V for VALIS

Ουράνιο Μάτι

Δεκαετία του ’50. Μία ετερόκλητη ομάδα οκτώ ατόμων περιηγείται τουριστικά σε ένα Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών της Καλιφόρνια, στο οποίο λειτουργεί ο πιο ισχυρός και σύγχρονος επιταχυντής πρωτονίων. Γίνεται όμως ένα ατύχημα, η σωματιδιακή ακτίνα δεν εκτρέπεται σωστά και παρεκκλίνει πάνω στην παρέα των οκτώ. Όλοι λούζονται στην ακτινοβολία υπερυψηλής ενέργειας, όμως τελικά δεν πεθαίνουν αλλά–

Έτσι δεν άρχιζαν όλα τα κόμικ εκείνης της εποχής με τους υπερήρωες; Ο επιστήμονας που κάνει το πείραμα, όμως κάτι πηγαίνει στραβά, το ανυποψίαστο θύμα εκτίθεται στην κοσμική ακτινοβολία/ραδιενέργεια/υψηλή τάση κ.λπ. όμως τελικά δεν πεθαίνει αλλά αποκτά εξωτικές ικανότητες: η παραπάνω εισαγωγή είναι ό,τι πρέπει για ένα βιβλίο των Fantastic Four. Όχι όμως αν το βιβλίο είναι το Eye In The Sky («Ουράνιο Μάτι» από τις εκδόσεις ΜΕΔΟΥΣΑ, 1993, μετάφραση Μαρίνας Λώμη) και ο συγγραφέας είναι ο Philip Dick, που ενδιαφερόταν έντονα για κάποια άλλα θέματα, πολύ πιο φιλοσοφικά…

Πράγματι, οι οκτώ άνθρωποι τελικά δεν πεθαίνουν ούτε όμως αποκτούν παράξενες ικανότητες. Συνέρχονται από το ατύχημα, πηγαίνουν στα σπίτια τους, στην αρχή όλα μοιάζουν κανονικά, γρήγορα όμως αντιλαμβάνονται ότι ο κόσμος έχει αλλάξει. Ανακαλύπτουν ότι βρίσκονται σε μία θεοκρατική (στην κυριολεξία!) Καλιφόρνια, όπου οι αμαρτίες τιμωρούνται άμεσα με βροχές από ακρίδες, οι άγγελοι συνοδεύουν τους αληθινούς πιστούς σε κάθε τους βήμα, η Γη είναι επίπεδη, το ηλιακό σύστημα γεωκεντρικό, ενώ ο Οφθαλμός του Θεού από τον ουρανό επιβλέπει τα πάντα. Και όλα αυτά σε μία πολύ χοντροκομμένη και κιτς εκδοχή, λες και βγήκαν από το μυαλό ενός επαρχιώτη θρησκόληπτου – γιατί πράγματι βγήκαν από το μυαλό ενός επαρχιώτη θρησκόληπτου: η παρέα έχει παγιδευτεί μέσα στον προσωπικό κόσμο ενός από τα μέλη της, όπου τα στερεότυπα, οι πεποιθήσεις και τα όνειρά του έγιναν πραγματικότητα.

"Η ελεύθερη ενέργεια της ακτίνας μετέτρεψε το προσωπικό σύμπαν του Σιλβέστερ σε κοινό κόσμο. Είμαστε δούλοι της λογικής ενός θρησκευτικού ψώνιου … βρισκόμαστε μέσα στο σύμπαν του, όπου λειτουργούν όλες οι θρησκομανείς και αντιεπιστημονικές προκαταλήψεις του. Είμαστε μέσα στο κεφάλι του"

Η συνέχεια είναι εξίσου ενδιαφέρουσα. Οι υπόλοιποι επτά συνειδητοποιούν ότι ο μόνος τρόπος για να γλιτώσουν από αυτόν τον πολύ ενοχλητικό κόσμο που τους έχει επιβληθεί είναι να σκοτώσουν τον όγδοο, τον επαρχιώτη θρησκόληπτο που τους φυλάκισε μέσα στις προσωπικές του δεισιδαιμονίες. Όπως και τελικά κάνουν – για να βρεθούνε αμέσως μετά σε έναν άλλο προσωπικό κόσμο! Και αφού ξεμπερδέψουν και μ’ αυτόν, να βρεθούνε σε έναν τρίτο, και κατόπιν σε έναν τέταρτο…

Το 1957 ήταν αδύνατον να αρέσει ένα τέτοιο βιβλίο, γι’ αυτό και το Eye In The Sky πέρασε μάλλον απαρατήρητο. Ήταν Επιστημονική Φαντασία, σύμφωνοι, όμως διαπραγματευόταν τους προσωπικούς κόσμους που όλοι χτίζουμε και την μεταξύ τους ασυμβατότητα, ενώ δεν είχε ούτε εξωγήινους ούτε ταξίδια στο διάστημα ούτε κανένα από τα στοιχεία που χρησιμοποιούσε η καρτουνίστικη Επιστημονική Φαντασία εκείνης της εποχής (εντάξει, είχε 2-3 τέτοια στοιχεία και ήταν ιδιοφυή: το σπίτι που καταβροχθίζει ανθρώπους και η σκάλα που σε κατεβάζει προς τα κάτω, οποιαδήποτε κατεύθυνσή της κι αν πάρεις). Γιατί ο Philip Dick, από την αρχή ως το τέλος της καριέρας του, είχε συνεχώς ένα πράγμα στο μυαλό του όταν έγραφε: τον ανθρωπάκο και τα προβλήματά του.

Με το βιβλίο αυτό, ο σκοτεινός συγγραφέας από την ηλιόλουστη Καλιφόρνια αμφισβητεί ότι οι άνθρωποι βλέπουν τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο. Τονίζει ότι ο καθένας μας είναι εγκλωβισμένος στο Χρηματιστήριο των προσδοκιών, των στερεοτύπων, των ονείρων και των εφιαλτών του, γι’ αυτό και υπάρχουν τόσα προβλήματα αλληλοκατανόησης στις ανθρώπινες σχέσεις• ο Παράδεισος του ενός είναι η Κόλαση του άλλου. Ο Καζαντζίδης μπορεί να τραγουδούσε: "Να σου δώσω μια να σπάσεις / Αχ, βρε κόσμο γυάλινε / Και να πλάσω μια καινούργια / Κοινωνία άλληνε", ο Philip Dick όμως θα του έλεγε: "Αλίμονό μας! Ακόμα κι αν έχεις τις καλύτερες προθέσεις, το αποτέλεσμα θα είναι απλώς η αντανάκλαση των προκαταλήψεων και των καλά κρυμμένων ψυχώσεών σου".

Και κάτι για τους πιο προχωρημένους: Μία άλλη ανάγνωση του Eye In the Sky έχει να κάνει με το θέμα της κατασκευασμένης πραγματικότητας και του Δημιουργού της. Που, όπως σε όλα τα έργα του Dick, είναι αδιάφορος ως προς την ανθρώπινη ευτυχία. Ο Dick δηλαδή γράφει ένα σενάριο όπου η δυστυχία των ανθρωπάκων πηγάζει από την ίδια τη φύση του κόσμου και όχι από δική τους υπαιτιότητα. Είναι δυστυχισμένοι επειδή αυτός που δημιούργησε τον κόσμο δεν το έκανε με σκοπό την ανθρώπινη ευτυχία ούτε νοιάστηκε καθόλου για το αν ο άνθρωπος ολοκληρώνεται μέσα στον κόσμο.
Ένα θέμα που θα επαναληφθεί ξανά και ξανά, με πολλά διαφορετικά σενάρια, στα επόμενα έργα του Philip Dick.

Τα χοντροκομμένα χαρακτηριστικά της Μάρσα συσπάστηκαν οδυνηρά. "Μοιάζω με... με κόμικ"

Μεζεδάκι Από The Owl In Daylight

Πεθαίνοντας ο Philip Dick άφησε μισοτελειωμένο ένα μυθιστόρημα με τίτλο The Owl In Daylight.
Η Tessa Β. Dick, τελευταία σύζυγος του PKD και συγγραφέας η ίδια, (λέει ότι) ολοκληρώνει το βιβλίο από το υλικό που έχει στην κατοχή της παραμένοντας όσο το δυνατόν πιο πιστή στο ύφος και στον προβληματισμό του νεκρού συζύγου της. Το πρώτο κεφάλαιο είναι ελεύθερα διαθέσιμο εδώ και το υπόλοιπο βιβλίο πωλείται σε χαμηλή τιμή.

Πάρε Κόσμε!

Μπείτε στο Scribd εδώ, κάντε ένα απλό login, και κατεβάστε σε PDF το:
- The Man In The High Castle από εδώ
- VALIS από εδώ
- Imposter από εδώ
- Man, Android & Machine (δοκίμιο) από εδώ

Όλα στα Αγγλικά. Αν ξέρετε Ισπανικά, Γαλλικά ή Πολωνικά, θα βρείτε εκεί και άλλα έργα του Philip Dick για κατέβασμα.

The Grasshopper Lies Heavy

Βρισκόμαστε στο 1962, δεκαπέντε χρόνια μετά την ήττα των Συμμάχων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Σοβιετική Ένωση είναι παρελθόν, η Αφρική έχει αφανιστεί από πυρηνικά όπλα, οι σλάβικοι λαοί εξοντώθηκαν, οι Εβραίοι εκτελέστηκαν. Όλη η ανατολική ακτή των πρώην ΗΠΑ κείται υπό ναζιστική κατοχή και όλη η δυτική ακτή υπό ιαπωνική - οι δύο νικήτριες δυνάμεις έχουν αφήσει μόνο μία λωρίδα γης ουδέτερη, ανάμεσα στα Βραχώδη Όρη και στον Μισισιπή, να λειτουργεί ως προφυλακτήρας ανάμεσά τους.

Εκεί πέρα έχει εγκατασταθεί ένας συγγραφέας, ο Hawthorne Abendsen, που γράφει ένα περίεργο μυθιστόρημα στο οποίο οι Σύμμαχοι, λέει, κερδίζουν τον πόλεμο και ο Άξονας ηττάται. Τίτλος του: The Grasshopper Lies Heavy. Σύντομα το βιβλίο κηρύσσεται παράνομο, αντίτυπά του όμως κυκλοφορούν υπόγεια παντού. Η επιρροή του είναι μεγάλη, το γράψιμο έχει τέτοια αληθοφάνεια και λεπτομέρεια που μοιάζει με ιστορικό χρονικό ή με ντοκιμαντέρ, όχι με μυθιστόρημα. Πολύς κόσμος διαισθάνεται ότι κάτι κρύβεται πίσω από αυτό το περίεργο βιβλίο...

Η Τζουλιάνα, μία δασκάλα πολεμικών τεχνών που έχει διαβάσει ξανά και ξανά το βιβλίο του Abendsen, βάζει σκοπό να τον συναντήσει. Όταν διαπιστώνει ότι ο εραστής της είναι κατάσκοπος, δε διστάζει να τον σκοτώσει και παίρνει το δρόμο μόνη της για το σπίτι του συγγραφέα, το Ψηλό Κάστρο, όπως το έχει ονομάσει ο ίδιος...

Μέρος Ι
Μέρος ΙΙ

Φίλοι του Κινέζικου Λαού

Καθησυχάζει το Πεκίνο
H FAP αναλαμβάνει την ασφάλεια των Αγώνων

Κανένας λόγος ανησυχίας

Πεκίνο

Τη διαβεβαίωση ότι η Κίνα μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων διατύπωσε η οργανωτική επιτροπή του Πεκίνου. «Κανένας λόγος ανησυχίας», είπε ο εκπρόσωπος της επιτροπής. «Αναθέσαμε τη συγκρότηση του σχεδίου ασφαλείας σε ξένους ειδικούς και συγκεκριμένα στην κορυφαία εταιρεία επιχειρήσεων ασφαλείας FAP. Είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε απειλή».

Σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες ο επικεφαλής της FAP, κ. Ferris F. Fremont, μίλησε αναλυτικά για τις προκλήσεις των Αγώνων. «Το μεγάλο πρόβλημα είναι οι τρομοκράτες της εξτρεμιστικής οργάνωσης Άραμτσεκ», τόνισε. «Βρίσκονται παντού. Εμφυτεύουν υποσυνείδητα μηνύματα σε τραγούδια και ωθούν τον απλό κόσμο στη βία. Όμως εμείς θα είμαστε ένα βήμα πιο μπροστά από αυτούς».

Τρομοκράτης της Άραμτσεκ που βρέθηκε ένα βήμα πιο πίσω από τη FAP

Στην απορία ξένου ανταποκριτή για τα πολυπληθή αστυνομικά σώματα που έχουν κατακλύσει το Πεκίνο, ο κ. Fremont διευκρίνησε: «Η Άραμτσεκ είναι ύπουλη και δρα καμουφλαρισμένα. Οι άνθρωποι αυτοί είναι αδίστακτοι, δε φαντάζεστε τι είναι ικανοί να κάνουν. Θυμηθείτε τη Βιρμανία, παραλίγο να ρίξουν τη χώρα στην αναρχία». Στην ερώτηση του ξένου ανταποκριτή για το σχέδιο δράσης της FAP, ο κ. Fremont εξήγησε: «Έχουμε συστήσει μία αντι-οργάνωση, τους Φίλους του Κινέζικου Λαού, με σκοπό την καταγγελία των τρομοκρατών στις Αρχές. Θα μας βοηθήσει ο κάθε Κινέζος πατριώτης. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Πεκίνου θα έχουν ένα δισεκατομμύριο εθελοντές!». Στην παρατήρηση του ξένου ανταποκριτή ότι αυτό λέγεται χαφιεδισμός και ότι, στο κάτω κάτω, δεν υπάρχει καμία απόδειξη για την ύπαρξη της Άραμτσεκ, ο κ. Fremont τόνισε: «Μα τι λέτε τώρα! Θέλετε να σας πω συγκεκριμένα ονόματα; Θέλετε να σας αποκαλύψω για το δορυφόρο τους -ναι, καλά ακούσατε- που μόλυνε με υποσυνείδητα μηνύματα τον αγνό κινέζικο λαό; Ξέρω, όλα αυτά μοιάζουν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, όμως ένα σας λέω: ευτυχώς που τον εντοπίσαμε και τον καταρρίψαμε». Έκτοτε ο ξένος ανταποκριτής αγνοείται.

Τρομοκράτες της Άραμτσεκ που εντοπίστηκαν εγκαίρως από τους Φίλους του Κινέζικου Λαού

Τα σημερινά ενημερωτικά σποτ του Συμβουλίου Ομόνοιας & Αλληλεγγύης της FAP τονίζουν από όλα τα κινέζικα ΜΜΕ: «Πάρε μέρος κι εσύ στους Αγώνες! Γίνε ο δωδέκατος παίκτης, μπορείς! Έλα στους Φίλους του Κινέζικου Λαού, εντόπισε τους τρομοκράτες και κατάγγειλέ τους στο πλησιέστερο αστυνομικό σου τμήμα! Δείξε έμπρακτα την αγάπη σου για τον αθλητισμό, τη χώρα σου και το λαό της! Γιατί η ασφάλεια των Αγώνων είναι υπόθεση όλων μας!».

Το Συμβούλιο Ομόνοιας & Αλληλεγγύης της FAP

H Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι κινεζικές Αρχές κάνουν τα πάντα για να εξασφαλίζουν την ασφάλεια των Αγώνων και για να προσφέρουν μία σπουδαία Τελετή Έναρξης. «Θα είναι κάτι αξέχαστο», σχολίασε ο εκπρόσωπος της οργανωτικής επιτροπής του Πεκίνου. «Μεγαλοπρεπές όσο και σεμνό, η Τελετή θα εμπνεύσει τα ιδεώδη του σεβασμού, της ισότητας και του ευ αγωνίζεσθαι, που αποτελούν πάγιες αξίες της χώρας μας».

Στιγμιότυπο από τη φαντασμαγορική Τελετή Έναρξης

Υγιής Δυσπιστία

Ο Darko Suvin δε χρειάζεται συστάσεις, κάποιοι από εσάς μπορεί να τον έχετε γνωρίσει και προσωπικά. Παραθέτω μία ενδιαφέρουσα μαρτυρία του:

"Πρέπει να ήταν το 1972 ή το '73 όταν για πρώτη φορά έπεσα επάνω στο έργο του Philip Dick ... Ρώτησα λοιπόν τον συνεκδότη μου, τον Dale Mullen, αν θα με άφηνε να βγάλω ένα τεύχος του περιοδικού μας, του Science-Fiction Studies, πάνω στη le Guin και στον Dick, ένα τεύχος που σύντομα έγινε δύο ξεχωριστά τεύχη ... Καθώς οργανώναμε το τεύχος, ανάμεσα στα άλλα βρήκα και το τηλέφωνο του Dick στη νότια Καλιφόρνια για να του ζητήσω μία συνεισφορά, την οποία και προσέφερε ευχαρίστως ... Οι συνομιλίες μας περιστρέφονταν σε θέματα εντελώς πρακτικά και ανάξια λόγου, εκτός από ένα περιστατικό αφότου έλαβε το τεύχος του SFS για το 1975. Διαμαρτυρήθηκε ήπια για τις παρατηρήσεις μου στα Γερμανικά του καθότι, όπως είπε, συνεννοήθηκε άψογα στο ξενοδοχείο του Μονάχου όπου έμεινε. Αυτό απεδείχθη ένα ακόμα παράδειγμα του ταλέντου του στη μυθοπλασία, γιατί τελικά ουδέποτε είχε πάει στο Μόναχο. Εκείνον τον καιρό όμως είχα πλήρη άγνοια για τις ψυχικές του περιπλοκές"

Όταν εξετάζει κάποιος τα γεγονότα 2-3-74, καλό είναι να διατηρεί μία υγιή δυσπιστία. Όλα (σχεδόν) βασίζονται αποκλειστικά σε διαβεβαιώσεις του ίδιου του Philip Dick. Όσο θλιβερό είναι να απορρίπτει κάποιος τα πάντα και να τα ερμηνεύει με όρους σχιζοφρένειας, άλλο τόσο αφελές είναι να γίνεται Παντελής Γιαννουλάκης και να καταπίνει αμάσητο το οτιδήποτε, μόνο και μόνο επειδή το δήλωσε ο Philip Dick.

Αν Δεν Υπήρχε Ο Philip Dick...

... δε θα υπήρχαν και πολλές ταινίες / ντοκιμαντέρ / τηλεοπτικές σειρές που όλοι είδαμε και αγαπήσαμε.

Η επιρροή του Dick στη σύγχρονη κουλτούρα είναι σίγουρα μεγάλη. Υπάρχει όμως μία συγκεκριμένη λογοτεχνική - κινηματογραφική ιδέα που πρώτος αυτός παρουσίασε και ανέπτυξε μέσα από τα βιβλία του: η ψεύτικη πραγματικότητα που κρύβει μία άλλη πραγματικότητα, οντολογικά διάφορη.
Η ιδέα ετούτη μπορεί να ονομαστεί ντίκεια και χρησιμοποιείται σε πολλές παραγωγές της μικρής ή της μεγάλης οθόνης που "μεταφέρουν" κάποιο έργο του Dick ή που "βασίζονται" σ' αυτό ή που "εμπνέονται" από αυτό.
Ή που το κλέβουν κατάφωρα...

1) Impostor (1962) - Πρόκειται για το 5ο επεισόδιο της βρετανικής τηλεοπτικής σειράς Out Of This World και βασίστηκε στο ομώνυμο διήγημα του PKD (1953). Το επεισόδιο προβλήθηκε στις 21 Ιουλίου 1962, σε σκηνοθεσία Peter Hammond - του ίδιου ανθρώπου που 17 χρόνια αργότερα θα έγραφε το αγαπημένο μου Ζαφείρι και Ατσάλι. Τη σειρά παρουσίαζε αυτός ο γνωστός κύριος.

2) VALIS (1978) - Αβάν-γκαρντ ταινία του ανεξάρτητου αμερικάνικου κινηματογράφου που έγραψε και γύρισε ο ροκ σταρ Έρικ Λάμπτον (γνωστός ως Mother Goose), περίφημη για τη μουσική του Brent Mini ("Συγχρονική Μουσική", βασίζεται σε ήχους που παράγονται τυχαία από Η/Υ). Λέγεται ότι το φιλμ είναι γεμάτο υποσυνείδητα μηνύματα και κρυφούς συμβολισμούς που ασκούν επιρροή στους ανύποπτους θεατές. Αναφέρεται ότι μία παρέα που παρακολούθησε το φιλμ, ο Κέβιν, ο Χορς, ο Ντέιβιντ και ο Φίλιπ, ίδρυσε κατόπιν την Κοινωνία του Ριπιδίου, συνάντησε την ενσαρκωμένη Θεϊκή Σοφία, έμαθε αλήθειες και μυστικά για τη ζωή και τον κόσμο μας, ενώ ο Χορς και Φίλιπ συγχωνεύτηκαν στο ίδιο πρόσωπο.

3) Blade Runner (1982) - Έπρεπε να περάσουν 20 ολόκληρα χρόνια για να βγει η πρώτη ταινία από βιβλίο του PKD. Και τι ταινία! Αυτή που συνήθως κατατάσσεται δεύτερη ή τρίτη καλύτερη ταινία ΕΦ όλων των εποχών. Τα πράγματα εδώ είναι γνωστά, όλοι έχουμε δει το Blade Runner, ξέρουμε ποιος το σκηνοθέτησε, ποιοι έπαιζαν, ποιος έχει γράψει τη μουσική κ.λπ. Αν, πράγμα εντελώς απίθανο, υπάρχει κάποιος που δεν ξέρει τα παραπάνω, ας σπεύσει εδώ και μετά ας κάνει την αυτοκριτική του.
Η ταινία, ως γνωστόν, βασίστηκε στο Do Androids Dream Of Electric Sheep? (1968). Ο ίδιος ο Philip Dick πρόλαβε να δει μόνο τα γυρίσματά της και μία version πριν από το τελικό μοντάρισμα. Είχε μάλιστα αντιδράσει αρνητικά στην αρχή, επειδή το έργο εξελισσόταν σε κάτι διαφορετικό από το δικό του βιβλίο, τελικά όμως γοητεύτηκε από την υπέροχη ατμόσφαιρά του.

4) Πρωινή Περίπολος (1987) - Ναι, η ταινία του Νίκου Νικολαΐδη. Δεν την έχω δει, όμως λέγεται ότι έχει ένα απόσπασμα από κείμενο του Philip Dick. Ξέρει κάποιος κάτι;

5) The Trouble With Dick (1987) - Ταινία που υποτίθεται ότι εμπνέεται από τον ίδιο τον PKD και τη ζωή του. Ο ήρωας, συγγραφέας ΕΦ ονόματι Dick Kendred (Kendred ήταν το μεσαίο όνομα του Philip Dick), προσπαθεί να γράψει ανάμεσα σε διάφορους γυναικείους πειρασμούς και ταυτόχρονα συγχέει την πραγματικότητα με αυτήν του βιβλίου του. Η ταινία είναι κωμωδία.

6) Total Recall (1990) - Ο Άρνολντ στον Άρη με εμφυτευμένες αναμνήσεις• η ταινία που ξεκίνησε την τιμημένη παράδοση της μετατροπής των έργων του Philip Dick σε action movies. Η "έμπνευση" της ταινίας ήταν το διήγημα We Can Remember It For You Wholesale που δημοσιεύτηκε το 1966 και νομίζω ότι ήταν αυτή που έκανε (σχετικά) γνωστό τον PKD στην Ελλάδα• έχω την αίσθηση ότι προηγουμένως τον ήξερε μόνο μια χούφτα κόσμος.

7) Megaville (1990) - Χαμηλού κόστους sci-fi ταινία για έναν δυστοπικό μελλοντικό κόσμο, ο οποίος όμως παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με τον κόσμο του A Scanner Darkly.

8) Confessions d'un Barjo (1992) - Δεν ξέρω σχεδόν τίποτα γι' αυτήν την γαλλοκαναδική ταινία που μεταφέρει στον κινηματογράφο το Confessions Of A Crap Artist (1975), αόριστα αυτοβιογραφικό και καθόλου ΕΦ βιβλίο του PKD. Οι κριτικές που έχω διαβάσει είναι πάντως καλές.

9) Drug-Taking And The Arts (1994) - Ο εύγλωττος τίτλος φανερώνει και το μήκος κύματος αυτού του ντοκιμαντέρ. Κατά τη διάρκειά του διαβάζονται αποσπάσματα τόσο από το A Scanner Darkly (1977) όσο και από άλλα κλασικά κείμενα διαφόρων λογοτεχνών (των Rimbaud, Baudelaire, Thomas de Quincey, Edgar Allan Poe κ.α.), όλα περί ναρκωτικών και τέχνης.

10) Screamers (1995) - Πολύ καλή ταινία που πέρασε μάλλον απαρατήρητη και αποτελούσε αρκετά πιστή μεταφορά του ντίκειου διηγήματος Second Variety (1953). Οι ηθοποιοί ήταν άγνωστοι, η παραγωγή ήταν χαμηλού κόστους, όμως το τελικό αποτέλεσμα βγήκε περίφημο. Όλοι όσοι αγαπούν τις περιπέτειες μυστηρίου και τρόμου, θα πρέπει να ψάξουν οπωσδήποτε να βρουν το Screamers.

11) Underground (1995) - Το βραβευμένο φιλμ του Emir Kusturica. Πώς η ελίτ ξεγελά τον απλό κόσμο, τον αναγκάζει να ζει υπόγεια και να κατασκευάζει όπλα για έναν πόλεμο που υποτίθεται ότι συνεχίζεται ακόμη. Ωραία ιδέα, μόνο που ήταν του Philip Dick από το Penultimate Truth (1964).

12) The Nervous Breakdown of Philip K. Dick (1996) - Η Καλιφόρνια του 1968 μέσα από τα μάτια του PKD• ένα ταξίδι παράνοιας μέσα σε έναν εχθρικό κόσμο, γεμάτο από την ψυχεδέλεια της εποχής των χίπις και τον ολοκληρωτισμό του γερουσιαστή Μακάρθυ. Το φιλμάκι είναι διάρκειας μόλις είκοσι λεπτών και δεν ξέρω τίποτα άλλο γι' αυτό.

13) Abre Los Ojos (1997) - Τα πιο ωραία λαϊκά σε σπίτια με μωσαϊκά τα είχαμε χορέψει. Και τις πιο ωραίες μεταφορές του Dick σε ανύποπτες ταινίες τις είχαμε παρακολουθήσει. Το υπέροχο Abre Los Ojos (ομού και το Vanilla Sky) δε "μεταφέρει" φυσικά κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο του PKD, όμως η όλη σύλληψή του είναι 100% ντίκεια. Η πραγματική ζωή που συμπλέκεται με την πλασματική ζωή, οι εμφυτευμένες αναμνήσεις, το ξετύλιγμα της πλοκής μέχρι το τρομερό σοκ της αποκάλυψης... όλα αυτά είναι κληρονομιά του Philip Dick. Για παραισθήσεις καλές φημίζεται.

14) The Truman Show (1998) - Κάποιες ταινίες "εμπνεύστηκαν" από βιβλία του Philip Dick, κάποιες άλλες "βασίστηκαν" σε βιβλία του, τουλάχιστον αναφέρουν το όνομά του. Το The Truman Show όμως ήταν κατάφωρη κλοπή. Οι λωποδύτες ήταν ο σκηνοθέτης Peter Weir με τον σεναριογράφο Andrew Niccol, και αντικείμενο της κλοπής ήταν το βιβλίο Time Out Of Joint που δημοσίευσε ο Philip Dick το 1959.
Από την άλλη μεριά, το φιλμ ήταν πάρα πολύ καλό και επιτύγχανε να μεταδώσει στο θεατή την κεντρική ντίκεια ιδέα: το υπαρξιακό σοκ της αποκάλυψης πως όλος ο κόσμος και η ζωή του πρωταγωνιστή υπήρξαν ερζάτς.

15) Dark City (1998) - Γνωστό ΕΦ θρίλερ του ελληνοαυστραλού Alex Proyas, γύρω από έναν άνθρωπο που ανακαλύπτει ότι ο κόσμος του είναι ψεύτικος και ελεγχόμενος από κάποια φοβερά όντα. Πίσω στο 1954, ο Philip Dick είχε δημοσιεύσει ένα μικρό διήγημα, το Adjustment Team, γύρω από έναν άλλο άνθρωπο που ανακαλύπτει ότι ο κόσμος του είναι ψεύτικος και ελεγχόμενος από κάποια φοβερά όντα. Η υπόλοιπη πλοκή του διηγήματος μοιάζει καταπληκτικά με την υπόθεση της ταινίας. Προφανώς το φιλμ έπεσε σε κάποια χρονοδίνη και προβλήθηκε 44 χρόνια στο παρελθόν, το είδε ο Dick και έκλεψε την υπόθεσή του.

16) Total Recall 2070 (1999) - Τηλεοπτική σειρά γερμανοκαναδικής παραγωγής που συνουσιάζει το We Can Remember It For You Wholesale και το Do Androids Dream Of Electric Sheep? Γυρίστηκαν 22 επεισόδια και μετά σταμάτησε. Οι παραγωγοί κατόπιν γύρισαν και ταινία από το υλικό της σειράς, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία.

17) eXistenZ (1999) - Εξαιρετική ταινία του David Cronenberg, που ούτε ο ίδιος δεν αρνείται τις επιρροές της: το διήγημα The Days Of Perky Pat (1963) του Philip Dick που λίγο αργότερα αναπτύχθηκε στο περίφημο βιβλίο The Three Stigmata Of Palmer Eldritch (1964).
Στη σκηνή που ο Τεντ Πίκουλ και η Αλέγκρα Γκέλερ κρύβονται σε ένα μοτέλ μετά την απόπειρα δολοφονίας, το φαγητό που παράγγειλαν έρχεται σε σακούλες που γράφουν Perky Pat.

18) The Matrix (1999) - Quiz: Ποιος ήταν ο αμερικάνος συγγραφέας που πρωτοέγραψε για το Matrix, μόνο που το είχε ονομάσει "Μαύρη Σιδερένια Φυλακή"; Πού βασίζεται όλη η κεντρική ιδέα της ταινίας;
Hint: Είναι ο ίδιος συγγραφέας που είδε τον κόσμο να αποτελείται μόνο από πληροφορία. Αυτός που σε ένα δοκίμιό του το 1977 υπέθεσε την ύπαρξη πολλαπλών πραγματικοτήτων που υπερτίθενται του "μητρικού κόσμου" (matrix world) και έναν Προγραμματιστή που κατασκευάζει το matrix world.
Όποιος τον βρει, κερδίζει ένα πήλινο βάζο που μέσα του κοιμάται ο Θεός.

19) The Thirteenth Floor (1999) - Καλή ταινία, βασισμένη σε γερμανική τηλεοπτική σειρά του '70. Να τη δείτε οπωσδήποτε, μετά να διαβάσετε το Ubik, το We Can Remember It For You Wholesale και άλλα έργα του Dick. Θα με δικαιολογήσετε απόλυτα που το συμπεριλαμβάνω στη λίστα.

20) Memento (2000) - Αμνησία, υποβολή, ψεύτικες αναμνήσεις, ψεύτικο παρελθόν, ψεύτικη ζωή... Κάτι έχουν να κάνουν όλα αυτά και με τα έργα του Philip Dick, έτσι δεν είναι;

21) Impostor (2001) - Τριάντα εννέα χρόνια μετά την πρώτη μεταφορά του ομώνυμου διηγήματος στην τηλεόραση, ήρθε και η μεταφορά του στον κινηματογράφο - που καλύτερα να μην ερχόταν ποτέ γιατί ήταν σκέτη απογοήτευση. Δεν έχω να πω περισσότερα, νευριάζω και μόνο που το σκέφτομαι.
Ψέμματα, έχω να πω κάτι ακόμα: μην το δείτε, θα χάσετε το χρόνο σας.

22) Vanilla Sky (2001) - Βλέπε Abre Los Ojos (1997).

23) Waking Life (2001) - "H πνευματική υγεία είναι τρέλα εφαρμοσμένη σε χρήσιμους σκοπούς και η ζωή που ζούμε στον ξύπνιο μας είναι όνειρο ελεγχόμενο". Τάδε έφη George Santayana και η πολύ φιλοσοφική αυτή ταινία αναπτύσσει διεξοδικά το ρητό του ισπανοαμερικάνου φιλόσοφου. Ανάμεσα στ' άλλα, το φιλμ πραγματεύεται και ένα δοκίμιο του Philip Dick. Ο σκηνοθέτης της ταινίας και φαν του PKD, Richard Linklater, πέντε χρόνια αργότερα θα γυρίσει και το A Scanner Darkly (2006).

24) Minority Report (2002) - Να κι ο Steven Spielberg! Ξέθαψε ένα σχετικά άγνωστο διήγημα του PKD από το 1956 και έφτιαξε μία πολύ ενδιαφέρουσα και καλογυρισμένη ταινία που η πλοκή της διαδραματιζόταν στο 2054. Για να απεικονίσει εύλογα τη ζωή στο μέλλον, χρειάστηκε τη βοήθεια 15 ειδικών (φυσικών, κοινωνιολόγων, αρχιτεκτόνων κ.α.) και εκατό εκατομμυρίων $.
Φυσικά, το Minority Report του Spielberg έχει μικρή σχέση με αυτό του Philip Dick. Θα πρέπει να θεωρήσουμε κι εδώ ότι το έργο "εμπνεύστηκε" από το διήγημα. Ευχάριστη έκπληξη: η μόνη ταινία του Spielberg (μαζί με το Μόναχο) που δεν έχει αυτά τα ξενέρωτα συναισθηματικά ξεσπάσματα στα οποία αρέσκεται ο εμπορικός σκηνοθέτης και αφαιρούν όλη τη γοητεία του έργου.

25) Paycheck (2003) - Άλλη μία "μεταφορά", άλλο ένα διήγημα του Dick που μετατρέπεται σε περιπέτεια δράσης. Δεν μπορεί να πει κάποιος ότι ήταν κακή ταινία, ούτε όμως και καλή. Απλώς απογοητεύει η ρηχή ματιά με την οποία κάποιοι σκηνοθέτες βλέπουν τα έργα του Dick. Λεπτομέρεια: το 1954 ο Philip Dick πήρε αμοιβή $195 για το διήγημά του. Σήμερα οι κληρονόμοι του έλαβαν $2.000.000 για τα δικαιώματα της ταινίας.

26) Eternal Sunshine Of A Spotless Mind (2004) - Εντάξει, δεν πρόκειται για καθαυτό "μεταφορά", ούτε "βασίστηκε" ακριβώς σε κάποιο έργο του Dick...
Θα το θέσω ως εξής: αν δεν υπήρχε το We Can Remember It For You Wholesale, δεν θα υπήρχε ούτε αυτή η πολύ ωραία ταινία!

27) A Scanner Darkly (2006) - Επιτέλους, ήρθε και η πρώτη μεταφορά (χωρίς εισαγωγικά) ενός έργου του Philip Dick στον κινηματογράφο! Πολύ περισσότερο, το A Scanner Darkly ήταν η πρώτη ταινία που προσπαθούσε πραγματικά να μείνει πιστή στο ύφος και στο πνεύμα του συγγραφέα, να μεταφέρει την οπτική του γωνία αυτούσια. Μπορούμε να πούμε ότι από το 2006 και μετά, ο Philip K. Dick άρχισε να γίνεται σκοπός για τους παραγωγούς του Χόλυγουντ, όχι απλώς μέσον.
Φυσικά, είναι αδύνατον να χωρέσεις σε μία ταινία όλο το υλικό του αντίστοιχου βιβλίου, οποιουδήποτε βιβλίου. Τουλάχιστον όμως το Scanner περιέχει τόσο πολύ Philip Dick, ώστε μπορεί κάποιος να γνωρίσει τον συγγραφέα μέσω της ταινίας.
Απολαύστε υπεύθυνα.

28) Next (2007) - Ταινία με τον Nicolas Cage και την Julianne Moore που βασίζεται αόριστα στο διήγημα The Golden Man (1954). Για την ακρίβεια, οι σεναριογράφοι πήραν την κεντρική ιδέα του διηγήματος και έφτιαξαν μία περιπέτεια, από αυτές που το Χόλυγουντ παράγει με το κιλό. Προς τιμήν τους, αναφέρουν τον Philip K. Dick στους συντελεστές του σεναρίου.

29) La Habitación Contigua (2007) - Ισπανικό φιλμάκι 8 μόλις λεπτών, με έναν νεαρό άντρα που παίρνει χρήματα από έναν άγνωστο προμηθευτή προκειμένου να δοκιμάζει μία χημική ουσία. Στους τίτλους τέλους αναφέρεται και το όνομα του Philip K. Dick. Μπορείτε να το δείτε όλο (με αγγλικούς υπότιτλους) εδώ και ο ισπανικός τίτλος σημαίνει: "Το Διπλανό Δωμάτιο".

30) Your Name Here (2008) - Πολλές ταινίες έχουν εμπνευστεί από έργα του Philip Dick. Να όμως και μία ταινία που εμπνεύστηκε από τον ίδιο τον Philip Dick! Φρέσκια παραγωγή χαμηλού προϋπολογισμού που μόλις βγήκε στις αμερικάνικες αίθουσες. Αφηγείται την ιστορία του William J. Frick, ενός φτωχού συγγραφέα ΕΦ που σε κάποια στιγμή ανακαλύπτει ότι... ζει μέσα σε μία νουβέλα του! Δείτε το trailer εδώ.

31) The Man In The High Castle (2008) - Το τρέιλερ της ταινίας εδώ (ΟΚ, δεν υπάρχει καμία τέτοια ταινία ακόμα, πρόκειται απλώς για ένα τρέιλερ που φτιάξαν ορισμένοι σπουδαστές στα πλαίσια εργασίας για τη σχολή τους! Να κι ακόμα ένα τρέιλερ).

32) Screamers: The Hunting (2009) - Κάποιου είδους συνέχεια του αρχικού που βγήκε στους κινηματογράφους τον περασμένο Φλεβάρη. Αυτοί που την είδαν, δε δείχνουν να ξετρελάθηκαν.

33) Radio Free Albemuth (2010) - Αρχικά είχε ανακοινωθεί για τον Ιούνιο του 2008, όμως τώρα είναι άγνωστο πότε θα βγει στις αίθουσες. Μία ερμηνεία είναι ότι ο χρόνος έχει σταματήσει στο 70 μ.Χ., ζούμε ακόμα στην αρχαία Ρώμη, οπότε έχουμε πολύ καιρό μπροστά μας μέχρι να δούμε την ταινία. Μία άλλη ερμηνεία είναι ότι είδαμε όντως την ταινία αλλά δεν τη θυμόμαστε, γιατί όλες οι αναμνήσεις μας είναι εμφυτευμένες. Τέλος, μία άλλη ερμηνεία είναι ότι η παραγωγή της ταινίας βαδίζει με ρυθμούς ελληνικού Δημοσίου.
UPDATE: Βγήκε τελικά μέσα στο 2010 (νάτη). Ελπίζω κάποτε να μ' αξιώσει ο Θεός να τη δω γιατί είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία...

34) The Owl In Daylight (2010) - Ταινία που θα βασίζεται στο τελευταίο, ανολοκλήρωτο και ουδέποτε εκδοθέν βιβλίο του PKD. Καλή ακούγεται.

35) The Adjustment Bureau (2011) - Θα βγει στις αίθουσες τις Αμερικής τον Μάρτιο του 2011 και θα βασίζεται στο διήγημα "Adjustment Team". Ο PKD αναφέρεται στους συντελεστές του σεναρίου μαζί με κάποιον George Nolfi, ο οποίος μάλλον θα ανέλαβε να πάρει το διήγημα και να το κάνει περιπέτεια...

36) Ubik (2011) - Ο ίδιος ο PKD είχε ήδη γράψει από το 1974 ένα σενάριο για το Ubik (1969). Η ταινία δε θα το χρησιμοποιήσει, θα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό αν/όταν ολοκληρωθεί. Δε θέλω να είμαι απαισιόδοξος, όμως φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για τον Philip Dick χωρίς τον Philip Dick...

37) Flow My Tears, The Policeman Said (2011) - Για να δούμε, για να δούμε... Προς το παρόν, δεν ξέρουμε σχεδόν τίποτα για την ταινία.

38) The Man In The High Castle (2011 μάλλον) - Το σκηνοθετεί ο Ridley Scott (Blade Runner) και πρόκειται για σειρά του BBC διάρκειας 4 ωρών. Βρίσκεται ήδη σε παραγωγή τώρα (Νοέμβριος 2010). Είμαι σίγουρος ότι θα βγει κάτι καλό.

39) King Of The Elves (2012) - Μετά τον Βασιλιά Των Λιονταριών, τα στούντιο της Walt Disney απειλούν να μεταφέρουν σε καρτούν και τον Βασιλιά Των Ξωτικών. Μόνο που αυτό το τελευταίο είναι ένα υπέροχο διήγημα του PKD (1953) και αν τολμήσουν να το μετατρέψουν σε ηθικοπλαστικό παιδικό μελό, θα ψαλιδίσω τα αυτιά του Μίκυ Μάους.
UPDATE: Τελικά δε μοιάζει να είναι και πολύ ζωντανό αυτό το project.

40) The Short, Happy Life of the Brown Oxford (?) - Η Miramax έχει αγοράσει τα δικαιώματα από αυτό το παλιό (1952) διηγηματάκι του Philip Dick, έχει ανακοινώσει ότι θα το γυρίσει σε ταινία και ότι το σενάριο είναι ήδη έτοιμο δια χειρός Craig Mazin (ένας από τους εμπορικότερους σεναριογράφους της). Εν αναμονή.

41) Σύμπαν (διαχρονικά) - Αποτελεί πια κοινό μυστικό ότι η πραγματικότητα έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε έργο του Philip Dick, οπότε του χρωστάμε όχι μόνο την ψυχαγωγία μας αλλά και την ίδια την ύπαρξή μας. Η παραγωγή μας είναι προσεγμένη και οι ερμηνείες μας ικανοποιητικές, όμως το σενάριο κάνει κοιλιές και ο Σκηνοθέτης στερείται πρωτοτυπίας. Καταληκτικά, είμαστε σίγουρα μία καλή ταινία που αποζημιώνει τον θεατή για το χρόνο του, όμως δε θα γραφτούμε και στην ιστορία της έβδομης τέχνης.
Ακούγονται φήμες για ένα sequel που θα βγει σύντομα λόγω της μεγάλης μας εμπορικής επιτυχίας: Σύμπαν Reloaded.

Ένας σχιζοφρενής ονόματι Philip K. Dick έκανε συγγραφική καριέρα με τις παραισθήσεις του για το σύμπαν
Ένα σχιζοφρενικό σύμπαν έκανε τις παραισθήσεις του άνθρωπο, ο οποίος πήρε το όνομα Philip K. Dick
Ένα παραισθησιογόνο θέλησε να κάνει συγγραφική καριέρα και μετέτρεψε τον Philip K. Dick σε ένα ολόκληρο σύμπαν
Μία παραίσθηση με το όνομα Philip K. Dick μετέτρεψε τη συγγραφική της καριέρα σε σύμπαν
Ένας φίλιππος έκανε τις σχιζοφρενικές του παραισθήσεις άνθρωπο ονόματι Σύμπαν K. Dick [Patrick Deese]

Τέλος, αν δεν υπήρχε ο Philip Dick δε θα υπήρχαν ούτε:
- Τα video games Blade Runner, Minority Report και Ubik.
- Η όπερα VALIS.
- Αυτό το τραγούδι του Βασίλη Παπακωνσταντίνου σε στίχους Κώστα Τριπολίτη και μουσική Θάνου Μικρούτσικου.