Αξίζω Μια Περιουσία

Όταν ο Γκρέγκορ Αρναούτογλου ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που έμοιαζε με πανοπλία, κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες. Τα πολυάριθμα πόδια του, αξιοθρήνητα λεπτά σε σχέση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του.

Τι μου συνέβη; συλλογίστηκε. Όνειρο πάντως δεν ήταν. Στην κρεβατοκάμαρά του, μία συνηθισμένη κρεβατοκάμαρα με πολλά περισσότερα τετραγωνικά από το μέσο όρο, επικρατούσε ησυχία. Στο τραπέζι ήταν σκορπισμένα κάτι περιοδικά με κριτικές της εκπομπής του – ο Γκρέγκορ ήταν τηλεοπτικός παρουσιαστής – και στον πίνακα ανακοινώσεων από πάνω είχε καρφιτσωμένη τη φωτογραφία αυτής της καινούργιας λαϊκής τραγουδίστριας που έβγαλε το σουξέ Αξίζω Μια Περιουσία – Ευτέρπη, Μελπομένη, Ερατώ, πώς διάολο τη λέγαν, είχε το όνομα μιας Μούσας πάντως και τελευταία εμφανιζόταν κάπου στην παραλιακή. Η εικόνα την έδειχνε να φορά ένα φόρεμα από χαρτονομίσματα, πορτοκαλί στο λαιμό και στη μέση (πενηντάευρα), πράσινο στο στήθος και στους γοφούς (κατοστάευρα), με στρας από κέρματα και δύο γυαλισμένα δίευρα για σκουλαρίκια.


Θεέ μου, συλλογίστηκε, τι εξοντωτική δουλειά πήγα και διάλεξα! Παρουσιαστής σε πρωινάδικο. Ο κεφάτος πρωινός σας φίλος. Πολύ ενοχλητική δουλειά, χειρότερη κι από παρουσιαστής τηλεπαιχνιδιών. Να παριστάνεις τον ευδιάθετο, να τηλεφωνείς ζωντανά σε κάτι φριχτές γιαγιάδες, να ψάχνεις συνέχεια την ατάκα, τη σπόντα, το πείραγμα, τον υπαινιγμό που θα περιέχει το σωστό ποσοστό σεξουαλικότητας και, πάνω απ’ όλα, να έχεις συνεχώς στο νου την εικόνα σου. Αξυρισιά τριών ημερών, κρέμες προσώπου, τεχνητό μαύρισμα, γυμναστήριο, τα πρώτα μπότοξ, τζελ στα μαλλιά, προσοχή μη φανούνε τα παραπάνω κιλά… Στο διάβολο όλα! Ένιωσε μιαν ελαφριά φαγούρα στην κοιλιά του. Κατάλαβε πού ακριβώς τον έτρωγε, ένα μέρος με πολλές μικρές λευκές κηλίδες, αλλά δεν ήξερε τι ήταν. Έκανε να το αγγίξει με ένα ποδαράκι όμως το τράβηξε αμέσως πίσω, γιατί η επαφή τού έφερνε ρίγος.

Αυτό το πολύ πρωινό ξύπνημα, συλλογίστηκε, αποβλακώνει για τα καλά. Οι άνθρωποι χρειάζονται κανονικό ύπνο. Όσοι έχουν μεσημεριανές εκπομπές ζούνε σαν τις χανούμισσες στο χαρέμι. Εγώ όμως αναγκάζομαι να ξυπνάω την ώρα που όλος ο κόσμος είναι έξω ακόμα και διασκεδάζει. Είναι και τα βράδια, όλες αυτές οι προσκλήσεις για φαγητό, για ποτό, για σεξ που δεν πρέπει να απορρίπτω, είναι που πρέπει να περνάω από Ιερά Οδό και Πειραιώς, να ρίχνω τις ζεϊμπεκιές μου στις πίστες των αυριανών καλεσμένων μου, να κάνω επαφές με ηθοποιούς, δημοσιογράφους, επιχειρηματίες, πολιτικούς… Αχ, το σωστό είναι να έχεις μια καθωσπρέπει μεσημεριανή εκπομπή – όχι όμως τηλεπαιχνίδι, τα σιχάθηκα – με κουτσομπολιά για τις αμοιβές των σταρ, συνταγές μαγειρικής, τηλεψυχολόγους, αστρολόγους και πλακατζίδικα βιντεάκια. Να κοιμάσαι τα βράδια σαν άνθρωπος. Αν δοκίμαζα όμως να το ζητήσω από τη διοίκηση, τώρα που τα ποσοστά μου είναι πεσμένα και βρίσκομαι στην τέταρτη θέση της πρωινής ζώνης, θα με απέλυαν στο λεπτό. Ίσως πάλι αυτό να ‘ταν καλό, ποιος ξέρει; Αν δεν είχα να πληρώνω τα δάνεια του εξοχικού και του σκάφους, θα ήμουν από καιρό φευγάτος. Θα είχα πάει στη διοίκηση και θα τους τα είχα πει έξω απ’ τα δόντια. Κάποιο άλλο κανάλι θα με ζήταγε, με καλύτερο συμβόλαιο και καλύτερους όρους. Μόλις αποπληρώσω το σκάφος, θα το κάνω σίγουρα. Τώρα όμως καλύτερα να σηκωθώ, στις πέντε πρέπει να είμαι στο στούντιο.


Έριξε μια ματιά στο ξυπνητήρι επάνω στο σκρίνιο. Για όνομα του Θεού! Ήταν περασμένες εξίμισι, πλησίαζε εφτά παρά τέταρτο. Μα δε χτύπησε το ξυπνητήρι; Σίγουρα θα χτύπησε. Να, έβλεπε καθαρά ότι το ‘χε βάλει στις τέσσερις. Μάλλον δε θα το άκουσε έτσι βαριά που κοιμήθηκε. Τώρα έπρεπε να σηκωθεί και να τρέξει σαν παλαβός για να φτάσει τουλάχιστον στις εφτάμισι – ή μάλλον στις οκτώ, αφού θα έτρωγε στη μάπα το πρωινό μποτιλιάρισμα. Κάποιον τρόπο θα είχαν βρει να τον καλύψουν, αν σηκωνόταν τώρα και έφευγε χωρίς να κάνει μπάνιο ή να πιει καφέ, θα έφτανε πριν τις οκτώ. Θα τον χτένιζαν στο στούντιο, θα φόραγε τα ρούχα του χορηγού της εκπομπής και θα έβγαινε στον αέρα. Δεν ένιωθε όμως και πολύ ευδιάθετος, πράγμα ακατανόητο μετά από τόσον ύπνο. Κι αν τηλεφωνούσε ότι ήταν άρρωστος; Αυτό πάλι θα φαινόταν ύποπτο, γιατί στα δύο χρόνια που δούλευε στο κανάλι, δεν είχε αρρωστήσει ούτε μία φορά. Σίγουρα θα ερχόταν αυτοπροσώπως ο νομικός σύμβουλος του καναλιού, που κοιτούσε να βγάλει απ’ τη μύγα ξύγκι, και θα τον κατηγορούσε για αθέτηση των όρων του συμβολαίου.

Καθώς το μυαλό του στριφογύριζε σε όλα αυτά και χωρίς να σηκωθεί από το κρεβάτι, ακούστηκε ένα σιγανό χτύπημα στην πόρτα. «Γκρέγκορ» είπε μία φωνή – αυτή η τραγουδιάρα με το Αξίζω Μια Περιουσία, Ερατώ πρέπει να τη λέγαν τελικά – «πήγε εφτά παρά τέταρτο. Δεν έχεις εκπομπή;» Τι μπελάς, Θεέ μου! Είχε πάει να τη δει χθες βράδυ στην παραλιακή, δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς, αφού η διοίκηση του επέβαλλε να την παρουσιάσει στη μεθαυριανή εκπομπή. Μετά από πολλές βότκες ήρθαν σπίτι του και κάτι είχαν καπνίσει, δε θυμόταν τι, μετά κάτι είχαν κάνει μεταξύ τους, ούτε κι αυτό το θυμόταν με λεπτομέρειες, όμως κατέληξαν να κοιμούνται αυτός στο κρεβάτι κι αυτή στον καναπέ του σαλονιού. «Ναι, ναι, σηκώνομαι» της απάντησε και τα ‘χασε σαν άκουσε τη φωνή του, ένα φριχτά γοργό και νευρικό τσίριγμα. Τσατίστηκε. Είχε κρυολογήσει μάλλον, η μεγαλύτερη συμφορά για έναν παρουσιαστή της τηλεόρασης, ίσως αυτή η Κερατώ να τον κόλλησε. Πήγε να της πει ότι είναι μία επαρχιώτισσα της κακιάς ώρας, ένα αναρριχητικό φυτό με οξυζενέ μαλλιά που πουλάει μπούτι και στήθος για να αναδειχθεί, όμως το τσίριγμα δυνάμωσε και έπνιξε τις λέξεις. Η ξύλινη πόρτα της κρεβατοκάμαρας πρέπει να έκρυψε την αλλαγή στη φωνή του, γιατί η τραγουδιάρα ηρέμησε και έφυγε. Όμως αυτή η σύντομη συνομιλία έκανε την οικιακή βοηθό να καταλάβει ότι ο Γκρέγκορ βρισκόταν ακόμα στο κρεβάτι του και άρχισε να χτυπάει την πλαϊνή πόρτα. «Κύριος Γκρέγκορ; Κύριος Γκρέγκορ;» είπε με την αλβανική προφορά της, «τέλετε έρτω κάτι σας φέρω;» Εκείνη τη στιγμή χτύπησε και το τηλέφωνο επάνω στο ινδικό τραπεζάκι δίπλα του, λες κι ήταν συνεννοημένο. Απάντησε ο τηλεφωνητής, ακούστηκε το μπιπ και αμέσως μετά η φωνή του νομικού συμβούλου: «Έλα, Γκρέγκορ, σήκωσέ το. Είσαι ακόμα σπίτι, το ξέρω. Σήκωσέ το. Σήκωσέ το, παιδάκι μου». Ο Γκρέγκορ δεν είχε καμία διάθεση να το σηκώσει. Ευγνωμονούσε κιόλας τις παιδικές του φοβίες που ακόμα τον βασάνιζαν – κάτι ψυχώσεις με δολοφόνους και τέρατα – όμως τουλάχιστον τον έκαναν να κλειδώνει κάθε βράδυ τις δύο πόρτες στην κρεβατοκάμαρα πριν κοιμηθεί.


Κατ’ αρχήν έπρεπε να σηκωθεί ήρεμα, με την ησυχία του, να κάνει ένα μπάνιο, να πάρει πρωινό και μετά να σκεφτεί τα παρακάτω. Έτσι κι αλλιώς είχε αργήσει, δε χάλασε ο κόσμος αν καθυστερούσε άλλη μισή ώρα. Θυμήθηκε ότι πολλές φορές στο παρελθόν είχε νιώσει, ενώ βρισκόταν στο κρεβάτι, πως μεταμορφώθηκε σε κάτι απαίσιο. Μια φορά νόμιζε ότι ήταν σαύρα, μιαν άλλη ότι είχε καύκαλο χελώνας, και μια τρίτη ότι έγινε δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας. Τελικά όμως είχε απλώς στραβοκοιμηθεί, όλα αυτά αποδεικνύονταν γεννήματα της φαντασίας του ή κάποιας σκόνης που έπαιρνε. Λαχταρούσε λοιπόν να δει να εξαφανίζονται και οι σημερινές του παραισθήσεις. «Κύριος Γκρέγκορ;» συνέχισε ανήσυχη η οικιακή βοηθός από δίπλα. «Γκρέγκορ, δεν έχεις δικαιολογία, το ξέρεις καλά», είπε ο νομικός σύμβουλος από το τηλέφωνο. «Ακόμα κι αν είσαι άρρωστος, οφείλεις να ειδοποιείς πριν τις 04:45, όπως προβλέπει το συμβόλαιο. Θα εισηγηθώ για πρόστιμο, που θα παρακρατηθεί τμηματικά από το μισθό σου». Ήθελε να τους απαντήσει να τον αφήσουν ήσυχο όλοι τους, δεν τόλμησε όμως να μιλήσει για να μην ξανακούσει αυτό το φριχτό τσίριγμα της φωνής του. Ξαφνικά, ένα από τα ποδαράκια του ακούμπησε επάνω σε κάτι σκληρό στο κρεβάτι. Το τηλεκοντρόλ από το DVD Player. «Γκρέγκορ, πάω στο περίπτερο να πάρω παγωτό. Μήπως θες κι εσύ;» φώναξε από μέσα η Ξερατώ. «Βανίλια ή σοκολάτα;» Με πολλή προσπάθεια, κατάφερε να κουμαντάρει αυτό το σπαστικό ποδαράκι και να πατήσει το PLAY. Άκουσε τον ανακουφιστικό ήχο της συσκευής που έμπαινε σε λειτουργία και αμέσως μετά τις πρώτες νότες ενός τραγουδιού. Ήταν αυτό το Αξίζω Μια Περιουσία. Εντελώς βλακεία. Δεν πειράζει όμως. Καλύτερο από το να ακούει τους άλλους. Λυσσάξαν όλοι τους πια, μια φορά είπε κι αυτός να κοιμηθεί δυο ώρες παραπάνω, το άξιζε στο κάτω κάτω, ήταν ο Γκρέγκορ Αρναούτογλου, ο βασιλιάς της πρωινής ζώνης – όχι ακριβώς βασιλιάς, μάλλον βαρόνος. Τέλος πάντων, υποκόμης. Άφησε έναν αναστεναγμό, χαλάρωσε τις δίπλες της κοιλιάς του και αφέθηκε στο τραγούδι.

Εγώ δεν είμαι μαριονέτα
Είμαι Μαρία Αντουανέτα
Ιδανική Ιουλιέτα
Αξίζω βίλα στην Κινέτα.

Ασφάλισέ με μη με χάσεις
Και φτύσε με μη με ματιάσεις
Θα είσαι δίπλα μου Ωνάσης
Χρυσό θα γίνει ό,τι κι αν πιάσεις.

[Ρεφραίν]
Αξίζω μια περιουσία
Είμαι το συν στη συνουσία
Είμαι παρθένος και οσία
Είμαι τριάς ομοουσία.

Το Κινητό

Απάνω μου έχω πάντοτε στη ζώνη μου σφιγμένο
Ένα μικρό φινλανδικό NOKIA κινητό
Όπως αυτά που οι Αλβανοί έχουνε στην Ομόνοια
Μισοτιμής τ' αγόρασα μια μέρα με κουπόνια.

Θυμάμαι ως τώρα να 'τανε τον άνθρωπο της ΝΟΚΙΑ
Όπου μου θύμιζε πολύ το θείο του Πινόκιο
Ορθό πλάι σε φορτιστές και προσφορών πακέτα
Να λέει με μια βραχνή φωνή τα παρακάτω λόγια:

- Ετούτο εδώ το κινητό που θέλεις ν' αγοράσεις
Με ιστορίες αλλόκοτες ο θρύλος το 'χει ζώσει
Κι όλοι το ξέρουν πως αυτοί που κάποια φορά το 'χαν
Τους ήρθε ο λογαριασμός και το 'χουν μετανιώσει.

Ο δον Μπαζίλιο κάλεσε μ' αυτό τη δόνα Τζούλια
Όμως αυτή το 'χε κλειστό γιατί τον απατούσε
Ο κόντε Αντόνιο μια βραδιά τον δύστυχο αδερφό του
Με τούτο εδώ το κινητό ώρες τηλεφωνούσε.

Ένας αράπης τη μικρή ερωμένη του από ζήλια
Καλούσε και της έταζε λαγούς με πετραχήλια
Χέρι σε χέρι ξέπεσε και μέσ' στο μαγαζί μου
Το είχα για απόσυρση, πάρ' το με την ευχή μου.

Σκύψε και δες το, κάμερα και mobile tracker έχει
Είν' αλαφρύ, για πιάσε το, δεν πάει ούτε ένα κουάρτο
Μα εγώ θα σε συμβούλευα κάτι άλλο ν' αγοράσεις...
- Πόσο έχει; - Φράγκα εφτά συν ΦΠΑ, αφού το θέλεις πάρ' το.

Ένα τηλέφωνο μικρό στη ζώνη έχω σφιγμένο
Που η ιδιοτροπία μ' έκανε και το 'καμα δικό μου
Κι όταν τους φίλους μου καλώ, πάντα το 'χουν κλεισμένο
Φοβάμαι μην καμιά φορά καλέσω τον εαυτό μου.

Το Γνωστό Ρεφραίν

Χθες αργά το βράδυ θυμήθηκα ξανά
Εκείνο το τραγούδι που λέγανε παλιά
Τραγούδι αποχαιρετισμού
Κάτω απ' το φως του φαναριού
Με το γνωστό ρεφραίν
Για τη Λιλί Μαρλέν.

Τότε που ο κόσμος έπαιρνε φωτιά
Το χίλια εννιακόσια τριανταεννιά
Απ' τη φωτιά γεννήθηκε
Σ' αυτήν σφυρηλατήθηκε
Εκείνο το ρεφραίν
Για τη Λιλί Μαρλέν.

Άλλα χρόνια τώρα, άλλες εποχές
Κάνουν ό,τι θέλουν οι δισκογραφικές
Με ποια τραγούδια να εκφραστώ;
Μονάχος μου θ' αντισταθώ
Μ' εκείνο το ρεφραίν
Για τη Λιλί Μαρλέν.

Και θα κλείσω απ' έξω το ρεαλισμό
Μια στιγμούλα μόνο να ονειρευτώ
Πως φεύγω για τον πόλεμο
Ποιος ξέρει αν θα σε ξαναδώ;
Σου αφήνω το ρεφραίν
Με τη Λιλί Μαρλέν.

Η Ξύπνια Μηχανή

«Να ‘χα την ξύπνια μηχανή / Στο χρόνο να ‘ρθω πίσω», λέει το τραγούδι του Μανόλη Ρασούλη, «Πριν από κείνη τη στιγμή / Που μου ‘πες: Θα σ’ αφήσω κ.λπ.» Η Επιστημονική Φαντασία όμως δε χρειάζεται τα παράπονα της λαϊκής μούσας, την έχει αυτήν την ξύπνια μηχανή ήδη από το 1895 που δημοσιεύτηκε η Μηχανή Του Χρόνου, του H. G. Wells κι έκανε θραύση.

Να ταξιδέψεις στο χρόνο... Να επιστρέψεις στο παρελθόν και να διορθώσεις τα λάθη της Ιστορίας ή να ταξιδέψεις στο μέλλον και να δεις τις οριστικές καταλήξεις. Να πάρεις πληροφορίες, να μάθεις μυστικά, να εκμεταλλευτείς τη γνώση σου για εγωιστικούς σκοπούς, να αποκτήσεις πλούτο, δύναμη και φήμη – ή έστω να το κάνεις απλώς για να το κάνεις• το ταξίδι για την Ιθάκη, όχι η ίδια η Ιθάκη. Όποιος κι αν είναι ο σκοπός σου, ιδιοτελής ή ανυστερόβουλος, η ΕΦ διαθέτει και το ανάλογο έργο που θα σε καλύψει. Αν όμως είσαι σαν κι εμένα, αυτό που σε γοητεύει περισσότερο από όλα είναι μία υποκατηγορία αυτής της θεματικής: τα χρονικά παράδοξα.

Ένα παράδειγμα μπορεί να είναι ο άνθρωπος που π.χ. πηγαίνει πίσω στο 1963 και εμποδίζει τη δολοφονία του Κέννεντυ. Πώς θα εξελιχθεί μετά η γνωστή ιστορία; Ένα άλλο παράδειγμα, και το κλασικότερο παράδοξο που συνήθως αναφέρεται, είναι ο άνθρωπος που ταξιδεύει πίσω στο χρόνο και σκοτώνει τον παππού του. Τι γίνεται τότε, πώς θα δημιουργηθεί η οικογένειά του; Πώς θα υπάρξει αυτός ο ίδιος; Ή του άντρα που πηγαίνει στο παρελθόν, συναντά τη μητέρα του όταν ήταν νέα και γίνεται πατέρας του εαυτού του.

Όλοι όσοι έχουμε αφιερώσει κάποτε μια στάλα σκέψη επάνω στο θέμα, κάναμε τη διαπίστωση ότι συνήθως τα δημοφιλή έργα με ταξίδια στο χρόνο ΒΡΙΘΟΥΝ από λάθη και σκοτεινά σημεία. Εννοώ ότι αν αναλύσεις την πλοκή τους, βρίσκεις άφθονες αιτιακές ασυνέπειες. Για παράδειγμα, η πρώτη ταινία Terminator: το Skynet, από το 2029, στέλνει στο 1984 το Τ-800 να σκοτώσει τη Σάρα Κόνορ• ομοίως, ο Τζον στέλνει τον Κάιλ να την προστατέψει. Στην πορεία, ο Κάιλ σκοτώνεται (δεν υπάρχει πρόβλημα εδώ, θα ξαναγεννηθεί το 1997) προλαβαίνει όμως να γίνει εραστής της Σάρα και πατέρας του Τζον, ενώ τα θραύσματα του κατεστραμμένου Τ-800 εξετάζονται και από αυτά δημιουργείται το Skynet. Εδώ υπάρχει πρόβλημα. Ο λόγος ύπαρξης του Τζον είναι η συνεύρεση του Κάιλ και της Σάρα• ο λόγος της συνεύρεσης του Κάιλ και της Σάρα είναι η αποστολή που αναθέτει ο Τζον στον Κάιλ. Επίσης: ο λόγος της εμφάνισης του Τ-800 στο 1984 είναι η αποστολή που του αναθέτει το Skynet• ο λόγος ύπαρξης του Skynet είναι τα κατεστραμμένα κομμάτια του Τ-800. Δεν υπάρχει εδώ αιτιακή κυκλικότητα; Πώς θα μπορούσε να λυθεί το πρόβλημα;


Λοιπόν, μία λύση είναι η πρόσθεση επιπλέον χρονικών γραμμών (timelines) στην πλοκή, που αντιμετωπίζουν ακριβώς αυτές τις αιτιακές ασυνέπειες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ιστορία της όποιας ταινίας ή του βιβλίου εκτυλίσσεται σε δύο ή τρεις ή και περισσότερες χρονικές γραμμές, ενώ εμείς μαθαίνουμε μόνο ένα τμήμα τους. Ας δούμε λοιπόν πώς μπορεί να επιλυθούν τα προβλήματα στο Terminator 1 με αυτήν την τεχνική. Έχω εντοπίσει δύο γάτους στο Internet που έκαναν κι αυτοί παρόμοιες σκέψεις (Γάτος 1 & Γάτος 2) και προτείνουν περίπου την ίδια λύση:
1) Η αιτιακή κυκλικότητα επιλύεται βάζοντας μία ακόμα χρονική γραμμή, στην οποία η Σάρα Κόνορ ζει μία κανονική ζωή, συλλαμβάνει τον Τζον από κάποιον πατέρα, δε μας ενδιαφέρει από ποιον, το Skynet δημιουργείται από έναν απροσδιόριστο κατασκευαστή κ.λπ. μέχρι που φτάνουμε στο 2029. Τότε ακριβώς αρχίζει η γνωστή πλοκή της ταινίας…
2) … η οποία εκτυλίσσεται σε μία δεύτερη χρονική γραμμή. Ας το δούμε διαγραμματικά (το γαλάζιο τμήμα είναι αυτό που παρακολουθούμε στην ταινία)


Οπότε τώρα λύνονται όλες οι κυκλικότητες. Όλες; Όχι ακριβώς, γιατί υπάρχει και η φωτογραφία που είχε ο Κάιλ μαζί του όταν ταξίδεψε στο χρόνο - μία φωτογραφία που έβγαλε η Σάρα όταν έφυγε στο Μεξικό. Η λεπτομέρεια αυτή διέφυγε από τους ανωτέρω γάτους. Αυτό που προτείνω εγώ είναι ότι για να λυθούν οι αιτιακές κυκλικότητες της ταινίας, χρειάζονται τρεις χρονικές γραμμές. Μάλιστα. Στην πρώτη, η Σάρα συλλαμβάνει τον Τζον από κάποιον πατέρα, ζει μία φυσιολογική ζωή, αργότερα δημιουργείται το Skynet κάπως κ.λπ. Στη δεύτερη, γίνεται το πρώτο ταξίδι του Κάιλ στο χρόνο (χωρίς τη φωτογραφία), ο ίδιος σκοτώνεται αλλά προλαβαίνει να γίνει πατέρας του Τζον, η Σάρα φεύγει στο Μεξικό και βγάζει τη φωτογραφία κ.λπ. Στην τρίτη, την οποία και παρακολουθούμε στην ταινία, γίνεται το δεύτερο - τελικά - ταξίδι του Κάιλ στο χρόνο (με τη φωτογραφία) και διαδραματίζεται η γνωστή πλοκή. Διάγραμμα επειγόντως:


Αν καθίσει κάποιος και ψάξει τα έργα ΕΦ που πραγματεύονται το ταξίδι στο χρόνο, θα ανακαλύψει πολλά τέτοια σκοτεινά σημεία. Αυτή η λύση, η πρόσθεση χρονικών γραμμών, δείχνει να είναι ο μόνος τρόπος που αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Σκοπεύω αργότερα - πρώτα ο Θεός - να δείξω αυτήν την τεχνική και σε άλλα παρόμοια έργα, αν βρω χρόνο και φαιά ουσία δηλαδή.

Εκεί Που Ποτέ Δεν Πάτησε Ιεραπόστολος

Στο Βιετνάμ πυρπόλησαν το ρύζι
Στη Σαϊγκόν δεν μπόραγες να ζήσεις
Δε σου ‘φτανε ο αέρας για να ζήσεις…

…τραγουδούσε τα βάσανα του Φο Μι Τσιν ένας ερασιτέχνης μουσικός, ερασιτέχνης τροβαδούρος και ερασιτέχνης αριστερός το 1966, ονόματι Διονύσης Σαββόπουλος. Τι θα ‘κανε, αλήθεια, ο Φο Μι Τσιν τα παιδιά αν δεν τρώγανε σκουπίδια, τα αεροπλάνα αν δεν καίγανε καλύβια;

Α! Το κορίτσι σου θα ‘παιρνες για βόλτα!
Χέρι χέρι, Φο Μι Τσιν, χέρι χέρι
Στο δάσος για βολτίτσα χέρι-χέρι.

Θα ήθελα να έβλεπα πώς θα μετέφραζε κάποιος εκείνη την εποχή στον Φο Μι Τσιν την έννοια «το κορίτσι σου». Θα έπρεπε να του εξηγήσει ότι δεν πρόκειται για «τη σύζυγό σου». Επίσης ότι δεν πληρώνεις «το κορίτσι σου» - ούτε το ίδιο ούτε την οικογένειά του - και δεν είναι υποχρεωτικό να το παντρευτείς. Πρώτα απ’ όλα όμως, ο Φο Μι Τσιν θα έπρεπε να συνειδητοποιήσει ότι προαπαιτούμενο για να έχεις «δικό σου κορίτσι» είναι ο προσωπικός χώρος και ο ελεύθερος χρόνος. Διότι ο μέσος βιετναμέζος Φο Μι Τσιν θα ρωτούσε εύλογα: «όταν το σπίτι μου έχει όλο κι όλο δύο δωμάτια συν τουαλέτα, και μένω μαζί με τους γονείς, τους θείους, τα ξαδέρφια κι τους παππούδες, πού χωράει το κορίτσι μου;» Επίσης φαντάζομαι ότι θα ήθελε να μάθει πότε υποτίθεται ότι θα πηγαίνει βόλτα και θα κάνει όλα τα πράγματα που κάνουν οι δυτικοί με τα κορίτσια τους, όταν ο ίδιος πρέπει να δουλεύει ή να ζητιανεύει από το πρωί ως το βράδυ για ένα πιάτο φαΐ.

Χώρια που αν πας βόλτα στα δάση του Βιετνάμ, σε τρώνε οι τίγρεις, οι αρκούδες, τα φίδια, οι αγριόγατες και οι κροκόδειλοι ταυτόχρονα (αν δεν προλάβουν να σε σκοτώσουν οι αράχνες και οι σκορπιοί, εννοείται, ή να σε ποδοπατήσουν τίποτα άγριοι ελέφαντες).

Οι Ρομαντικοί του 19ου αιώνα φαντάζονταν ότι η ύπαιθρος είναι γεμάτη με ροδαλές βοσκοπούλες, χιονάτα προβατάκια και υγιείς χωρικούς• προτιμούσαν να μη σκέφτονται τις μύγες, τον τέτανο, τη βρώμα και τη φτώχια της αγροτικής ζωής. Σήμερα, όλοι εμείς, οι βολεμένοι αστοί της Δύσης, φανταζόμαστε ότι ο Τρίτος Κόσμος είναι ένα beach resort, αμόλυντο από το στρες και την υποκρισία της αλλοτριωμένης μας ζωής. Όσο για τη Φύση, νομίζουμε ότι είναι κάτι σαν ένα μεγάλο γήπεδο γκολφ: κομμένη και ραμμένη στα μέτρα μας, φιλική προς το χρήστη και με ISO9001. Κάτι σαν κι αυτό. Δε χωράει καθόλου στην εικόνα μας ότι η Φύση, η πραγματική Φύση, μπορεί να είναι σκληρή μέχρι θανάτου.

Το Βιετνάμ όπως το φαντάζεται ο Σαββόπουλος

Το πραγματικό Βιετνάμ

Ο Φο Μι Τσιν και το κορίτσι του με τις οικογένειές τους

Ο Φο Μι Τσιν και το κορίτσι του μετά τη βόλτα στο δάσος

«Πίσω από τα καθημερινά τα πράγματα υπάρχει ένα καθημερινό όνειρο», λέει το τραγούδι της Αφροδίτης Μάνου, «ν’ αποστρέψεις τα μάτια από ψεύτικους ουρανούς». Όλοι έχουμε παραδοθεί κάποτε σ’ αυτό το όνειρο και έχουμε φανταστεί ότι η Φύση θα μας γλιτώσει από τους ψεύτικους ουρανούς του αθηναϊκού νέφους και της νυχτερινής φωτομόλυνσης που κρύβει τ’ αστέρια• απηυδήσαμε από την αποστειρωμένη ζωή μας και ποθήσαμε το ζην επικινδύνως της Φύσης. Καταλήξαμε όμως να γευόμαστε μόνο μία παροπλισμένη Φύση θερμοκηπίου στις δύο βδομάδες των διακοπών μας και σε σαββατιάτικες εκδρομές. Ή φιλήσαμε τις κατάλληλες κατουρημένες ποδιές και βγάλαμε εξοχικό στο Πήλιο, όπως ο Σαββόπουλος, για να ερχόμαστε σε επαφή με την τουριστικοποιημένη Φύση. Καμία έκπληξη: αυτό είχαμε στο μυαλό μας κατά βάθος, αυτό παραγγείλαμε κι αυτό σερβιριστήκαμε. Υπήρξαν όμως κάποιοι που τόλμησαν και πήγαν «εκεί που ποτέ δεν πάτησε ιεραπόστολος» ή Σαββόπουλος…

Ο σερ Ρίτσαρντ Φράνσις Μπάρτον υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους εξερευνητές του 19ου αιώνα. Ο άνθρωπος ήταν από άλλον πλανήτη! Κατ’ αρχήν, είχε μία απίστευτη ικανότητα στις γλώσσες και μέχρι τα 19 του μιλούσε Γαλλικά, Ιταλικά, Λατινικά, Αραβικά, Ναπολιτάνικα (τοπική διάλεκτο της Νάπολης), καθώς και κάποια Τσιγγάνικη γλώσσα – είχε φιλενάδα Τσιγγάνα. Όταν αργότερα υπηρέτησε στην Ινδία, διατηρούσε μία σειρά πιθήκων και τους παρατηρούσε με τις ώρες ελπίζοντας να μάθει και τη δική τους γλώσσα. Ως το τέλος της ζωής του λέγεται ότι έφτασε να μιλάει 29 Ευρωπαϊκές, Ασιατικές και Αφρικανικές γλώσσες. Όσο για τα υπόλοιπα ταλέντα του, υπήρξαν κι αυτά λιγουλάκι πρωτότυπα: ιππασία, ξιφομαχία, ιερακοθηρία (= κυνήγι με εκπαιδευμένα γεράκια), υπνωτισμός, μεταμφιέσεις και πολλά άλλα…

Ήταν το πιο αντιφατικό και σκανδαλώδες πρόσωπο της εποχής του. Ένας άνθρωπος με τρομερό χαρακτήρα, τρομερό παρουσιαστικό, τρομερές διανοητικές ικανότητες και τρομερό μουστάκι, που όμως έζησε όλη του τη ζωή περιθωριοποιημένος γιατί ασφυκτιούσε από τις συμβάσεις του ζην αγγλοπρεπώς. Πέταξε άπειρες ευκαιρίες πλουτισμού και δόξας, μόνο και μόνο επειδή δεν τον ενδιέφεραν. Ποθούσε την εξερεύνηση για την ίδια την εξερεύνηση, όχι για τα οφέλη που θα του αποφέρει. Έγραψε αμέτρητα βιβλία με αναφορές των ταξιδιών του, εδώ μπορείτε να βρείτε μία ολόκληρη βιβλιοθήκη με έργα του, τα οποία βρίθουν από παρατηρήσεις πολιτιστικού, μετεωρολογικού, γλωσσικού, λαογραφικού και γεωγραφικού χαρακτήρα. Επίσης κι από παρατηρήσεις σεξουαλικού χαρακτήρα – διότι ο σερ Ρίτσαρντ Φράνσις Μπάρτον ήταν ένας άνθρωπος που, όταν επρόκειτο για σεξ, δε μασούσε τα λόγια του ούτε λυπόταν τον κόπο. Η σεμνοτυφία ήταν άγνωστη λέξη γι’ αυτόν. Μετέφρασε το Κάμα Σούτρα στα αγγλικά, τις Χίλιες & Μία Νύχτες, καθώς και πολλά άλλα παραδοσιακά ερωτικά συγγράμματα της Αραβίας και τις Ινδίας. Όχι ιδιαίτερα ταιριαστός για την Αγγλία της βασίλισσας Βικτώριας…

Μιλάμε για έναν άνθρωπο που έκανε μεταμφιεσμένος το προσκύνημα στη Μέκκα, σε μία εποχή που για έναν Χριστιανό αυτό σήμαινε θανάτωση έτσι και τον καταλάβαιναν – αυτοπεριτμήθηκε μάλιστα για να μην κινήσει υποψίες. Εξερεύνησε ένα μεγάλο τμήμα της ανατολικής Αφρικής (Σομαλία, Ζανζιβάρη, Αιθιοπία), οργάνωσε αποστολές στη Μέση Ανατολή, στην Ινδία, στη Νότια Αμερική, στη Νέα Γουινέα, στην Ισλανδία, στη βορειοαμερικάνικη Δύση, πολέμησε, μόχθησε, αρρώστησε από μία σειρά τροπικών ασθενειών, ανακάλυψε τη λίμνη Τανγκανίκα (τη 2η μεγαλύτερη λίμνη του κόσμου), έγινε Σούφι, έγινε Βεδουίνος, πήρε μέρος σε αμέτρητες θρησκευτικές τελετές ανά τον κόσμο, κόντεψε να πεθάνει από δίψα και πολέμησε για τη ζωή του με ακόντιο καρφωμένο στο στόμα του. «Θέλω να περηφανεύομαι ότι έχω παραβιάσει και τις Δέκα Εντολές», είπε κάποτε. Μιλάμε επίσης για έναν άνθρωπο που ήρθε σε επαφή με πολλές φυλές της Αφρικής και της Ασίας, και δεν τις αντιμετώπισε με την έπαρση του δυτικού ιμπεριαλιστή ούτε με τη χαζοχαρούμενη αφέλεια του τουρίστα, αλλά κατάφερε να γίνει ένας απ’ αυτούς και να ενσωματωθεί στην κουλτούρα και στον τρόπο ζωής τους – ακόμα κι αν χρειάστηκε να μεταμφιεστεί γι’ αυτό.

Μιλάμε τέλος για έναν άνθρωπο που μέχρι το θάνατό του έμεινε πιστός στο προσωπικό του μόττο (οι κυρίες κι οι προοδευτικοί ας κλείσουν τα μάτια, παρακαλώ): «Κάνε αυτό που σε προστάζει ο ανδρισμός σου και μην περιμένεις κανενός το χειροκρότημα παρά μόνο του εαυτού σου». Αυτός ήταν ο σερ Ρίτσαρντ.

* * * * *

Υπάρχει ένα εκπληκτικό βιβλίο που δε μοιάζει με κανένα άλλο στον κόσμο, οι «Εξερευνήσεις» του συνταγματάρχη Φώσετ. Πρόκειται για μία σειρά ημερολογιακών καταχωρήσεων και επιστολών του φημισμένου εξερευνητή, που ολοκληρώθηκε σε βιβλίο από τη φροντίδα του γιου του. Δε θυμάμαι ποιος συγγραφέας ήταν που είχε πει ότι με το υλικό που περιέχει μόνο μία σελίδα αυτού του βιβλίου, μπορείς να γράψεις ολόκληρο μυθιστόρημα. Και είχε απόλυτο δίκιο.

Ο Πέρσι Χάρισον Φώσετ λέγεται ότι ήταν αυτός στον οποίο στηρίχτηκε η κινηματογραφική φιγούρα του Ιντιάνα Τζόουνς. Ο ίδιος υπήρξε ένας απλός αξιωματικός του βρετανικού στρατού, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο εκτός από λίγες γνώσεις τοπογραφίας. Γι' αυτό και το 1906, ο πρόεδρος της Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας τον ρώτησε αν ήθελε να αναλάβει μία αποστολή χαρτογράφησης στα σύνορα μεταξύ Βραζιλίας και Βολιβίας, σε ανεξερεύνητα τροπικά δάση γεμάτα εχθρικούς ιθαγενείς, εκφυλισμένους δουλεμπόρους, τερατώδεις ανακόντες, θηριώδη τζάγκουαρ, πεινασμένους κροκόδειλους, τροπικές ασθένειες, δύσβατα ποτάμια με πιράγχας, βουνά με αβυσσαλέους γκρεμούς - χιλιάδες γνωστούς και άγνωστους κινδύνους. «Όμως δε χρειάζεται να μου απαντήσετε, κ. Φώσετ, βλέπω κιόλας τη λάμψη στα μάτια σας!»

O Φώσετ στο Μάτο Γκρόσο

Τελικά έκανε επτά πολύχρονες εξερευνητικές αποστολές στις ζούγκλες του Αμαζονίου, σε περιοχές που ακόμα και σήμερα δεν έχει ξαναπάει (λευκός) άνθρωπος. Κάτι συνέχιζε να τον κρατάει δεμένο στην αγριάδα του τροπικού δάσους και δεν μπόρεσε/θέλησε να ελευθερωθεί ποτέ του από αυτό. Το 1926, στην τελευταία του αποστολή, χάθηκε και δεν ξαναβρέθηκε. Άφησε πίσω του, εκτός από τον θρύλο του, ένα μοναδικό υλικό με τα θαυμαστά που είδε και έκανε στα ταξίδια του, ένα βιβλίο που διαβάζεται μονορούφι από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Διάλεξα να κλείσω με ένα απόσπασμα αυτού του βιβλίου, ένα κομμάτι που εκφράζει τέλεια τη λαχτάρα του γεννημένου εξερευνητή, το πάθος που σπρώχνει κάποιους ανθρώπους να τα αφήσουν όλα και να πάνε εκεί που ποτέ δεν πάτησε ιεραπόστολος. Βρισκόμαστε λοιπόν στις 18 Οκτωβρίου 1907 και ο Φώσετ μόλις τέλειωσε την πρώτη του αποστολή:

Δε σκεφτόμουν τίποτα άλλο εκτός από την επιστροφή στην πατρίδα. Ήθελα να ξεχάσω το δουλεμπόριο, τα εγκλήματα, τις αρρώστιες, την αδιαπέραστη ζούγκλα της φύσης και των ανθρώπων της. Ήθελα να αγκαλιάσω τη γυναίκα και τα παιδιά μου. Να διαβάσω την εφημερίδα μου μετά το δείπνο, να πάω για ψάρεμα με τον εφημέριο, να πιάσω κουβέντα με τους γείτονες. Να σκάψω τον κήπο, να βάλω τα παιδιά στο κρεβάτι μετά το βραδινό παραμύθι, να κάτσω στο τζάκι. Βαρέθηκα τους αγριότοπους.

Πέρασα τα Χριστούγεννα στο σπίτι. Ο πολιτισμένος Αγγλικός χειμώνας κύλισε γρήγορα, ήρεμα, λες και δεν υπήρξε ποτέ η Νότια Αμερική. Κάπου κάπου όμως, καθώς περνούσε ο καιρός, ένιωθα μέσα μου μία σιγανή φωνή, ένα κάλεσμα της ζούγκλας που τώρα πια ήταν κομμάτι του εαυτού μου … Η καρδιά μου είχε μείνει εκεί μακριά, αιχμαλωτισμένη από την κολασμένη γοητεία της. Ήθελα να την ξαναδώ.

Είναι Γλυκό Το Πιοτό Της Εξουσίας

Είναι γλυκό το πιοτό της εξουσίας
Ποιος είν’ αυτός που δε λαχτάρησε να πιει
Απ’ το ποτήρι αυτό της μεγαλομανίας
Να τον μισήσουν όλοι οι Αριστεροί.

Εξουσία μου, αμαρτία μου
Πάθος μου μεγάλο
Είσαι αρρώστια μου μέσ’ στα στήθια μου
Και πώς να σε βγάλω;

Σαν Ιζνογκούντ στριφογυρνάω με μανία
Θέλω να γίνω ο Θεός πάνω στη Γη
Να τους πατήσω όλους σαν χαλκομανία
Και να συντρίψω όποιον με αμφισβητεί.

Εξουσία μου, αμαρτία μου κ.λπ.

Λόγω σούπερ κούρασης αυτόν τον καιρό, δεν είμαι ικανός για άλλη εγκεφαλική δραστηριότητα πέρα από χαζοδιασκευές και τραγουδάκια.

Ο Θάνατος Είναι Φαινόμενο Κοινωνικό, Όχι Βιολογικό

Συγγενείς και νοσοκόμοι
Διαθήκες, κληρονόμοι
Να υφαίνουν γαϊτανάκι
Γύρω από τον νεκρό,
Δίπλα στο νεκροκρέβατο χορεύουν τα ευρώ.

Οφειλές στην εφορία
Και σε χίλια δυο ταμεία
Που χαθήκανε για πάντα
Δεν πληρώνουν οι νεκροί,
Ο θάνατος θα έπρεπε να απαγορευτεί!
(Και ο νεκρός θα έπρεπε να φορολογηθεί)

Λογιστές και δικηγόροι
Ιερείς και νεωκόροι
Θέατρο του παραλόγου
Και παιχνίδι των λυγμών,
Τη λάντζα αναλαμβάνουν εργολάβοι κηδειών.

Φίλοι να παραμυθιάζουν
Τον νεκρό να εκθειάζουν
Να ξεχνάνε εσκεμμένα
Όλα του τα εγκλήματα,
Να του συγχωρεθούνε όλα του τα κρίματα.

Πόνος, ενοχές και τύψεις
Τι θα δείξεις, τι θα κρύψεις
Ψέματα κατά συνθήκη
Και εικόνες συντριβής,
Δάκρυα, να δει ο κόσμος τεθλιμμένους συγγενείς.

Δες, ο τάφος ανοιγμένος
Κι ο νεκρός αναστημένος!
Τώρα η διαθήκη είναι
Νομικά παράτυπη,
Τέτοιο ρεμάλι όμως ήταν πάντα μια ζωή!