι άνθρωποι πολλών κατηγοριών. Έμποροι κι επιχειρηματίες που δίνουν δουλειά σε υπαλλήλους κι εργάτες της τοπικής κοινωνίας• δήμαρχοι, κοινοτάρχες και «νομάρχες» (κυβερνήτες επαρχιών)• διευθυντές δημοσίων υπηρεσιών, που τους τρέμει όλοι η τοπική κοινωνία μην τυχόν και δε βάλουν την υπογραφή τους σε κάποιο έγγραφο• αστυνομικοί διευθυντές• βουδιστές μοναχοί• δάσκαλοι στο τοπικό σχολείο (επάγγελμα με πολύ κύρος)• κακοποιοί και αρχηγοί συμμοριών. Όλοι αυτοί είναι ΑκΔ και λειτουργούν ως ποιμένες ψήφων για κάποιον βουλευτή.

- Το μι της κλίμακας είναι οι βουλευτές, οι οποίοι πολιτεύονται βασισμένοι αποκλειστικά σ’ ένα δίκτυο από χούα κανέν. Αποκλειστικά όμως! Η πολιτική για κάποιον υποψήφιο βουλευτή ουδέποτε υπήρξε κάτι διαφορετικό από ένα φύλλο χαρτί με νούμερα και προσθαφαιρέσεις: αυτός θα μου φέρει πενήντα (ψήφους), αυτός εβδομήντα, αυτός εξήντα, αυτός εκατό κ.λπ., χρειάζομαι άλλους τριακόσιους πενήντα. Η στρατολόγηση γίνεται βάση προσωπικών σχέσεων και χρηματικών ανταλλαγμάτων, τα οποία συνήθως ο χούα κανέν μοιράζει στο ποίμνιό του έναντι ψήφων. Ακριβώς: στην Ταϊλάνδη οι υποψήφιοι βουλευτές ψωνίζουν, κανονικά, ψηφοφόρους από τον τοπικό αντιπρόσωπο.

- Το φα της κλίμακας είναι οι κλίκες. Οι εκλεγμένοι βουλευτές σχηματίζουν ομάδες μέσα στο κοινοβούλιο, στη βάση προσωπικών σχέσεων, κοινών στόχων και κοινών συμφερόντων. Η ψήφος σ’ έναν βουλευτή τελικά καταλήγει ψήφος στη συγκεκριμένη κλίκα του.

- Το σολ της κλίμακας είναι τα πολιτικά κόμματα, τα οποία αποτελούνται από κλίκες και συγκροτούνται μόνο και μόνο για να υποστηρίξουν την πρωθυπουργοποίηση του ηγέτη τους. Ελάχιστο ρόλο παίζει η ιδεολογία ή το πολιτικό πρόγραμμα. Το κόμμα είναι ο ηγέτης, κάπως σαν την παλιά Νέα Δημοκρατία, η οποία ήταν το γύρω-γύρω του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

- Το λα της κλίμακας είναι η κυβέρνηση κι ο πρωθυπουργός. Η μόνη προϋπόθεση για να γίνει κάποιος υπουργός στην Ταϊλάνδη είναι να έχει από πίσω του μια μεγάλη και ισχυρή κλίκα. Δε μετράει τίποτα άλλο, ούτε η εμπειρία ούτε η κατάρτιση ούτε η εκπαίδευσή του, παρά μόνο οι βουλευτές που τον υποστηρίζουν.

Είναι ένας σκύλος με ψυχή βαθιά χριστιανική (βουδιστική),
Που δείχνει ταπεινόφρονα πως δεν έχει πονέσει,
Που με την πράξη του αποχτά ευτυχία μοναδική,
Μέσ' στον παράδεισο των σκύλων μια μικρούλα θέση.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο λειτούργησε πολιτικά η Ταϊλάνδη επί πολλές δεκαετίες, με μια ιεραρχία βυθισμένη στη διαφθορά. Διότι όσο περισσότερο αναδεικνύεται κάποιος, όσο υψηλότερο πολιτικό ΑκΔ γίνεται, τόσες περισσότερες και μεγαλύτερες ευκαιρίες έχει να δίνει δουλειές σε δικούς του ανθρώπους ή να μεθοδεύει νόμους κι αποφάσεις που εξυπηρετούν δικούς του επιχειρηματίες, τραπεζίτες, εξαγωγείς κ.λπ. Έναντι προμήθειας, φυσικά. Φανταστείτε ένα αγγειακό σύστημα στη χώρα, με μικρότερες και μεγαλύτερες φλέβες που μεταφέρουν ψήφους από κάτω προς τα πάνω, οι οποίες λειτουργούν παράλληλα με μικρότερες και μεγαλύτερες αρτηρίες που μεταφέρουν χρήματα κι άλλες διευκολύνσεις από πάνω προς τα κάτω: αυτό υπήρξε η πολιτική της Ταϊλάνδης.

Τώρα που το ξανασκέφτομαι, η περιγραφή ταιριάζει επίσης και στην πολιτική της Ελλάδας, όμως αυτό είναι άλλο θέμα.

Το σύστημα αυτό δεν υπήρξε κλειστό, είχε έναν βαθμό εσωτερικής κινητικότητας. Κάποιος μπορούσε να ξεκινήσει από χαμηλά και να φτάσει ψηλά. Να γνωρίσει, ας πούμε, τον γιο του δημάρχου ή του διευθυντή της τοπικής τράπεζας στο ποδόσφαιρο, κατ’ αυτόν τον τρόπο να αποκτήσει την εμπιστοσύνη μιας ισχυρής οικογένειας και να χρησιμοποιήσει την επαφή αυτή για να πάρει δουλειές και συνεργασίες στην επιχείρησή του. Ή να κάνει μια γενναία δωρεά στον τοπικό ναό• θα γίνει σεβαστό πρόσωπο στην κοινότητα, ένας καινούργιος χούα κανέν, ο λόγος του θα έχει πέραση, οπότε οι υποψήφιοι βουλευτές θα ενδιαφερθούν γι’ αυτόν. Ή να ξεκινήσει από απλός δημοσιογράφος σε κάποιο ΜΜΕ της πρωτεύουσας, να κάνει τις σωστές γνωριμίες, να μπει στα σωστά σαλόνια, και χρησιμοποιώντας τις επαφές του, να εξελιχθεί ακόμα και σε μεγιστάνα του Τύπου. Το ΑκΔοκρατικό σύστημα άφηνε κάποια περιθώρια ακόμα και σε απλούς ανθρώπους να ενταχθούν πρώτα στο κύκλωμα των χαμηλότερων ΑκΔ, και την κατάλληλη στιγμή να κάνουν το άλμα προς τις υψηλές βαθμίδες της πολιτικής (που περιλαμβάνουν συνεργασία με τις υψηλές βαθμίδες της οικονομίας) ή προς τις υψηλές βαθμίδες της οικονομίας (που περιλαμβάνουν συνεργασία με τις υψηλές βαθμίδες της πολιτικής). Η όλη λειτουργία του συστήματος όμως ήταν βαθιά αριστοκρατική, γιατί η ανέλιξη κάποιου βασιζόταν στη γνωριμία και την ένταξη στο κλαμπ, όχι σε θεσμούς και διαδικασίες. Το αν κάποιος ήταν άνθρωπος με προσόντα για μια υψηλότερη βαθμίδα, ήταν κάτι που το αποφάσιζε το κλαμπ, αυτό έδινε το χρίσμα – και θα έπρεπε κάποιος πρώτα να αφιερώσει πολύ χρόνο σε γλύψιμο, υποτέλεια και αυλοκολακεία πριν αναδειχθεί. Όλα αυτά πάντα με φόντο τον ωκεανό των απλών ανθρώπων, των μη-ΑκΔ, που μάθαιναν από μικροί να σέβονται την ιεραρχία, να προσφωνούν τον αστυνομικό διευθυντή «η μεγαλειότητά σας» (your majesty), που δεν ενδιαφέρονταν για τις υψηλότερες διαπλοκές της χώρας, απλώς δούλευαν να βγάλουν το μεροκάματο κι οι ελπίδες τους έφταναν το πολύ-πολύ μέχρι τον δρόμο προς την πόλη που έχει γεμίσει λακούβες, καλά θα ‘ταν να τον φτιάξουν επιτέλους. Και ξαφνικά ήρθε ο Τάκσιν, το 2001.

Μονάχα από τα γήινα τα δεινά του λείπει ακόμα
Κάτι, που την αγάπη του εαυτού του θα ξυπνήσει (τι του λείπει;)

Γκάνταλφ ο Γκρίζος, καθώς επίσης και Τάκσιν ο Γκρίζος. Δεν μπορεί να ζωγραφίσει κανείς αποκλειστικά άσπρη ή μαύρη εικόνα για τον πιο πολυσυζητημένο πολιτικό στην ιστορία της Ταϊλάνδης, ο Τάκσιν για κάθε θετικό είχε κι ένα αρνητικό, για κάθε αρνητικό κι ένα θετικό. Θα χρειαζόταν μια ολόκληρη ανάρτηση να πούμε τα αρνητικά του, όμως αυτό που έχει σημασία εδώ είναι ότι ο Τάκσιν έκανε δύο πρωτόγνωρα πράγματα στην ταϊλανδική πολιτική: 1) Προσπάθησε να απευθυνθεί κατευθείαν στους ψηφοφόρους, 2) Ανέβασε το βιοτικό επίπεδο των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων.

1) Ο Τάκσιν κατάλαβε πολύ καλά τη δύναμη των ΜΜΕ και τα τροφοδοτούσε τακτικά με ανακοινώσεις και καμπάνιες. Κατά κάποιον τρόπο, τράβηξε χρήματα από το κύκλωμα βουλευτές – χούα κανέν – ψηφοφόροι, και τα έριξε στην τηλεόραση και τις εφημερίδες. Το πιο πρωτότυπο όμως ήταν οι ζωντανές ομιλίες του κάθε Σάββατο απόγευμα στο ραδιόφωνο, στις οποίες εξηγούσε την πολιτική και τα σχέδιά του. Κάτι τέτοιο δεν είχε ξαναγίνει. Ο απλός Ταϊλανδός είδε ξαφνικά έναν διαφορετικό πρωθυπουργό, που του απευθυνόταν προσωπικά, χωρίς διαμεσολάβηση από τους χούα κανέν. Όλο και περισσότερος κόσμος άρχισε να περιμένει με ενδιαφέρον κάθε Σάββατο τις ζωντανές ραδιοφωνικές ομιλίες του πρωθυπουργού, σταδικά έγιναν ένα από τα σημαντικά γεγονότα της εβδομάδας για τους απλούς Ταϊλανδούς, και τις επόμενες μέρες αναπαράγονταν σε εφημερίδες και τηλεόραση. Όταν σκέφτεται κανείς π.χ. τον Καραμανλή και τη βασική μέθοδο επικοινωνίας του με το λαό που ήταν οι επιλεγμένες διαρροές («καλά πληροφορημένες πηγές προσκείμενες στο Μέγαρο Μαξίμου αναφέρουν ότι ο κ. Καραμανλής εμφανίστηκε θυμωμένος/κουρασμένος/αντίθετος/ενωτικός/οργισμένος κ.λπ.», χορτάσαμε να τα ακούμε), δεν μπορεί να μην παραδεχτεί την ευφυΐα του Τάκσιν, που απευθυνόταν στον κόσμο τακτικά, προσωπικά και άμεσα.

2) Η Ταϊλάνδη δεν έμεινε η ίδια π.Τ. και μ.Τ. (προ και μετά Τάκσιν). Ο άνθρωπος ανέβασε σημαντικά το βιοτικό επίπεδο του φτωχού (και πάμφτωχου) πληθυσμού. Συνοπτικά: ο Τάκσιν έφτιαξε επιτυχημένο ΕΣΥ, προσέφερε φτηνά επιχειρηματικά δάνεια στα εκατομμύρια των μικροαγροτών και πάγωσε τα χρέη τους (άφθονα μετά την οικονομική κρίση του 1997), προσέφερε χαμηλότοκα σπουδαστικά δάνεια με υπερευνοϊκούς όρους σε παιδιά οικογενειών χαμηλού εισοδήματος, πάμπολλα επιδόματα και διευκολύνσεις, έκανε αναπτυξιακά προγράμματα στα φτωχά χωριά της χώρας, έκανε πάρα πολλά έργα στην επαρχία, ιδιαίτερα στο φτωχό ΒΑ τμήμα της Ταϊλάνδης, το οποίο προηγουμένως ήταν σχεδόν έξω από τον χάρτη – σαν την Ήπειρο του ’60, ας πούμε. Από Wikipedia: Thaksin's economic policies helped Thailand recover from the 1997 Asian Financial Crisis and substantially reduce poverty. GDP grew from 4.9 trillion baht in 2001 to 7.1 trillion baht in 2006. Thailand repaid its debts to the International Monetary Fund two years ahead of schedule. Income in the Northeast, the poorest part of the country, rose by 46% from 2001 to 2006. Nationwide poverty fell from 21.3% to 11.3%. Thailand's Gini coefficient, a measure of income inequality, fell from .525 in 2000 to .499 in 2004.

(Τι του λείπει;)

Πέρα από τα νούμερα, προσπαθήστε να συλλάβετε τις επιπτώσεις της πολιτικής του. Εκατομμύρια φτωχοί αγρότες (κυρίως), μεροκαματιάρηδες, εργάτες, τεχνίτες, πωλητές του δρόμου, βιοπαλαιστές κ.λπ., χτυπημένοι άγρια από την Ασιατική Οικονομική Κρίση (1997-1998 ήταν μαύρα χρόνια για την Ταϊλάνδη), καταδικασμένοι, τόσο οι ίδιοι όσο και τα παιδιά τους, σε μια ζωή κούρασης, φτώχειας και ανασφάλειας, μπόρεσαν να πάρουν ανάσα, να στήσουν αξιοπρεπείς επιχειρήσεις και μαγαζιά, να πάνε στο νοσοκομείο για μια εξέταση, επέμβαση, θεραπεία κ.λπ., ενώ τα παιδιά τους μπορούσαν, άμα το κυνηγούσαν, να σπουδάσουν και να αποκτήσουν εντελώς διαφορετική ζωή από αυτή των γονιών τους. Άνοιξε ένας καινούργιος δρόμος ανάδειξης για τους φτωχούς Ταϊλανδούς, μέσα από τη δουλειά και το κολλέγιο, όχι μέσα από τις υψηλές γνωριμίες και την αυλοκολακεία. Με τα καλά του και τα στραβά του, ο Τάκσιν έδωσε εσωτερική κινητικότητα στην ταϊλανδική κοινωνία, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας. Καμία έκπληξη που ο κόσμος τον λάτρεψε. Καμία έκπληξη που η οργανική ΑκΔοκρατία της χώρας τον μίσησε και συντάχτηκε σταδιακά όλο και περισσότερο με το αντιπολιτευόμενο κόμμα (Δημοκρατικό Κόμμα).

Η συνέχεια του Τάκσιν είναι γνωστή. Το 2005 πρωτοφανής εκλογικός θρίαμβος, το 2006 η χώρα σε κρίση από το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα, που δεν μπορούσε με τίποτα να δεχτεί ότι θα στερηθεί την εξουσία για άλλα 4 χρόνια. Τον Σεπτέμβριο ο στρατός στους δρόμους και πραξικόπημα...

Αυτά τα διαόλια πιο πάνω ονομάζονται ιτέν στα ταϊλανδικά, επίσης γνωστά και ως κουμποτά (Kubota). Είναι πολύ απλά αγροτικά μηχανήματα, σχεδόν αυτοσχέδια στην κατασκευή τους: ένας κινητήρας Kubota 50 ίππων, δύο τροχοί, ένα στοιχειώδες διαφορικό, δύο μεταλλικές λαβές, ένα ξύλινο πλαίσιο, κι έχεις τρέιλερ, σκαπτικό, αγροτικό φορτηγάκι και μεταφορικό μέσο. Ένας δυνατότερος κινητήρας Kubota άνω των 120 ίππων, κι έχεις κανονικό φορτηγό. Το ενδιάμεσο βήμα ανάμεσα από τον παραδοσιακό νεροβούβαλο (επί αιώνες το αγροτικό πολυμηχάνημα της ΝΑ Ασίας) και το σύγχρονο τρακτέρ. Την άνοιξη του 2006 λοιπόν, όταν η χώρα οδηγούταν σε κρίση κι η συντεταγμένη ελίτ ξεσπάθωνε ανελέητα εναντίον του Τάκσιν μιλώντας για λαοπλάνους πολιτικούς που παραπλανούν τον «αμαθή» και «ανώριμο» πληθυσμό της χώρας, όταν το Δημοκρατικό Κόμμα ζητούσε ακύρωση των εκλογών και διορισμό από τον βασιλιά μιας νέας κυβέρνησης, όταν ο στρατός υποσχόταν ότι δε θα αναμειχθεί στην πολιτική (ό,τι ακριβώς υπόσχεται πριν από κάθε πραξικόπημα), τότε, την άνοιξη του 2006, ένα πλήθος από ιτέν κατέκλυσε τους δρόμους της πρωτεύουσας Μπανγκόκ. Ήταν μικροαγρότες που η ζωή τους άλλαξε ριζικά με τον Τάκσιν, καταλάβαιναν ότι υπήρχε σχέδιο εξόντωσής του και κατέβηκαν στην Μπανγκόκ να τον υποστηρίξουν. Οι εφημερίδες τους χλεύαζαν, «ο όχλος με τα ιτέν». Αυτή όμως ήταν η αρχή ενός από τα πιο αυθόρμητα, λαϊκά και αμεσοδημοκρατικά σημερινά κινήματα: Κόκκινοι σαν το αίμα, σαν τους κινητήρες Kubota, αυτοσχέδιοι σαν ιτέν.

Αν τα πράγματα είχαν μείνει μέχρι εκεί, εικάζω ότι το κίνημα των Κόκκινων θα ήταν μόνο παθητική υποστήριξη για τον Τάκσιν, έναν αγαπημένο πρωθυπουργό, και μέριμνα προς τους φτωχούς. Ίσως εκφυλιζόταν σε προσωπολατρεία, ίσως ξεφούσκωνε γρήγορα. Στα επόμενα χρόνια όμως, κι ενώ το κόμμα των Κόκκινων έβγαινε συνέχεια πρώτο σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, ακολούθησε μια σειρά στρατιωτικών και δικαστικών πραξικοπημάτων. Ακολούθησε δίωξη, καταστολή, συκοφάντηση, παρακολουθήσεις, λογοκρισία, τρομοκρατία, φυλακίσεις. Τους δολοφόνησαν μαζικά το 2009 και το 2010 στους δρόμους της πρωτεύουσας, καθώς και μεμονωμένα έξω από τα σπίτια τους, σε ενέδρες και παγίδες θανάτου, ενώ τέσσερις φορές - εκλογές 2005, εκλογές 2006, εκλογές 2007, πραξικόπημα 2006 - τέσσερις φορές αυτούς τους ανθρώπους τους έφτυσαν κατάμουτρα: «οι ψήφοι σας δεν αξίζουν τίποτα». Αποτέλεσμα ήταν ότι ένα μεγάλο, πλειοψηφικό τμήμα της ταϊλανδικής κοινωνίας ένιωσε ότι τους κοροϊδεύουν. Η παραδοσιακή ΑκΔοκρατία της χώρας ξέρασε ποτάμια χολής - καθόλου υπερβολική έκφραση - για τον «αμαθή» και «ανώριμο» κόσμο που τον παραπλανούν οι λαοπλάνοι πολιτικοί κ.λπ. κ.λπ. (οπότε, δεν του αξίζει να αποφασίζει για την κυβέρνηση της χώρας). Βγήκε στην επιφάνεια η σκοτεινή πλευρά των ΑκΔ, τα οποία μπορεί μεν να είναι μεγαλόκαρδα και φιλάνθρωπα όσο διατηρείται η ιεραρχία, όταν όμως τα πόδια σηκωθούν να χτυπήσουν το κεφάλι, η μεγαλοκαρδία γίνεται χολή. Οπότε, το κίνημα των Κόκκινων εξελίχθηκε σταδιακά σε κάτι ευρύτερο από αυτό που ήταν όταν γεννήθηκε. Φυσικά, ο Τάκσιν έχει συμβολοποιηθεί, όμως οι Κόκκινοι πλέον δεν κινητοποιούνται μόνο για τον Τάκσιν: έφτασαν στο σημείο να αμφισβητήσουν το ίδιο το ΑκΔοκρατικό σύστημα της Ταϊλάνδης. Δεν είμαστε πρόβατα να ψηφίζουμε αυτό που μας λέει ο κ. διευθυντής, ο κ. δήμαρχος, ο κ. αστυνόμος, ο οποιοσδήποτε κ. τάδε, έχουμε τη δική μας άποψη, η οποία σίγουρα δεν περιλαμβάνει μια Ταϊλάνδη διαιρεμένη σε πολίτες δύο κατηγοριών.

(Τι του λείπει;)

Είναι πολύ ετερόκλητο το κίνημα των Κόκκινων! Και καλά κάνει και είναι έτσι, αφού γεννήθηκε από κάτω προς τα πάνω, αυθόρμητα, βρίσκει τους δικούς του όρους, τη δική του συνειδητοποίηση, τα δικά του σύμβολα, τη δική του (εκπληκτική) οργάνωση, όλα. Από κάτω προς τα πάνω! Μπορεί κανείς να συναντήσει εκεί από ψαγμένους φοιτητές μέχρι αγράμματους χωρικούς, από ήπιους μέχρι ριζοσπάστες, από λατρεία για τον Τάκσιν μέχρι αδιαφορία ή και καχυποψία προς αυτόν, από τον επιστήμονα μέχρι τη νοικοκυρά, από τον επιχειρηματία μέχρι τον ρακοσυλλέκτη. Ένα αίτημα υπάρχει που ενώνει όλους αυτούς: δε θέλουμε πια δυο μέτρα δυο σταθμά στην Ταϊλάνδη. Όχι πλέον ορισμένα ζώα να είναι πιο ίσα από τα υπόλοιπα ζώα (και να βρίσκουν μάλιστα τους κρατικούς, δικαστικούς και αστυνομικούς μηχανισμούς υπέρ τους), θέλουμε πραγματική ισότητα, πραγματική δημοκρατία. Αντιγράφοντας από εδώ για τις επιπτώσεις της Γαλλικής Επανάστασης: «Thousands of men and even many women gained firsthand experience in the political arena: they talked, read, and listened in new ways; they voted; they joined new organizations; and they marched for their political goals. Revolution became a tradition, and republicanism an enduring option». Κάτι πολύ παρόμοιο έγινε και στην Ταϊλάνδη, από τη φωτιά που άναψε ο Τάκσιν το 2001 και που δε λέει να σβήσει.

(Τι του λείπει;)

Και το έργο συνεχίζεται. Οι εκλογές θα γίνουν την ερχόμενη Κυριακή, στις 3 Ιουλίου, όπου είναι σίγουρο ότι το κόμμα των Κόκκινων («Πούα Τάι») θα ξανακερδίσει. Δεν είναι όμως σίγουρο ότι θα το αφήσουν να σχηματίσει κυβέρνηση, ενδεχομένως να ξαναγίνει κάποιο στρατιωτικό ή δικαστικό πραξικόπημα. Σ’ αυτήν τη ζοφερή περίπτωση, η συνέχεια θα είναι κάτι σαν εμφύλιος πόλεμος, καθότι οι Ταϊλανδοί πλέον δε θα ανεχθούν άλλο πραξικόπημα ή άλλη κοροϊδία. Ας ελπίσουμε ότι δε θα γίνει τίποτα τέτοιο. Κανείς δεν μπορεί να πει επίσης και πώς θα εξελιχθεί στο μέλλον το κίνημα των Κόκκινων. Αν η χώρα αλλάξει κυβέρνηση και, στα βήματα του Τάκσιν, υιοθετηθούν κοινωνικές πολιτικές και στήριξη προς τα φτωχά κοινωνικά στρώματα, αν επίσης αντιμετωπιστεί η διάχυτη διαφθορά στην αστυνομία, στη δημόσια διοίκηση και ικανοποιηθεί το αίσθημα δικαίου του κόσμου, τότε οι Κόκκινοι λογικά θα αραιώσουν σιγά-σιγά με μια διαδικασία ώσμωσης, καθότι όλη η χώρα θα Κοκκινήσει. Ας ελπίσουμε ότι θα γίνει ακριβώς αυτό. Κανείς δεν ξέρει το μέλλον και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ορισμένες δυσάρεστες εξελίξεις, ότι π.χ. το κίνημα ίσως εξελιχθεί σε προσωπολατρεία για τον Τάκσιν. Ή ότι ίσως γίνει κάτι παρόμοιο μ’ αυτό που έγινε και στην Ελλάδα το 1981, όταν με το ΠΑΣΟΚ ήρθαν στα πράγματα οι αδικημένοι και οι ριγμένοι των προηγούμενων δεκαετιών, όμως με τόσο... πειρατικό τρόπο ώστε ουσιαστικά σχημάτισαν μια καινούργια φαυλότητα στη θέση της παλιάς. Κρατώντας πάντα μια απαραίτητη επιφύλαξη, πιστεύω προσωπικά ότι δεν θα γίνει κάτι τέτοιο. Πρώτον διότι κι ο ίδιος ο Τάκσιν συνειδητοποιεί ότι αυτό που πυροδότησε τον ξεπερνάει πλέον, και δεύτερον διότι το κίνημα των Κόκκινων έχει σταδιακά επικεντρωθεί στην ίδια την καρδιά του ταϊλανδικού προβλήματος, ουσιαστικά προσβλέπει σε έναν κοινωνικό μετασχηματισμό. Η ΑκΔοκρατία είναι ένα κοινωνικό σύστημα που, καλώς ή κακώς, λειτούργησε επί αιώνες στην Ταϊλάνδη. Το θεμελιώδες στοιχείο αυτού του συστήματος, ότι υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι άνθρωποι, υπήρξε η βάση για πλήθος θεσμών της χώρας, όχι μόνο στενά πολιτικών ή οικονομικών. Ας αναφέρω ένα μη-πολιτικό παράδειγμα: η ιερότητα των γονιών. Στην Ταϊλάνδη οι γονείς είναι ιεροί, μικρές οικιακές θεότητες, και τα παιδιά αισθάνονται καθήκον να τους υπηρετούν και να τους σέβονται εφ' όρου ζωής. Αλλά και να τους στηρίζουν οικονομικά στα γεράματά τους. Ένα αφομοιωμένο καθήκον που συνεπικουρείται κι από την κυρίαρχη βουδιστική αντίληψη περί ανταπόδωσης, ότι όταν κάποιος σε βοηθά, οφείλεις να του το ξεπληρώσεις αλλιώς μαζεύεις πολύ κακό κάρμα• οπότε, οι γονείς σου σε φρόντισαν όταν ήσουν παιδί, πρέπει λοιπόν να τους φροντίσεις κι εσύ στα γεράματά τους. Αλήθεια, οι καθιερωμένες ταϊλανδικές τάξεις - ανώτερη, μεσαία και κατώτερη - μπορούν να διαχωριστούν από τον τρόπο που προνοούν για τα γεράματά τους: η ανώτερη τάξη έχει τόσο μεγάλη περιουσία ώστε δε νοιάζεται, η μεσαία τάξη ανήκει σε κάποια προνομιούχα πληθυσμιακά στρώματα που θα απολαύσουν μια σύνταξη (π.χ. δημόσιοι υπάλληλοι) ή αντέχει οικονομικά να αγοράσει μια ιδιωτική ασφάλεια γι' αυτόν τον σκοπό, η κατώτερη τάξη δεν έχει καμία τέτοια άνεση οπότε αναγκάζεται να κάνει παιδιά για να εξασφαλίσει τα γεράματά της. Κάτι που οδηγεί εκατομμύρια νέους να θυσιάσουν ουσιαστικά τη ζωή τους ώστε να στέλνουν κάθε μήνα λεφτά στο χωριό, στους γονείς, ή ακόμα και σ' αυτήν την σιχαμένη κατάσταση όπου η αγάπη των γονιών προς τα παιδιά νοθεύεται από τη λαχτάρα για μέριμνα. Γονείς που βλέπουν τα παιδιά τους ως 18ετή συνταξιοδοτικά προγράμματα (και 17ετή και 16ετή και 15ετή...). Η μέριμνα των ηλικιωμένων όμως θα έπρεπε να είναι δουλειά της κυβέρνησης, όχι της θρησκείας ή των παιδιών. Μ' άλλα λόγια: δημόσια ασφάλιση. Σύνταξη. Η ιερότητα των γονιών, η ΑκΔότητα του ηλικιωμένου έναντι του νέου, υπήρξε επί αιώνες η μέριμνα της ταϊλανδικής κοινωνίας για τους ηλικιωμένους των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Το ΙΚΑ κι ο ΟΓΑ της. Η ΑκΔοκρατία είναι κοινωνικό σύστημα, όχι απλώς πολιτικό, χρειάζεται κοινωνικό μετασχηματισμό για να αλλάξει. Αν διαβάζει ο Μιχάλης, αυτή είναι η μόνη ουσιαστική διαφωνία μου με τις θέσεις του Τζι: εκεί που αυτός βλέπει μόνο την υψηλή ελίτ της χώρας να αντιστρατεύεται στους Κόκκινους - μόνο κάποιους μεγαλοεπιχειρηματίες, στρατηγούς, εξαγωγείς κ.λπ. - εγώ βλέπω ένα άλλο κομμάτι της ταϊλανδικής κοινωνίας• ακόμα και απλό κόσμο που, είτε επειδή είναι ενταγμένος σε κυκλώματα χαμηλών ΑκΔ και εξαρτάται από την γνωριμία με το κλαμπ, είτε από απλό συντηρητισμό, δεν μπορεί να δεχτεί με τίποτα την κραυγή για ισότητα των Κόκκινων.

(Τι του λείπει;)

Κρίνω λοιπόν πως η Ταϊλάνδη είναι καταδικασμένη, αργά ή γρήγορα, να Κοκκινήσει, κάτι που σημαίνει: στήριξη προς τους φτωχούς, νόμοι που να ισχύουν για όλους, πραγματική δικαιοσύνη, τέρμα στη διαφθορά της αστυνομίας και του Δημοσίου, εσωτερική κινητικότητα, αξιοπρέπεια. Αυτό το τελευταίο είναι και το μήνυμα των Κόκκινων. Είμαι στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας, είμαι παρίας σε μια, κατά βάση, αριστοκρατική χώρα και το παινεύομαι. Δε δείχνω υποτέλεια σε κανέναν! Δεν είμαι από τζάκι, δεν έχω υψηλές γνωριμίες, δεν έχω κληρονομήσει περιουσία και δεν ντρέπομαι καθόλου γι’ αυτά. Με την ψήφο μου ζητώ από την κυβέρνηση να με βοηθήσει ώστε να ζήσω καλύτερα και τα παιδιά μου τουλάχιστον να βγουν στη ζωή βάζοντας τον πήχυ όσο ψηλά θέλουν. Τέρμα με το ΑκΔοκρατικό σύστημα, όχι πλέον αριστοκρατία στον 21ο αιώνα!

Του λείπει μια γερή κλωτσιά κατάμουτρα στο στόμα,
Να θυμηθεί τα δόντια του, να ορμήσει, να ξεσκίσει.

* * * * *

Υστερόγραφο: κρίνω πως τα ιτέν θα ταίριαζαν πολύ στην αγροτική οντολογία της Ελλάδας. Είναι πάμφηνα, κάνουν δουλειά, τα βγάζουν και με το παραπάνω τα λεφτά τους, είναι σκυλιά, έχουν πολύ απλή κατασκευή και δίνουν δουλειά σε τοπικά συνεργεία. Τα μεγάλα αγροτικά τρακτέρ, αυτά που βλέπουμε στις ειδήσεις όταν οι αγρότες κλείνουν τα Τέμπη, είναι φτιαγμένα για πολλές εκατοντάδες και χιλιάδες στρέμματα, μόνο έτσι βγάζουν τα λεφτά τους. Όμως, με τα πενήντα κι εκατό στρεμματάκια – όχι «στρέμματα», «στρεμματάκια» – που έχει κάθε Έλληνας αγρότης, τα τρακτέρ ουσιαστικά μένουν πιο αδρανή κι από τον Καραμανλή στο Μαξίμου. Δουλεύουν ελάχιστα, λίγες ώρες τη μέρα, λίγες μέρες τον χρόνο, ο αγρότης πασχίζει μετά να τα νοικιάσει για να βγάλει κάνα μεροκάματο παραπάνω. Αν δεν ήταν αυτή η μπάσταρδη κατάσταση των επιδοτήσεων, έτσι όπως εφαρμόστηκε στην Ελλάδα, ελάχιστοι Έλληνες αγρότες θα άντεχαν οικονομικά να αγοράσουν τρακτέρ. Αντί το μηχάνημα να γίνεται μέρος της αγροτικής ζωής, όλη η αγροτική ζωή περιστρέφεται γύρω από την Αυτού Μεγαλειότητα, το τρακτέρ. Ανεβάζουν το κόστος παραγωγής αντί να το μειώνουν. Συν τοις άλλοις, τα σύγχρονα τρακτέρ έχουν ως γνωστόν μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ κι από τη σεληνάκατο του Apollo. Οι αγρότες νομίζουν ότι αγοράζουν τρακτέρ και στην πορεία ανακαλύπτουν ότι έχουν αγοράσει κομπιούτερ. Κάτι που σημαίνει ότι βγάζουν βλάβες ηλεκτρονικής φύσεως, στις οποίες δε βοηθά η παραδοσιακή καστάνια και το παραδοσιακό γαλλικό κλειδί. Πρέπει να έρθει ο τεχνικός της αντιπροσωπίας με το λάπτοπ, να το συνδέσει στο τρακτέρ και να πατήσει κουμπάκια. Αλλά κι όλος ο σχεδιασμός του μηχανήματος είναι κομμένος και ραμμένος έτσι ώστε να εξαρτάσαι από το ορίτζιναλ πανάκριβο ανταλλακτικό της αντιπροσωπίας, αυτό και μόνο αυτό μπορεί να σου λύσει το πρόβλημα. Τα ιτέν όμως έχουν λιγότερη υπολογιστική ισχύ κι από το μυαλό του Κώστα Σκανδαλίδη (δηλαδή: μηδέν) και δεν βγάζουν καμία βλάβη που να μην μπορεί να την διορθώσει ο Γιώργος στο τοπικό συνεργείο. Ή ακόμα κι ο ίδιος ο αγρότης, αυτοί είναι άνθρωποι που πιάνουν τα χέρια τους, όχι σαν κι εμάς τους φλώρους με τα κομπιούτερ. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες μικροεισαγωγείς που φέρνουν φτηνά ανταλλακτικά Kubota, ακόμα κι εκεί μπορείς να παρακάμψεις την αντιπροσωπία με τις τσουχτερές τιμές της – τελικά η Kubota είναι ό,τι πιο λαϊκό υπάρχει στους μεγάλους κατασκευαστές αγροτικών μηχανημάτων. Εντάξει, το θέμα είναι και φετιχιστικό, ο αγρότης γουστάρει τρακτέρ, θέλει να νιώθει ότι κάθεται πάνω σ’ ένα μηχάνημα για πραγματικούς άντρες. Παρόλα αυτά όμως κρίνω ότι τα ιτέν θα μπορούσαν να πιάσουν στην Ελλάδα. Μπορεί να μην έχουν την πριαπική αρρενωπότητα του τρακτέρ, όπου το μηχάνημα είναι ένας τεράστιος φαλλός, πετρελαιοκίνητος και με τετρακίνηση, αν όμως ο αγρότης δει το κόστος παραγωγής του να μειώνεται, τότε θα διευρύνει τις απόψεις του περί αρρενωπότητας, και οι γκέι είν’ αναγκαίοι. Αν διαβάζει κάποιος τολμηρός επιχειρηματίας που θα πάρει το ρίσκο να φέρει την πρώτη παρτίδα ιτέν και μπορέσει να τα κάνει μόδα στους αγρότες, είμαι σίγουρος πως δεν θα το μετανιώσει. Όταν σκέφτομαι όμως τι έχει να τραβήξει στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για να ταξινομήσει τα οχήματά του και να πάρει αριθμό κυκλοφορίας, μου κόβονται τα γόνατα, άστο καλύτερα...

(Το ποίημα Για Έναν Σκύλο έγραψε ο Λευτέρης Ιερόπαις)

Το Εγχειρίδιο Οδηγιών

2011-06-09T06:34:00.008+03:00

Οι καβαλιστές καλούνται να ερμηνεύσουν τον κόσμο κι όλα τα φαινόμενά του ως συνδυασμό δύο αρχών, της Δύναμης και της Μορφής. Όπου «Δύναμη» είναι η αρσενική αρχή, χαοτική και ατίθαση, η οποία φέρει φέρει δυναμικό για αλλαγή, ενώ «Μορφή» είναι η θηλυκή αρχή που τιθασεύει τη Δύναμη, την καναλιζάρει και τη διοχετεύει σε χρήσιμες κατευθύνσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, π.χ. ο κινητήρας ενός αυτοκινήτου είναι ένα παιχνίδι ανάμεσα στη Δύναμη (βενζίνη) και τη Μορφή (μπλοκ του κινητήρα και κύλινδροι): μαζί οι δυο τους τιθασεύουν κάτι το εκρηκτικά άναρχο και διοχετεύουν το δυναμικό του στη χρήσιμη παλινδρομική κίνηση των πιστονιών. Μια επιχείρηση είναι ένα άλλο παιχνίδι ανάμεσα στη Δύναμη (φιλοδοξία) και τη Μορφή (περιορισμοί αγοράς, κεφαλαίου, νομοθεσίας κ.λπ.), όπου μαζί οι δυο τους τιθασεύουν κάτι το εγωιστικό και το μετατρέπουν σε χρήσιμα προϊόντα και υπηρεσίες.

Ο καβαλιστικός τρόπος λοιπόν είναι μια προτεινόμενη ανάγνωση της πραγματικότητας, ένα Εγχειρίδιο Οδηγιών για το περίπλοκο σύμπαν που μας περιβάλλει, ώστε να σηκώσεις το καπό του αυτοκινήτου και να δεις τι κρύβεται από κάτω, να αντικρίσεις τους μυστικούς μηχανισμούς που κόβουν και ράβουν τον κόσμο των φαινομένων. Ο καβαλιστής σιγά-σιγά μαθαίνει να βλέπει παντού αυτό το παιχνίδι της Δύναμης και της Μορφής, σε μεγάλα και μικρά φαινόμενα, σημαντικά κι ασήμαντα, μέχρι όλος ο κόσμος να γίνει, στα μάτια του, ένα πεδίο συνάντησης των αρχετυπικών αυτών αρχών. Ο κοιτώνας στον οποίο σμίγουν. Γιατί όμως πρέπει να δεχτούμε αξιωματικά αυτήν την ανάγνωση της πραγματικότητας, να βλέπουμε παντού Δύναμη και Μορφή;

Γιατί έτσι.

* * * * *   *

«Έστω ότι θέλω να κάνω επίκληση στη ‘Νοημοσύνη’ του Δία. Βασίζω το μαγικό μου έργο στις αντιστοιχίες του Δία. Τα μαθηματικά μου στον αριθμό 4 και στους αριθμούς 16, 34, 136. Χρησιμοποιώ το τετράγωνο ή τον ρόμβο. Φοράω άρωμα σαφράνι και χρησιμοποιώ όπιο ή κάποιο γλυκόπιοτο κρασί, όπως το πόρτο, για σπονδές. Για μαγικό όπλο έχω το σκήπτρο. Συνεχίζω έτσι να διαλέγω εργαλεία για κάθε πράξη ώστε συνέχεια να θυμάμαι την απόφασή μου να επικαλεστώ τον Δία. Περιορίζω επίσης κάθε αντικείμενο. Σε όλα τα σύνθετα φαινόμενα που με περιτριγυρίζουν, εγώ βλέπω μόνο τα στοιχεία του Δία. Αν κοιτάξω το χαλί μου, το μπλε και το μοβ είναι τα χρώματα που ξεχωρίζουν όπως το Φως σε κάποιο πεπαλαιωμένο κι ακαθόριστο φόντο. Χρησιμοποιώ έτσι κάθε στιγμή στην καθημερινότητά μου για να πειθαρχώ τον εαυτό μου και να του υπενθυμίζω το μαγικό μου έργο. Το μυαλό ανταποκρίνεται γρήγορα σ’ αυτήν την εκπαίδευση. Σύντομα αρχίζει και απορρίπτει ως μη-αληθινό οτιδήποτε δεν είναι Δίας. Όλα τα άλλα διαφεύγουν από την προσοχή. Κι όταν έρθει η στιγμή για την τελετή της επίκλησης, παίρνω αμέσως φωτιά. Είμαι συντονισμένος με τον Δία, μ’ έχει διαποτίσει ο Δίας, έχω απορροφηθεί από τον Δία, έχω αναληφθεί στους ουρανούς και κρατώ τους κεραυνούς του».

Είναι ο Κρόουλι αυτός που μας μιλάει (από εδώ) και μας περιγράφει μιαν άλλη ανάγνωση της πραγματικότητας, τον συντονισμό με τον Δία. Ένα ακόμα Εγχειρίδιο Οδηγιών. Φαντάζομαι ότι είναι έτσι όπως τα λέει: αν αρχίσεις να βλέπεις παντού γύρω σου τεσσάρια, τετράγωνα, και μπλε/μοβ αντικείμενα, αν χρησιμοποιείς κάθε στιγμή της ημέρας σου για να θυμάσαι τον Δία κι απομονώνεις συνεχώς τα σύμβολά του από το περιβάλλον, τότε σύντομα θα τον βλέπεις παντού. Δία ζήτησες; Δία θα λάβεις. Γιατί όμως πρέπει να δεχτούμε αξιωματικά αυτήν την ανάγνωση της πραγματικότητας, ως ανοιχτό βιβλίο στο οποίο διαβάζουμε τις εκδηλώσεις του Δία;

Γιατί έτσι.

* * * * *   *

Ο Διαλεκτικός Υλισμός είναι όπως ο Χριστός κι ο Ηρακλής: είχε δύο πατεράδες. Είχε επίσης κι έναν παππού, τον Γκέοργκ Χέγκελ. Από αυτόν ξεκίνησε η φιλοσοφική μεθοδολογία περί θέσης – άρνησης – υπέρβασης/ανώτερης σύνθεσης, την οποία κληρονόμησαν κατόπιν οι Μαρξ & Έγκελς κι έφτιαξαν τη Διαλεκτική τους (την έστησαν σωστά όμως, γιατί ο Χέγκελ την είχε αφήσει με το κεφάλι κάτω και τα πόδια πάνω). Αναγνωρίζω ότι υπάρχει γοητεία και σ’ αυτήν την ανάγνωση της πραγματικότητας, να βλέπεις τον κόσμο ως ένα φράκταλ από τρίγωνα με πλευρές Θ – Α – Υ, με το κάθε τελικό Υ να γίνεται Θ σε ένα καινούργιο τρίγωνο και κατόπιν σ’ ένα καινούργιο και σ’ ένα καινούργιο κ.ο.κ., και να σκιαγραφείς έτσι την τροχιά του Απολύτου μέσα στην ιστορία. Ένα ακόμα Εγχειρίδιο Οδηγιών για όλα όσα κρύβονται κάτω από το καπό του αυτοκινήτου.

Το θέμα είναι ότι, όπως λέει κι ο Κρόουλι, μαθαίνεις να περιορίζεις τα αντικείμενα... Σε όλα τα σύνθετα φαινόμενα που σε περιβάλλουν, εσύ βλέπεις μόνο αυτά που προβλέπει το Εγχειρίδιο Οδηγιών. Ο μαρξισμός ειδικά είναι ένα σύστημα που μεταφέρθηκε στη χώρα μας με πολύ επαρχιώτικο τρόπο, εννοώντας ότι έγινε μια μιμητική αντιγραφή εννοιών και όρων, με πολύ μικρή αναρώτηση για το πόσο αυτές οι έννοιες ανταποκρίνονται στην ελληνική πραγματικότητα. Εδώ σίγουρα θα αδικώ κάποιους έντιμους διανοητές, όμως αυτό που εισέπραξε η δική μου γενιά από τους κυριότερους φορείς του μαρξισμού όλες τις προηγούμενες δεκαετίες, δε διαφέρει και πολύ από το συντονισμό με τον Δία κατά Κρόουλι.

Ο μυημένος λοιπόν στον μαρξισμό της Ελλάδας μαθαίνει καταρχήν να βλέπει παντού ‘τάξεις’ και ‘πάλη των τάξεων’ ανάμεσα στους ‘εργάτες/εργαζόμενους/προλεταριάτο’ και στην ‘αστική τάξη’. Όταν όμως ο Μαρξ έγραφε για ‘τάξεις’, είχε στο μυαλό του τη θέση κάποιου στην αλυσίδα της παραγωγής. Κάτοχος κεφαλαίου ή κάτοχος εργατικής δύναμης. Ας αναλογιστεί ο καθένας κατά πόσο ταιριάζει αυτό στην πραγματικότητα της Ελλάδας. Αν δώσουμε έναν ευρύ ορισμό της εκμετάλλευσης, π.χ. κάτι σαν: “να σφετερίζεσαι όφελος από τον κόπο κάποιου άλλου”, τότε ποιοι οι εκμεταλλευτές, οι εκμεταλλευόμενοι και οι μηχανισμοί της εκμετάλλευσης;

Σύμφωνοι, αυτός που έχει κεφάλαιο μπορεί να καρπώνεται υπεραξία (με τη μαρξιστική έννοια). Κάτι παρόμοιο όμως κάνει κι αυτός που έχει στην κατοχή του την πολύτιμη στρογγυλή σφραγίδα + ένα χαοτικό νομοθετικό πλαίσιο από πίσω, με άπειρες διατάξεις, άρθρα, νόμους, εγκυκλίους, τα οποία αφήνουν στην υποκειμενική του κρίση τη σφράγιση ή τη μη–σφράγιση ενός εγγράφου. Ο σφραγιδοφόρος γίνεται κι αυτός ένα είδος αστικής τάξης, που καρπώνεται την υπεραξία των μη–σφραγιδοφόρων με μορφή μίζας και δώρων. Κάτι παρόμοιο όμως κάνει κι αυτός που ανήκει στο κλαμπ, έχει τις σωστές γνωριμίες. Κατά την ένδοξη πασοκική δεκαετία του '80, χιλιάδες άνθρωποι ανέβηκαν στην ιεραρχία με μη-μαρξιστικό τρόπο, εκμεταλλευόμενοι τις κομματικές τους διασυνδέσεις. Ο μηχανισμός δεν ήταν: κατοχή κεφαλαίου -> σφετερισμός της υπεραξίας των εργαζομένων -> επανεπένδυση των κερδών στην παραγωγή -> περαιτέρω εξαθλίωση των εργαζομένων. Όχι, όλοι αυτοί εξασφάλισαν θέσεις σε ΔΣ οργανισμών, αργομισθίες στο Δημόσιο, κρατικές προμήθειες, έργα κ.λπ. εξαργυρώνοντας τις αφίσες που κόλλησαν, τις συγκεντρώσεις που οργάνωσαν, τον βουλευτή που ψήφισαν. Η Eκκλησία είναι ένα άλλο από αυτά τα κλαμπ ισχύος. Μια στοργική μητέρα που σου εξασφαλίζει χρήσιμες γνωριμίες, επαφές με πολιτικούς, πελάτες για το μαγαζί σου, δουλειές για την εταιρεία σου, τα πάντα όλα. Ακόμα και νύφη ή γαμπρό να παντρευτείς. Η ένταξη στην Εκκλησία συνεπάγεται επαγγελματική και κοινωνική εξασφάλιση κι αυτό ισχύει για πολλές χιλιάδες ανθρώπων πανελληνίως. Οι απέξω μπορεί να είναι το ίδιο ή και περισσότερο ικανοί από τους ενταγμένους, δεν έχουν όμως τον πατέρα Ιορδάνη να μεσολαβήσει στον αντιδήμαρχο για να πάρεις τη δουλειά εσύ.

Τόσοι και τόσοι μηχανισμοί ανόδου στην ιεραρχία της εκμετάλλευσης, που δεν εμπίπτουν στο δίπολο εργάτες – εργοδότες! Το παιχνίδι της αδικίας στην Ελλάδα είναι πολύ πιο σύνθετο από αυτό που συνήθως περιγράφεται στις στήλες του Ριζοσπάστη. Η Εκκλησία, τα κόμματα, πήραν πάρα πολλούς ανθρώπους και τους πήγαν απ' τα αλώνια στα σαλόνια. Από άνεργοι έγιναν βολεμένοι, από ενοικιαστές ιδιοκτήτες, από υπάλληλοι αφεντικά. Και σε κάποιες ακραίες περιπτώσεις, από ανύπαρκτοι έγιναν πλούσιοι – όπως εκείνος ο Κατσιφάρας του ΠΑΣΟΚ που έγινε εφοπλιστής, ενώ αν δεν υπήρχε ο Αντρέας, δε θα τον ήξερε ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας του.

Οι Μαρξ & Έγκελς έδωσαν σπουδαίες ιδέες και οπτικές. Μπορεί να ανακαλύψει κανείς τον απόηχό τους ακόμα και στα πιο απίθανα μέρη, όπως π.χ. στην ποίηση του Ντίνου Χριστιανόπουλου. Όταν όμως ο μαρξισμός στρατεύεται και, ακόμα περισσότερο, ανάγεται σε Εγχειρίδιο Οδηγιών, τότε μπορεί να γίνει όπιο. Ειδικά για την έννοια της (μαρξιστικής) τάξης, νομίζω πια πως αυτή αντικαταστάθηκε από άλλες θεωρήσεις διαστρωμάτωσης – όπως, για παράδειγμα, από την έννοια του κοινωνικού στρώματος κατά Βέμπερ. Θεωρήσεις που, εκτός από τη θέση κάποιου στην αλυσίδα της παραγωγής, αφήνουν χώρο και για άλλους παράγοντες προσδιορισμού του κοινωνικού – οικονομικού στάτους κάποιου. Εσύ όμως εκεί, κύριε επίσημε κομματικέ φορέα του μαρξισμού. Ό,τι λέει το Εγχειρίδιο Οδηγιών, να βλέπεις παντού ‘τάξεις’ και να προσπερνάς αβασάνιστα τις πάμπολλες μη-παραγωγικές μεθόδους σφετερισμού στην Ελλάδα. Μέχρι που, όπως λέει κι ο Κρόουλι, το μυαλό να ανταποκριθεί γρήγορα σ’ αυτήν την εκπαίδευση και ν' αρχίσει να απορρίπτει ως μη-αληθινό οτιδήποτε δεν είναι Μαρξ.

* * * * *   *

Όπως κάθε σοβαρός άνθρωπος ξέρει, ζούμε μέσα σ’ ένα μυθιστόρημα του Φίλιπ Κ. Ντικ. Είμαστε ήρωες βιβλίου ενός σχιζοφρενή συγγραφέα, ο οποίος έκανε καριέρα με τις παραισθήσεις του για το σύμπαν (ο Patrick Deese ισχυρίζεται αντίθετα ότι ένα σχιζοφρενικό σύμπαν είναι που έκανε τις παραισθήσεις του άνθρωπο, ο οποίος πήρε το όνομα Φίλιπ Κ. Ντικ – ή μάλλον ένα παραισθησιογόνο θέλησε να κάνει συγγραφική καριέρα και μετέτρεψε τον Φίλιπ Κ. Ντικ σε σύμπαν – ή μάλλον μια παραίσθηση με το όνομα Φίλιπ Κ. Ντικ μετέτρεψε τη συγγραφική της καριέρα σε σύμπαν – ή μάλλον ένας φίλιππος έκανε τις σχιζοφρενικές του παραισθήσεις άνθρωπο ονόματι Σύμπαν K.Ντικ, κάτι τέτοιο τέλος πάντων).Το θέμα είναι όμως ότι το αυτό το περίπλοκο σύμπαν που μας περιβάλλει, ως μυθιστόρημα του Φίλιπ Κ. Ντικ, έχει πολλές αναγνώσεις. Ο Διαλεκτικός Υλισμός είναι μία από αυτές. Η Καβάλα είναι άλλη μία, όπως κι ο συντονισμός με τον Δία. Το κοινό που έχουν όλες αυτές οι θεωρήσεις είναι ότι επιχειρούν να σηκώσουν το καπό του αυτοκινήτου και να κοιτάξουν από κάτω τους κρυμμένους μηχανισμούς, να υπερβούν τον απατηλό κόσμο των φαινομένων για να εντοπίσουν την Πρώτη Αρχή. Η γοητεία του Εγχειρίδιου Οδηγιών είναι ακαταμάχητη. Γιατί όμως θα πρέπει να δεχτούμε αξιωματικά αυτές τις ερμηνείες κι όχι κάποιες άλλες;

Γιατί έτσι.