Χρειάζεσαι Χρυσό Για Να Πάρεις Χρυσό

Δύο κατηγορίες ταινιών Επιστημονικής Φαντασίας έχουν γυριστεί μέχρι σήμερα:
1) Το 2001: Οδύσσεια Του Διαστήματος των Kubrick & Clarke
2) Όλες οι υπόλοιπες.

Ας ξεκινήσουμε όμως με κάποιες σκέψεις βιολογίας:
Τι είναι η ζωή; Ποιος είναι αυτός ο παράγοντας που οργανώνει κάποια μόρια και τα καθιστά ικανά να αναπτύσσουν μηχανισμούς κίνησης, κωδικοποίησης, αναπαραγωγής, μεταβολισμού; Ποια η ουσιαστική διαφορά ενός ζωντανού οργανισμού από μία μηχανή; Πάνω σ’ αυτά τα ερωτήματα, είχε δώσει μία διάλεξη με τίτλο "Το Ζωντανό Σύστημα: Η Αιτιοκρατία Στρωματοποιημένη" στα τέλη της δεκαετίας του ’60 ο δρ. Paul Weiss (ένας σπουδαίος βιολόγος του προηγούμενου αιώνα) – ας είναι καλά οι εκδόσεις Χατζηνικολή που κυκλοφόρησαν πολλά αξιόλογα βιβλία. Οι σκέψεις που ακολουθούν είναι επηρεασμένες από αυτήν.

Δύο είναι τα βασικά γνωρίσματα της ζωής. Κατ’ αρχήν, η ιεραρχία. Οι ζωντανοί οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες που αναλύονται σε υποομάδες μιας χαμηλότερης τάξης, που κι αυτές με τη σειρά τους αναλύονται σε άλλες υποομάδες κ.ο.κ. Το δεύτερό τους χαρακτηριστικό είναι η συστημική οργάνωση. Το σύστημα, ως σύγχρονη μαθηματική σύλληψη, είναι ένα σύμπλεγμα μονάδων οι οποίες έχουν τέτοιας φύσης αλληλεξάρτηση μεταξύ τους ώστε καμία από αυτές δεν μπορεί να λειτουργήσει απομονωμένη, αυτόνομη – άσχετα αν εμείς, με μία πράξη νοητικής αφαίρεσης, τη συλλαμβάνουμε ως τέτοια. Παράδειγμα, η αυτοστηριζόμενη αψίδα:

Μία κατασκευή που μπορεί να υπάρξει ή ως ακέραιο σύνολο ή καθόλου. Δεν αναλύεται σε κλάσματα.

Το άλλο χαρακτηριστικό του συστήματος έχει να κάνει με τον τρόπο μελέτης του. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε τις ιδιότητές του αναλύοντάς το σε υποσυστήματα χαμηλότερης τάξης και εξετάζοντας αυτά. Αν κάνουμε κάτι τέτοιο θα δούμε να μας παρουσιάζονται αστρονομικά μεγάλες δυνατότητες δράσης, ασύλληπτοι αριθμοί πιθανών επιλογών, και θα είναι αδύνατο να βγάλουμε από αυτές οποιοδήποτε συμπέρασμα για τη συμπεριφορά του συνόλου. Στα έμβια συστήματα το μέρος δεν καθορίζει το όλον, η κληρονομιά του Δημοκρίτου καταρρέει εδώ.
Αυτό που γίνεται είναι ότι το όλον επιβάλλει περιορισμούς τάξης στους βαθμούς ελευθερίας των μερών και έτσι διατηρεί τη μορφική του συνέχεια. Για παράδειγμα, ένα μπαλέτο είναι σύστημα• ο κάθε χορευτής έχει τεράστιο πλήθος δυνατοτήτων ανά πάσα στιγμή, όμως χωρίς να είναι ρομποτικά προγραμματισμένος επιλέγει από όλες αυτές μία μόνο, πάνω στη βάση της αρχικής χορογραφίας.
Όλοι οι έμβιοι οργανισμοί είναι συστήματα και κάθε ένας αποτελεί μία ασέβεια προς τον Αβδηρίτη.

Τα αναφέρω όλα αυτά για να φτάσω στο συμπέρασμα που καταλήγει ο καθηγητής Weiss μετά από δεκαετίες ερευνών: "σύστημα γεννά το σύστημα"• κάτι που θυμίζει το παλιό αλχημιστικό ρητό: "χρειάζεσαι χρυσό για να πάρεις χρυσό". Η αυτοστηριζόμενη αψίδα, για παράδειγμα, μπορεί να κατασκευαστεί μόνο με τη μεσολάβηση ενός άλλου συστήματος, του ανθρώπου. Δεν μπορεί να προκύψει από φυσικές μετατοπίσεις και τυχαίες διεργασίες. Αν έχετε ποτέ την τύχη να επισκεφτείτε το Γκραν Κάνυον και να ανακαλύψετε, στις επιβλητικές πτυχές του, κάποιον πέτρινο σχηματισμό αυτοστηριζόμενο, θα ξέρετε ότι δεν είναι έργο της φύσης αλλά των Ινδιάνων που έζησαν εκεί – Ανασάζι, Χόπι, Ντινέ (αυτούς τους τελευταίους, οι Ισπανοί κατακτητές τους βάφτισαν "Ναβάχο". Είναι της μόδας τώρα τελευταία στη χώρα μας να βγαίνουν θεωρίες που ερμηνεύουν το όνομά τους από το "Ναυαγοί"). Ή, ένα άλλο παράδειγμα, η σύνθεση των μακρομορίων (πρωτεΐνες, φωσφολιπίδια κ.λπ.) που χρησιμεύουν ως δομικά υλικά του κυττάρου. Λέει ο Paul Weiss: "Η συνένωση απλών συστατικών σε πολύπλοκα μακρομόρια απαιτεί πάντα την παρουσία ενός έτοιμου προτύπου του προϊόντος ή οπωσδήποτε ενός περιγράμματος με τον ίδιο βαθμό εξειδίκευσης"• δεν έχουμε δηλαδή μερικά απλούστερα που αθροιζόμενα γεννούν ένα συνθετότερο, αλλά την αρχική παρουσία ενός σύνθετου που χρησιμεύει ως οδηγός για την αναπαραγωγή του προϊόντος.

Κάτι παρόμοιο που κάνει και ο μαύρος μονόλιθος στο 2001: Οδύσσεια του Διαστήματος, των Kubrick & Clarke! Το blog πουλά (σχεδόν) αποκλειστικά Philip Dick, όμως πάντα υποκλίνεται μπροστά στην καλή Επιστημονική Φαντασία. Η συγκεκριμένη ταινία (εδώ μία χαριτωμένη επεξήγησή της) έρχεται να πατήσει πάνω σ’ ένα κενό της δαρβινικής θεωρίας, ότι μετά από περιόδους παγετώνων η εξέλιξη μοιάζει να προχωρεί με άλματα, όχι με μικρά δοκιμαστικά βηματάκια αμέτρητων μεταλλάξεων. Το είχε επισημάνει και ο ίδιος ο Δαρβίνος στην Καταγωγή των Ειδών, προβλέποντας τη μελλοντική ανακάλυψη πολλών ενδιάμεσων σκελετών που θα γεφύρωναν τα εξελικτικά κενά. Μέχρι σήμερα δεν έχουν ανακαλυφθεί οι χαμένοι σκελετοί γι’ αυτό και η δαρβινική θεωρία παραμένει θεωρία.
Τι μπορεί να ευθύνεται γι’ αυτά τα άλματα της εξέλιξης; – και ειδικά για τη Νέα Τάξη Πραγμάτων που προέκυψε όταν ο πίθηκος άρχισε να χρησιμοποιεί εργαλεία; (αλλά και για την μελλοντική αλλαγή που θα προκύψει όταν ο Homo Sapiens μεταβληθεί σε Homo Starchild). Δεν ξέρουμε, ούτε είναι ανάγκη να το αιτιολογήσουμε με θεϊκές επεμβάσεις. Αλλά ούτε και ο μαύρος μονόλιθος των Kubrick & Clarke λέει πολλά πράγματα• οι εμπνευστές του δε μας δίνουν κανένα στοιχείο γι’ αυτόν, τίποτα απολύτως. Ακόμα και η λέξη "εξωγήινοι" ακούγεται φτωχή μπροστά στο μεγαλείο και στο μυστήριο της ταινίας, και οι Κ&C ήταν πολύ έξυπνοι ώστε να μη μας πλασάρουν μία άψογα συγκροτημένη υπόθεση. Πάντως, τόσο αυτοί όσο και ο δρ. Weiss τονίζουν το ίδιο σημείο: ότι χρειάζεται με κάποιον τρόπο να προϋπάρχει το μελλοντικό αποτέλεσμα για να γίνει το καθοριστικό άλμα.

One More Cup Of Ubik For The Road

Η Laura Campbell (ή μάλλον το Ubik διαμέσου αυτής) σας προσκαλεί να κάνετε ένα μικρό διάλειμμα από την πραγματικότητά σας και να πάτε εδώ για μία δόση φρέσκου, αναζωογονητικού, γνήσιου Ubik. Θα επιστρέψετε κατόπιν στις συνήθεις ασχολίες σας αναπτερωμένοι και λυτρωμένοι.

Κανένας κίνδυνος εάν ακολουθήσετε τις οδηγίες χρήσης.

Οι Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ Ξαναχτυπούν...

...αυτή τη φορά με τον Άνθρωπο Στο Ψηλό Κάστρο.

Το βιβλίο είναι φρέσκο και αχνιστό, βγήκε από το τυπογραφείο το 2008 σε μετάφραση Χριστόδουλου Λιθαρή και ανήκει στη σειρά Cult Stories των εκδόσεων (μαζί με το Ubik, με το Θα Φτύσω Στους Τάφους Σας του Μπόρις Βιαν, με το συζητημένο τώρα τελευταία Κινέζικο Δωμάτιο της Κατερίνας Χρυσανθοπούλου, με το Κατά Τον Δαίμονα Εαυτού του φίλου Γιάννη Αντάμη κ.α.). Τη διεύθυνση της σειράς έχει η ψυχή των εκδόσεων ΤΟΠΟΣ, ο Άρης Μαραγκόπουλος (True Love).
Και μία μάλλον ευχάριστη έκπληξη: εντόπισα το βιβλίο μέχρι στιγμής σε τρία βιβλιοπωλεία• στα δύο απ' αυτά, ΔΕΝ ήταν καταχωρημένο ως "Επιστημονική Φαντασία". Έφτασε μήπως η ώρα να αποστιγματιστεί η καλή ΕΦ στη χώρα μας; Μήπως οι εκδόσεις ΤΟΠΟΣ επαναΤΟΠΟθετούν το είδος στα ράφια των βιβλιοπωλείων;

Οι εμπαθείς παρατηρήσεις μου:

- To εξώφυλλο κινείται στα μοντέρνα, καλαίσθητα και γουστόζικα πλαίσια με τα οποία παρουσιάζονται οι εκδόσεις ΤΟΠΟΣ στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων. Δεν κραυγάζει, δίνει όμως ένα χαρακτηριστικό στίγμα, κινεί την περιέργεια και είναι φιλικό προς το μάτι. Με δυο λόγια: Χρήστος Διαμαντίδης.

- Τη μετάφραση και το εισαγωγικό σημείωμα ανέλαβε ο Χριστόδουλος Λιθαρής. Ο οποίος, φαντάζομαι ότι νιώθει πλέον καθιερωμένος στο χώρο ώστε να γράφει εισαγωγικά σημειώματα και να συμπληρώνει τις μεταφράσεις του με άφθονες υποσημειώσεις, καλύτερα όμως να φρόντιζε λίγο περισσότερο τα κείμενα που παραδίδει. Το κυριότερό μου θέμα είναι πως ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο γράφτηκε από τον Ντικ σε μία πολύ ιδιόρρυθμη διάλεκτο, μίμηση του τρόπου με τον οποίοι μιλούν οι Γιαπωνέζοι τα Αγγλικά (με αλλοιωμένη σειρά λέξεων, εξεζητημένους όρους, χωρίς άρθρα κ.λπ.), την οποία δε νιώθω ότι η μετάφραση του ΧΛ κατάφερε να αποδώσει στα Ελληνικά.

- Δε μου άρεσε ούτε η απόδοση του The Grasshopper Lies Heavy ως Η Ακρίδα Κείτεται Βαριά. Δε στέκεται ωραία στα Ελληνικά ως τίτλος βιβλίου! Ξέρω, υποτίθεται ότι πρόκειται για παραφθορά του Εκκλησιαστή ("...και η ακρίς θέλει προξενεί βάρος...", 12:5), όμως έχω τις ενστάσεις μου, η Βίβλος ήταν κάτι ιδιαίτερα σοβαρό για τον Ντικ. Δε νομίζω ότι έχει βρεθεί η πηγή από την οποία το ξεσήκωσε (αν το ξεσήκωσε από κάπου), όμως πιο πιθανό μου φαίνεται να πρόκειται για στιχάκι από γιαπωνέζικο χάικου, μέσα στο γενικότερο πνεύμα του κειμένου (π.χ.: "Πάνω στο μπαμπού / Παχιά κάθεται η ακρίδα / Ω καλοκαίρι!" ή κάτι τέτοιο). Μήπως ο ΧΛ θα έπρεπε να ήταν πιο γενναίος και να τολμούσε το: Η Παχιά Ακρίδα;

- Επίσης, για μία ακόμα φορά, η μετάφραση ενός έργου του Ντικ υποφέρει στην απόδοση των γερμανικών όρων και φράσεων! Στη σελίδα 133 ο ΧΛ έφτιαξε μία καινούργια γερμανική εταιρεία ονόματι Sohnen: "Τώρα δεσπόζουν τα μεγάλα καρτέλ όπως η New Jersey Krupp και η Sohnen" (το πρωτότυπο κείμενο λέει: "Big cartels like New Jersey Krupp and Sohnen running the show"), ενώ στη σελίδα 255 δεν επισημαίνεται το λάθος του ίδιου του Ντικ, ενός μέτριου γνώστη της γερμανικής, και το "Ich danke Ihnen sehr dabei" μεταφράζεται ως: "Σας ευχαριστώ πολύ γι' αυτό".

- Η δεύτερη μεγαλύτερή μου ένσταση έγκειται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Μετά από μία σύντομη παρουσίαση, ο κ. Μαραγκόπουλος καταλήγει:

Σ' αυτό το παράξενο μυθιστόρημα, το οποίο γράφεται με έντονο ακόμη τον απόηχο του μακαρθισμού, ο Φίλιπ Κ. Ντικ συνδυάζει την πιο τρελή επιστημονική φαντασία με την αυστηρή κριτική της Ιστορίας. Παίζοντας πανέξυπνα με τη διεθνή γεωπολιτική στρατηγική των ΗΠΑ, κάνει το απλό: τοποθετεί στη θέση τους τη ναζιστική Γερμανία. Έτσι αναδεικνύει με οξύ τρόπο, αλλά και με χιούμορ, τον φασισμό που αναδύεται στην καθημερινή ζωή κάθε φορά που στην πολιτική κυριαρχεί μια μυστικιστική στάση...

Δε θεωρώ ότι αυτές οι γραμμές δίνουν τη σωστή εντύπωση στον αναγνώστη για το βιβλίο που πρόκειται να διαβάσει. Το Ψηλό Κάστρο είναι, πρώτα και καλύτερα, ένα έργο προσωπικής σωτηρίας και λύτρωσης - κατά τη δική μου ανάγνωση, τουλάχιστον. Τονίζοντας τόσο πολύ την πολιτική διάσταση του βιβλίου, χάνεις την εμπειρία του κ. Ταγκόμι, χάνεις το διαρκές Σύνδρομο Capgras στο οποίο ζει η Τζουλιάνα και το μήνυμα που λαμβάνει, χάνεις τον αγώνα αξιοπρέπειας που καταβάλλει ο Φρανκ και το νόημα ζωής που ανακαλύπτει ο κ. Τσίλνταν. Χάνεις επίσης όλο το παιχνίδι με τις εναλλακτικές πραγματικότητες που στήνει ο Ντικ, καθώς και τη σημασία τους στον αγώνα των ανθρωπάκων. Ο ίδιος ο Φίλιπ Ντικ παραπονιόταν για τους κριτικούς λογοτεχνίας: "βλέπουν πράγματα στα έργα μου που δεν υπάρχουν". Εγώ παραπονιέμαι απλώς για την προκατειλημμένη σκοπιά με την οποία ερμηνεύεται το έργο του στη σημερινή Ελλάδα της αναγκαστικής αριστεροφροσύνης.

- Κλείνω με happy end: Τιμή και δόξα στις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ που αποφάσισαν να κυκλοφορήσουν στη χώρα μας μερικά από τα καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ! Ένα μεγάλο ευχαριστώ από μένα και από όλους όσους αγαπούν την καλή ΕΦ (αν και το έγκλημά τους παραμένει ανολοκλήρωτο, μετά το Ubik και το Ψηλό Κάστρο μού άνοιξε η όρεξη και δε θα χορτάσω αν δε δω κι άλλα έργα του Φίλιπ Ντικ). Τρέξτε αμέσως όλοι στο βιβλιοπωλείο τους κι αγοράστε τρία αντίτυπα του Ψηλού Κάστρου: ένα για δική σας ανάγνωση, ένα για back up σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής κι ένα για να δωρίσετε στο αγαπημένο σας πρόσωπο. Ιδού ο ΤΟΠΟΣ του εγκλήματος:
Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, Αρσάκειο Μέγαρο
10564 Αθήνα
Tηλ: 210 3221580
Fax: 210 3211246
bookstore@motibo.com
www.toposbooks.gr

Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ: πιάνουν τόπο.

Οι Τρεις Αθήνες

«Εκνευριστικός –ή, -ό» είναι ένα πολύ αρνητικό επίθετο, εκτός αν μιλάμε για λογιστή ή ξυπνητήρι. Και το δικό μου έχει όλα τα κατάλληλα προσόντα του είδους του. Ηλεκτρονικό, γερμανικό και σπαστικό (κατασκευάστηκε στη χώρα που γέννησε το ναζισμό και τα κρεματόρια, τίποτα δεν είναι τυχαίο) ποτέ δεν αποτυγχάνει να με ανασύρει στην επιφάνεια και του πιο γλυκού ύπνου με το μελωδικό του στρίγκλισμα, που μοιάζει να χτυπάει ακριβώς στα εγκεφαλικά κέντρα πόνου και σχιζοφρένειας. Όταν λοιπόν με ξύπνησε εκείνη την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου, με ελάχιστες ώρες ύπνου στο ενεργητικό μου γιατί παρακολουθούσα μέχρι αργά στην τηλεόραση τους κουκουλοφόρους να διαλύουν την Αθήνα, πετάχτηκα πάνω με δίψα για αίμα και διάθεση Τζακ Αντεροβγάλτη. Ακόμα μία μέρα που ξεκινούσε πολύ νωρίς, στις 6:15.

Ετοιμάστηκα από συνήθεια μέσα σε πέντε λεπτά, έκλεισα τον Η/Υ που τον είχα αφήσει ανοιχτό όλο το βράδυ, ένα τελευταίο χτένισμα, παλτό και βγήκα στο δρόμο. Κρύο χειμωνιάτικο πρωινό, δεκεμβριανό• όχι ακριβώς του Δεκέμβρη που θυμόμουν από τα παιδικά μου χρόνια, εκείνος ήταν εντελώς παγωμένος, με ξυλιασμένα δάχτυλα και κοκκινισμένη μύτη, αλλά κρύο παρόλα αυτά. Περαστικά αυτοκίνητα στο δρόμο, ήταν αυτή η στιγμή πριν την ανατολή που δεν ξέρεις αν είναι μέρα ή νύχτα, που ο ουρανός έχει αλλάξει χρώμα και οι ταξιτζήδες ταρίφα, όμως τα φώτα των στύλων είναι ακόμα αναμμένα και τα φορτηγά τροφοδοτούν τα σούπερ μάρκετ. Είχα αρκετό χρόνο να πάω στο γραφείο, καμία βιασύνη, μπορούσα να το κάνω με τα πόδια και να κοιτούσα για κανένα ανοιχτό καφέ. Εσπρέσσο! Καυτός, διπλός και σκέτος. Μέσα μου βαθιά για σένα, μια λαχτάρα πάντα ζει.

Περπάτησα με τα χέρια στις τσέπες. Δύο φορές είδα σε ανύποπτους τοίχους «Αλέξης» με το άλφα μέσα σε κύκλο• πρόσφατης κοπής, το σπρέι καλά καλά δεν είχε στεγνώσει. Όταν έφτασα στην Καλλιρρόης ήταν πλέον περισσότερο μέρα παρά νύχτα. Σε κάποια στιγμή τα παπούτσια μου έκαναν κρακ κρακ καθώς περπατούσα: σπασμένα γυαλιά από τα χθεσινοβραδινά. Πέρασα απέναντι τη Συγγρού με τις σακατεμένες τράπεζες και βγήκα στον πεζόδρομο της Δράκου ψάχνοντας για κάποιο ανοιχτό καφέ. Άλλο ένα κρακ κάτω από τα παπούτσια μου, αυτή τη φορά πάτησα ένα τριγωνικό κομμάτι γυαλί σφηνωμένο ανάμεσα σε δύο πλάκες. Πήγα να το κλοτσήσω όμως σταμάτησα• το τρίγωνο του γυαλιού ήταν άψογο, τέλεια ισοσκελές, καμία σχέση με το τυπικό θραύσμα κατεβασμένης τζαμαρίας. Έσκυψα και το σήκωσα• δεν ήταν καν 100% γυαλί αλλά δεμένο με ασήμι, στολισμένο με κούφιες φυσαλίδες, μαύρο από κάτω, λαμπερό και γεμάτο φως από πάνω. Προϊόν κατασκευής, όχι θραύσης. Μάλλον κάποια γυναικεία καρφίτσα. Αποφάσισα ότι μου άρεσε, ένας ταοϊστής θα έλεγε ότι είχε βου μέσα του, ότι το γιν και το γιανγκ του ήταν ισορροπημένα, και το φύλαξα στην τσέπη μου.

Λίγο αργότερα ήμουν καθισμένος σε κάποιο καφέ και κρατούσα ένα φλιτζάνι με το πολύτιμο μαύρο υγρό. Η ώρα αμέσως μετά την ανατολή, η πιο κρύα στιγμή του εικοσιτετραώρου. Όπως όλοι, αναλογιζόμουν τα πρόσφατα γεγονότα. Όπως όλοι, έκανα αναλύσεις και εικασίες. Όπως όλοι, δεν κατέληγα σε κανένα σίγουρο συμπέρασμα. Μόνο εγώ όμως σκέφτηκα να εξετάσω τις πρόσφατες ταραχές υπό το πρίσμα του ασημόδετου τριγώνου, που το έβγαλα από την τσέπη μου και το κράτησα κόντρα σ’ ένα κομμάτι ουρανού πάνω από τις πολυκατοικίες. Ταραχές, δολοφονίες, κουκουλοφόροι, ΜΑΤ, λεηλασίες, πορείες, όλα αυτά έτρεχαν στο μυαλό μου σαν τις φυσαλίδες στο τρίγωνο, μέσα σ’ ένα πλαίσιο φωτός και σκιάς. Τώρα βλέπομεν διά κατόπτρου αινιγματωδώς. Η όλη κατάσταση με ξεπερνούσε, δεν μπορούσα να την αποκωδικοποιήσω ούτε να πιάσω τη βαθύτερο νόημά της. Ίσως από το σκοτάδι να πεταχτεί το φως, ίσως να έρθει ακόμα μεγαλύτερο σκοτάδι, ίσως... Το τρίγωνο εντωμεταξύ ήταν κρύο στο χέρι μου. Είχε υφή σαν τα όστρακα που μάζευα μικρός στην παραλία. Σε μια στιγμή παρόρμησης το πλησίασα στο αυτί μήπως και ακούσω το βουητό της θάλασσας, όμως αυτό παρέμενε προκλητικά σιωπηλό. Το ακούμπησα δοκιμαστικά στη γλώσσα μου: άγευστο. Με ποιον τρόπο θα μπορούσα να ξεκλειδώσω τα μυστικά του; Δοκίμασα ακόμα και να το μυρίσω, όμως η δύναμη του αχνιστού καφέ κυριαρχούσε επάνω στο κάθε τι γύρω. Είχαν μείνει δυο γουλιές ακόμα, τις ήπια, άφησα λίγα κέρματα στο τραπεζάκι και σηκώθηκα.

Ξεκίνησα για το γραφείο με την πρωινή Συγγρού φτωχή από αυτοκίνητα αλλά, περιέργως, πλούσια σε ποδήλατα. Δεν τα συνηθίζει η λεωφόρος κάτι τέτοια, όχι στις 7:30 το πρωί τουλάχιστον, και την επαίνεσα από μέσα μου γι’ αυτό το άγνωστό της πρόσωπο. Γύρισα και κοίταξα το κτίριο του Φιξ δεξιά μου – κι έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Αντί για το σαρακοφαγωμένο ερείπιο που θυμόμουν, είδα ένα σύμπλεγμα από γυαλί και αλουμίνιο, που έκρυβε εντελώς τον τσιμεντένιο σκελετό στο εσωτερικό του. Πότε το φτιάξαν κιόλας; Πέρασα απέναντι και το κοίταξα από λίγο πιο κοντά.

«Προχώρησαν γρήγορα τα έργα», είπα σε μία κυρία που καθόταν στη στάση του λεωφορείου, «το τελειώσαν, ε;».

«Τώρα; Εδώ και χρόνια» μου απάντησε αυτή.

«Χρόνια!».

Κούνησε το κεφάλι της καταφατικά. «Δε θυμάστε ούτε τα εγκαίνια; Τα βεγγαλικά;».
Όχι, δεν τα θυμόμουν καθόλου και πρέπει να το έδειξα με το ύφος μου γιατί την αντιλήφθηκα να με κοιτάει περίεργα. Είπα ότι ήμουν φρέσκος στην Αθήνα, μόλις μετακόμισα και ακόμα η πόλη μού ήταν άγνωστη. Η κυρία έγνεψε με κατανόηση. «Ε ναι, στην αρχή είναι χάος αλλά θα τη μάθετε, νάστε σίγουρος», με καθησύχασε κι εγώ ένιωσα ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία. Μουρμούρισα κάτι και την άφησα, πήγα να περάσω απέναντι την Καλλιρρόης.

Ποδήλατα. Άσπρα, κόκκινα, κίτρινα, μπλε. Αυτό και μόνο σκεφτόμουν καθώς κοιτούσα τη λεωφόρο Καλλιρρόης, έναν δρόμο αιωνίως μποτιλιαρισμένο – από αυτοκίνητα. Τώρα όμως υπήρχαν μόνο πόδια που ανεβοκατέβαιναν συνεχώς σαν πιστόνια και κουδουνάκια που έκαναν γκλιν-γκλον μέσα σ’ έναν ποδηλατένιο ποταμό (με κάποιο σποραδικό παπάκι πού και πού). Πάτησα δοκιμαστικά το πόδι μου στην άσφαλτο και η καλή ροή της Καλλιρρόης σταμάτησε αμέσως. Έφτασα στο απέναντι πεζοδρόμιο ζαλισμένος, απορημένος, και τότε συνειδητοποίησα ότι θα έπρεπε να είχα διασχίσει τις γραμμές του τραμ. Πού ήταν όμως το μεταλλικό σκουλήκι; Είχε απλά εξαφανιστεί, μαζί με το ερείπιο του Φιξ και με τα περισσότερα αυτοκίνητα της Αθήνας.

Και με τα σπασμένα γυαλιά. Χρειάστηκε να περπατήσω αρκετά μέχρι να συνειδητοποιήσω ξαφνικά ότι είχα πολλή ώρα ν’ ακούσω τα παπούτσια μου να κάνουν κρακ κρακ. Πολύ λογικό, γιατί δεν είδα πουθενά τίποτα σπασμένο. Χθες βράδυ παρακολουθούσα στην τηλεόραση τους κουκουλοφόρους να χτυπάνε τράπεζες, να κατεβάζουν βιτρίνες – σ’ αυτόν εδώ το δρόμο – και να βουτάνε από μέσα μοτοσικλέτες. Τώρα όμως δεν είδα ούτε την αντιπροσωπεία της YAMAHA ούτε κανένα άλλο από τα γνωστά μαγαζιά της Καλλιρρόης. Αντιθέτως, είδα αρκετές (και άθικτες) βιτρίνες με ποδήλατα. Πού στο διάολο είχα βρεθεί; Τρεις Αθήνες συγκρούονταν μέσα μου, αυτή που θυμόμουν από χρόνια, αυτή που είδα χθες βράδυ στην τηλεόραση κι αυτή που ζούσα εκείνο το πρωινό, από τη στιγμή που τέλειωσα τον καφέ μου και μετά. Τον καφέ μου... Με το γιν-γιανγκ τρίγωνο για συντροφιά.
Κοίταξα μανιασμένα στις τσέπες μου όμως δεν το βρήκα. Θα το είχα αφήσει στο καφέ. Έτρεξα πίσω, πέρασα τις ποδηλατολεωφόρους, βγήκα στον πεζόδρομο και όρμησα μέσα στο καφέ. Το τραπεζάκι που καθόμουν προηγουμένως ήταν άδειο και σκουπισμένο. Έψαξα γύρω μου, είδα μία σερβιτόρα που με είδε κι αυτή, ήρθε προς το μέρος μου χαμογελώντας και από την τσέπη της ποδιάς της έβγαλε το ασημόδετο γυαλί. «Ε, δε θα το πετούσα, κιόλας! Δεν είναι απ' αυτά που παν στα σκουπίδια». Την ευχαρίστησα και το ξανακράτησα για μία ακόμα φορά. Τι υποτίθεται ότι έπρεπε να κάνω τώρα; Περιμένοντας να ξελαχανιάσω, έκλεισα τα μάτια και μέτρησα αργά από μέσα μου με το ασημένιο τρίγωνο σφιγμένο στη γροθιά. Έφτασα στο δέκα και μου ήρθε να φωνάξω Erwache! ή κάτι τέτοιο. Όταν βγήκα από το καφέ, ήμουν ακόμα λαχανιασμένος.

Είδα μπροστά μου τη Συγγρού πηγμένη από την κίνηση. Πολύς κόσμος περίμενε στη στάση τα πρωινά λεωφορεία και αρκετοί χάζευαν τις διαλυμένες τράπεζες με τα πυρπολημένα ΑΤΜ. Στα δεξιά μου δέσποζε το άθλιο κτίριο του Φιξ με τα κομμένα ντουβάρια του, σαν απομεινάρι βομβαρδισμού. Από μακριά είδα το τραμ να έρπει προς τη στάση του. Η Αθήνα Νο 2 – που αντικατέστησε, με κάποιον τρόπο, την Αθήνα Νο 3.

Εκείνη τη μέρα έφτασα στο γραφείο καθυστερημένος, παρόλο που ήμουν από νωρίς στο πόδι. Φύλαξα το ασημένιο τρίγωνο με τις φυσαλίδες, το έκρυψα σ' ένα μέρος που μόνο εγώ ξέρω, και δεν είπα σε κανέναν για την Αθήνα Νο 3. Εξάλλου, ακόμα δεν έχω κατανοήσει το νόημα όλης εκείνης της εμπειρίας, μερικές φορές αμφιβάλλω κι αν την έζησα πραγματικά ή την είδα στο όνειρό μου. Βλέπομεν συνεχώς διά κατόπτρου αινιγματωδώς. Κάποιες φορές όμως τώρα τελευταία που ο δρόμος με φέρνει στη Συγγρού και στην Καλλιρρόης, δίπλα στους υπόλοιπους απεγνωσμένους πεζούς που διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να περάσουν απέναντι, μου φαίνεται ότι πίσω από τα μαρσαρίσματα, τα φρεναρίσματα και τα κορναρίσματα ακούω έναν άλλο ήχο: κουδουνάκια ποδηλάτων να κάνουν γκλιν-γκλον.

Ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο (1962)

Το post αυτό γράφτηκε με τη βοήθεια του I Ching. Έριξα τα κέρματα να βρω έναν τρόπο ν’ αρχίσω και βγήκε το Εξάγραμμο 6, Το Δικαστήριο:

Ο χρησμός αναφέρει: «Η τιμωρία αναβάλλεται, έχε όμως το νου σου. Η καλοτυχία γίνεται κακοτυχία. Ευνοείται συνάντηση με σημαντικό πρόσωπο. Δυσοίωνο το πέρασμα του μεγάλου ποταμού. Να ανατρέξεις στον Καντ». Σπεύδω να εφαρμόσω τη συμβουλή του χρησμού.

Ο Ουάιτχεντ είχε πει ότι όλη η Δυτική φιλοσοφία δεν είναι παρά υποσημειώσεις στον Πλάτωνα. Εγώ λέω ότι ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο του Φίλιπ Ντικ δεν είναι παρά υποσημειώσεις στον Καντ – και συγκεκριμένα στην Κριτική Του Πρακτικού Λόγου (1788). Εκεί ήταν που ο Πρώσος φιλόσοφος έκανε ένα λογικό αναποδογύρισμα άνευ προηγουμένου• αντί να προϋποθέτει την ύπαρξη του Θεού και της μεταθανάτιας ζωής, και από αυτά να συναγάγει την ανάγκη της ηθικής διαβίωσης ως συμμόρφωση με το θεϊκό νόμο, έκανε το ακριβώς αντίστροφο: προϋπέθεσε έναν ακέραιο βίο και από αυτόν συνήγαγε την ηθική αναγκαιότητα του Θεού και του μεταθανάτιου κόσμου, προκειμένου ο εν λόγω βίος να είναι λογικά θεμελιωμένος.

The world is not enough, έλεγε ο πράκτορας 007 μαζί με τον Καντ: ο κόσμος δεν είναι αρκετός από μόνος του για να δικαιώσει μία ηθική στάση ζωής κι αυτό διότι η αρετή δεν οδηγεί συνήθως στην ευτυχία. Προσφέρει ενδεχομένως ένα είδος εσωτερικής ικανοποίησης (= παρηγοριάς στον άρρωστο), αλλά η επίτευξη της μιας δε συνεπάγεται και την επίτευξη της άλλης, μάλλον το αντίθετο. Προκειμένου όμως κάποιος να επιδιώξει το ηθικό καλό, είναι απαραίτητο να πιστεύει σε μία ανταμοιβή. Προστίθεται έτσι στην εξίσωση ένας ακόμη παράγοντας, η μετά θάνατον ζωή, προκειμένου το όλο σύστημα να είναι λογικά συνεπές: αν αυτός ο κόσμος δε δικαιώσει τους ηθικούς αγώνες που έδωσες, θα τους δικαιώσει ένας άλλος κόσμος μετά θάνατον.
Ή ένας άλλος παράλληλος κόσμος προς τον δικό μας, υποσημειώνει ο Φίλιπ Ντικ με το Ψηλό Κάστρο. Κάτι που είχε διαφύγει τελείως από τον Καντ.

Εδώ κόλλησα, δεν ήξερα πώς να συνεχίσω και ξανάριξα τα κέρματα. Αυτή τη φορά σχηματίστηκε το Εξάγραμμο 2, Η Γη:

«Ευοίωνο σημάδι για τη φοράδα. Στην αρχή ο ευγενής χάνεται, στο τέλος όμως βρίσκει έναν προστάτη. Αν τραβήξει νοτιοδυτικά θα βρει ένα φίλο, στα βορειοανατολικά ένας φίλος θα χαθεί. Συντροφιά στο ταξίδι θα του κρατήσει ένα τραγούδι του Μητροπάνου»

Ο πόνος λοιπόν είναι το θέμα, ο πόνος που προκαλεί το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου ανάμεσα στο ποσό της ηθικότητας που εξάγεις στη ζωή και στο ποσό της ευτυχίας που εισάγεις από αυτήν. Κι εδώ δε χρειάζεται να μιλάμε αναγκαστικά για υψιπετή ιδανικά μιας άσπιλης προσωπικότητας αλλά και για κοινές, καθημερινές αξίες: αξιοπρέπεια, αυτοπεποίθηση, εμπιστοσύνη, ανθρωπιά, ό,τι συνιστά τον σύγχρονο ηθικό εξοπλισμό όλων μας. Τη στιγμή που γράφονται ετούτες οι γραμμές, αμέτρητοι πιτσιρικάδες κάνουν κατάληψη στα σχολεία τους ζητώντας έναν κόσμο που να μη σκοτώνει τα όνειρά τους (ό,τι κι αν εννοούν). Την ίδια στιγμή, χιλιάδες λαθρομετανάστες έχουν έρθει στην Ελλάδα και ζουν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας, έρμαια στις χοντροκομμένες προσβολές των οργάνων της τάξης, αλλά και στις πιο ύπουλες συγκαταβάσεις όλων εμάς των πολιτών πρώτης κατηγορίας. Πολλοί τωρινοί πιτσιρικάδες, ίσως και η συντριπτική πλειοψηφία τους, θα δουν στο μέλλον «τα όνειρά τους να σκοτώνονται», μέσα από τη χρόνια υποαπασχόληση και τους μισθούς (μισθούς!) των € 300 – 400. Κάποιοι θα πάρουν το ρίσκο του Φρανκ στο Ψηλό Κάστρο, θα ξεκινήσουν μία δική τους δουλειά και, αν είναι τυχεροί, θα τα καταφέρουν. Αλλά και ορισμένοι από τους φτωχοδιαβόλους του Μεταξουργείου, του Αγ. Παντελεήμονα και της Πλατείας Βάθης θα βρουν κάποιο στοιχείο υπερηφάνειας από τη δική τους κουλτούρα, όπως ο κ. Τσίλνταν στο Ψηλό Κάστρο, που θα τους βοηθήσει να αποκτήσουν ταυτότητα και σταθούν με αυτοπεποίθηση απέναντι σε όλους εμάς, τους αμιγείς Έλληνες. Οι υπόλοιποι δε θα σταθούν τόσο τυχεροί• κάποιοι από αυτούς, προκειμένου να νοηματοδοτήσουν τους προσωπικούς τους αγώνες και να ενεχυριάσουν το έλλειμμα ευτυχίας που βιώνουν, θα καταφύγουν σίγουρα στην παρηγοριά της μετά θάνατον ζωής - δηλαδή σε μία βελτιωμένη έκδοση της ζωής τους, χωρίς τα ορθογραφικά λάθη. Όπως ο Μητροπάνος που, πιστός στην καντιανή παράδοση, αποκοιμήθηκε σε μια στοίβα καλαμιές κι έβλεπε ότι καιγόνταν τα κορμιά μας, μέναν μόνο οι ψυχές, και δεν είχαμε ούτε πόνο ούτε και λαβωματιές, να ‘μενε στον άλλο κόσμο, να μην ξύπναγε ποτές.

Τι γίνεται όμως με αυτούς που είναι τόσο κακοτοποθετημένοι στη ζωή, ώστε βλέπουν το σύνολο της πραγματικότητας ως κατάφωρα εχθρικό ή ξένο; Η Τζουλιάνα στο Ψηλό Κάστρο κάνει μία πολύ παθητική και περιθωριακή ζωή, ενώ βαδίζει διαρκώς στο πλάι της παράνοιας. Η σωτηρία της δεν έγκειται σε κάποια ανταμοιβή μετά θάνατον, δηλαδή σε κάποια βελτιωμένη έκδοση της ζωής της χωρίς τα ορθογραφικά λάθη• όλη της η ζωή είναι ένα ορθογραφικό λάθος. Ζει μέσα σ' ένα διαρκές Σύνδρομο Capgras, αποξενωμένη από όλους, ακόμα και από τους εραστές της, χωρίς να εμπλέκεται συναισθηματικά με τίποτα. Ο δρόμος του Καντ (και του Μητροπάνου) δε φτάνει εδώ, χρειάζεται με κάποιον τρόπο να αρθεί η εχθρική πραγματικότητα που τη βασανίζει. Χρειάζεται μία άλλη, παράλληλη πραγματικότητα...

Όπως αυτή που επισκέπτεται φευγαλέα ο κ. Ταγκόμι, ο πιο έντονος χαρακτήρας του Ψηλού Κάστρου. Ο Φίλιπ Ντικ είχε πει σε μία συνέντευξή του: "Ποτέ δεν παραδέχτηκα την πραγματικότητα ... η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις αξίες μου" και αυτό ακριβώς συμβαίνει με τον Γιαπωνέζο ήρωά του όταν αναγκάζεται να αφαιρέσει ανθρώπινη ζωή. Οι αυστηρές βουδιστικές αρχές του έρχονται σε τέτοια σύγκρουση με την πράξη του που πλέον τίποτα σ' αυτή ή στη μετά θάνατον ζωή δεν μπορεί να του ξαναδώσει τη χαμένη του ισορροπία. Τίποτα; Κι όμως, η "ανταμοιβή" του τελικά έρχεται με τη μορφή εκλάμψεων ενός κόσμου στον οποίο ο παγκόσμιος ρόλος της Γερμανίας είναι περιορισμένος, δεν υπάρχουν παιχνίδια εξουσίας από αντιμαχόμενες ναζιστικές φράξιες και οι Γιαπωνέζοι δεν είναι συγκυρίαρχοι της υφηλίου. Ενός κόσμου στον οποίο ο ίδιος δε θα αντιμετώπιζε ποτέ το δίλημμα να σκοτώσει προκειμένου να προστατέψει την πατρίδα του από μία ισοπεδωτική πυρηνική απειλή.

Έστυψα το κεφάλι μου να βρω έναν τρόπο να συνεχίσω και κατέφυγα πάλι στο I Ching, που τελικά είναι βγαλμένο μέσα απ' τη ζωή. Σχηματίστηκε το Εξάγραμμο 15, Η Σεμνότητα και Ταπεινότητα:

«Σημάδι θυσίας. Η περιπέτεια ενός ευγενή έχει αίσιο τέλος, όπως και στα αστυνομικά της Άγκαθα Κρίστι».

Ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο κατά πάσα πιθανότητα ευθύνεται για ένα σωρό κρίσεις παροξυσμού και εγκεφαλικά επεισόδια. Είναι τόσο καλογραμμένο και ενδιαφέρον βιβλίο που απορροφά τον αναγνώστη και τον κάνει να μη θέλει να το αφήσει από τα χέρια του – δεν είναι τυχαίο που έγινε best seller, πήρε βραβείο Hugo το 1963, ενώ ακόμη και σήμερα το βρίσκει κανείς σε πολλές λίστες με τα 20/30/50/… καλύτερα βιβλία Επιστημονικής Φαντασίας ή Εναλλακτικής Ιστορίας που γράφτηκαν ποτέ. Σταδιακά όμως αφήνει στον αναγνώστη αναπάντητα ερωτήματα και πετάει νύξεις ότι κάτι συμβαίνει• κάτι κρύβεται πίσω από την επιφάνεια και ο αναγνώστης ανυπομονεί να φτάσει στο τέλος για να δει την αποκάλυψη του μυστικού. Έτσι δεν κάνουν και τα αστυνομικά της Άγκαθα Κρίστι; Κορυφώνονται στο φινάλε, όπου ο Πουαρό αποκάλυπτε την αλήθεια κι εξαφανίζεται το μυστήριο. Ο αναγνώστης όμως του Ψηλού Κάστρου φτάνει στην τελευταία σελίδα του βιβλίου και μένει να κοιτάει τον απέναντι τοίχο. Τι έγινε τώρα, τέλειωσε; Αυτό ήταν; Χωρίς κάποια μεγάλη αποκάλυψη, χωρίς κάποια κορύφωση που να συνοψίζει την πλοκή σε πέντε εύπεπτες γραμμές;…

Ε λοιπόν, η κορύφωση υπάρχει! Όμως ο Φίλιπ Ντικ την έκρυψε τόσο έντεχνα, ώστε γίνεται πολύ δύσκολο να βρεθεί! Είναι κάτι που παρατήρησε ο Ντάρκο Σούβιν, ο μεγαλύτερος ειδικός στο έργο του Ντικ: η χρονολογική πλοκή δε συμπίπτει με τη σειρά των κεφαλαίων του βιβλίου• λήγει με την εμπειρία του κ. Ταγκόμι (και την απελευθέρωση του Φρανκ), όχι με την επίσκεψη της Τζουλιάνα στο Ψηλό Κάστρο (ένα ωραίο διάγραμμα με τη χρονολογική πλοκή μπορείτε να βρείτε εδώ). Το βιβλίο έτσι περιγράφει συνεπέστατα τη διαδικασία της λύτρωσης των ανθρωπάκων κατά αύξουσα σειρά "αλλοκοσμικότητας":
- Ο Φρανκ και ο κ. Τσίλνταν, άνθρωποι του κόσμου ετούτου, λυτρώνονται με εγκόσμια μέσα και διαδικασίες.
- Η Τζουλιάνα, ξένη προς όλους και όλα, λαβαίνει ένα σαφές μήνυμα ότι ο κόσμος που ζει είναι ερζάτς και ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος κρυμμένος κάτω από την επιφάνεια.
- Ο κ. Ταγκόμι, ο άνθρωπος που πήρε διαζύγιο από την πραγματικότητα, χρειάζεται κάτι ακόμα πιο ισχυρό: "λυτρώνεται" με την ίδια την επίσκεψή του σ' έναν άλλο κόσμο.

Και εν τέλει, τι έχει να πει Ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο σε όλους εμάς; Ποιο μήνυμα έχει να μας μεταφέρει; Ίσως ότι αληθινός είναι ο κόσμος τον οποίο βεβαιώνει κάποιος με την ηθική του συμπεριφορά. Πως όταν κάποιος δε βρίσκει ανταμοιβή σ' αυτόν τον κόσμο για τις προσπάθειες που έχει ασκήσει, τις θυσίες που έχει υποστεί, τις υποχωρήσεις που δεν έχει κάνει, τις αξίες που δεν έχει διαπραγματευθεί, τους πειρασμούς στους οποίους δεν έχει ενδώσει, τότε αυτός ο άνθρωπος καθιστά αληθινό έναν άλλο κόσμο. Με τους ηθικούς του αγώνες και μόνο. Ο δρόμος του Καντ (και του Μητροπάνου) δεν είναι η μόνη διέξοδος, υπάρχουν κι άλλες εναλλακτικές.

Τα Πρώτα 80 Χρόνια...

... είναι δύσκολα, τα υπόλοιπα είναι παιχνιδάκι!

Σαν σήμερα λοιπόν, 16 Δεκεμβρίου, και πριν από ακριβώς 80 χρόνια, γεννήθηκαν στο Σικάγο δύο δίδυμα, ο Philip Kindred Dick και η γυναίκα της ζωής του, Jane Charlotte Dick. Αγαπήθηκαν πολύ και παρόλο που η Jane πέθανε μόλις πέντε βδομάδες αργότερα, δεν έπαψαν να αγαπιούνται (και να επικοινωνούν;) μέχρι το τέλος. Δηλαδή, μέχρι τις 2 Μαρτίου 1982 που ο Phil πήγε να ξανασυναντήσει την αδερφή του.


Σήμερα, αν και νεκροί, γίνονται 80 χρονών και δεν μπορούμε παρά να τους ευχηθούμε, με πολλή πολλή πολλή αγάπη, ό,τι καλύτερο από εδώ και εμπρός. Κουράγιο, τα δύσκολα πέρασαν!

HAPPY BIRTHDAY PHIL & JANE!

Όλοι Γότθοι

Έφτασε η στιγμή που όλοι περιμένατε!
Διακόσια πενήντα χρόνια μετά, το sequel του "Κοινωνικού Συμβολαίου" είναι πλέον ελεύθερα διαθέσιμο!
Αφού διαδόθηκε επί πέντε χρόνια δια στόματος και κιθάρας (αρχικά) και ιδιοχείρως δια mp3 (αργότερα), αφού τραγουδήθηκε σε παρεές, παίχτηκε σε μαγαζιά και εκπέμπθηκε από ραδιοφωνικούς σταθμούς, αποφάσισα να το καταστήσω δημόσιο αγαθό και να το προσφέρω ελεύθερα στις μάζες:
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Μία τομή στο έργο του Ρουσσώ, που επεκτείνει τον προβληματισμό του και εμπλουτίζει την αναλυτική του μέθοδο.
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Από εκεί που σταμάτησε ο Ρουσσώ ως εκεί που τελειώνει ο δυτικός πολιτισμός.
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Κοινωνικό Συμβόλαιο Reloaded, κατάθεση ψυχής σε σκληρό νόμισμα.
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Μία γροθιά σε όλα τα πολιτικά κατεστημένα, ένα καρκίνωμα στο σώμα του καπιταλισμού.
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Από ανθρώπους με μεράκι, για ανθρώπους με γούστο.
ΟΛΟΙ ΓΟΤΘΟΙ - Πας μη Έλλην βάρβαρος, Κόναν ο βάρβαρος.

(κλικ στο κουμπάκι)


Στίχοι - μουσική - ερμηνεία - ενορχήστρωση - τα μισά όργανα: η αφεντιά μου.
Ηχοληψία - συμβουλές - τα άλλα μισά όργανα: ο Μάριος, τον οποίο ευχαριστώ πολύ.
Η ηχογράφηση έγινε στο στούντιο Marios.

Η αναπαραγωγή δεν επιτρέπεται απλώς - επιβάλλεται. Η αναφορά στον δημιουργό δεν είναι ακριβώς 100% υποχρεωτική, όμως αν κάποιος δεν το κάνει, θα τον θεωρήσω γάιδαρο και θα δώσω στον εαυτό μου το δικαίωμα να του συμπεριφερθεί όπως συμπεριφέρεται κανείς σ' έναν γάιδαρο.


Κανένας κίνδυνος εάν ακολουθήσετε τις οδηγίες χρήσης.